Nhóm cổ phiếu VN30 – tập hợp những doanh nghiệp có vốn hóa và thanh khoản hàng đầu thị trường được xem là “cửa ngõ” đón dòng tiền quốc tế. Tuy nhiên, bức tranh room ngoại trong rổ chỉ số này đang cho thấy sự phân hóa mạnh mẽ giữa các doanh nghiệp.

Nhiều cổ phiếu đã gần kín room ngoại

Theo dữ liệu thị trường, một số cổ phiếu VN30 hiện đã sử dụng gần như toàn bộ tỷ lệ sở hữu dành cho nhà đầu tư nước ngoài. Đây chủ yếu là những doanh nghiệp đầu ngành, có nền tảng tài chính tốt, khả năng tăng trưởng ổn định và quản trị minh bạch.

Thống kê cho thấy, nhóm cổ phiếu có mức độ “hở room” lớn nhất hiện nay là MSN với khoảng 75% room ngoại còn trống, SSI 68% và VNM 51%. Đây đều là những doanh nghiệp đã mở room tối đa lên 100%, tạo dư địa đáng kể cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia.

Một số cổ phiếu khác như BSR, GAS, VIC, VHM, VPL hay SAB cũng đang còn từ 41% đến gần 50% room ngoại chưa sử dụng. Điều này đồng nghĩa với việc dù có quy mô vốn hóa lớn và thanh khoản cao, các mã này vẫn còn khả năng hấp thụ thêm lượng vốn ngoại đáng kể trong tương lai.

Tuy nhiên, cần phải lưu ý rằng một số cổ phiếu còn nhiều room ngoại trên danh nghĩa nhưng con số thực tế mà nhà đầu tư nước ngoài có thể tiếp cận tự do lại thấp hơn đáng kể do lượng nắm giữ bởi các cổ đông lớn. Thực trạng này khá phổ biến trên các doanh nghiệp có vốn Nhà nước, hay công ty con của các tập đoàn như VHM, VPL.

Ở chiều ngược lại, nhiều cổ phiếu ngân hàng và doanh nghiệp đầu ngành lại đang ở trong tình trạng gần như kín room. Nổi bật nhất là MWG khi tỷ lệ room ngoại còn lại gần như bằng 0%. Các cổ phiếu như MBB, TCB và VIB chỉ còn khoảng 1% room trống. LPB cũng chỉ còn khoảng 4%, trong khi CTG còn 5%.

Việc nhà đầu tư nước ngoài duy trì tỷ trọng sở hữu lớn phản ánh sức hấp dẫn dài hạn của các doanh nghiệp, đồng thời cho thấy dư địa mua mới của khối ngoại không còn nhiều.

Thực tế, tình trạng kín room ngoại đã tồn tại nhiều năm tại không ít doanh nghiệp niêm yết. Điều này khiến nhiều quỹ đầu tư nước ngoài muốn gia tăng tỷ trọng buộc phải mua lại cổ phiếu từ các nhà đầu tư ngoại khác thông qua giao dịch thỏa thuận với mức giá cao hơn thị trường.

Bên cạnh yếu tố tăng trưởng, nhiều doanh nghiệp kín room còn được hưởng lợi từ việc nằm trong danh mục của các quỹ ETF lớn hoặc các bộ chỉ số quốc tế. Khi các quỹ thụ động giải ngân theo chỉ số, nhu cầu nắm giữ các cổ phiếu này càng gia tăng.

Tuy nhiên, việc room ngoại dần cạn kiệt cũng đặt ra thách thức không nhỏ trong bối cảnh Việt Nam kỳ vọng đón thêm dòng vốn mới sau nâng hạng. Nếu không có thêm dư địa sở hữu, khả năng hấp thụ vốn ngoại của một số cổ phiếu sẽ bị hạn chế đáng kể.

Ngoài nhóm đã kín room, một số cổ phiếu khác cũng đang ghi nhận tỷ lệ sở hữu nước ngoài ở mức cao, cho thấy sự quan tâm lớn của khối ngoại đối với các doanh nghiệp đầu ngành trong lĩnh vực ngân hàng, công nghệ, bán lẻ và tiêu dùng.

Điều này phản ánh xu hướng lựa chọn của các nhà đầu tư quốc tế khi tiếp cận thị trường Việt Nam. Thay vì trải rộng danh mục, dòng tiền ngoại thường tập trung vào các doanh nghiệp có quy mô lớn, thanh khoản cao, minh bạch và có khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn đầu tư quốc tế.

VN30 sẽ là "sức chứa" quan trọng cho dòng tiền mới

Ở chiều ngược lại, nhiều cổ phiếu trong rổ VN30 vẫn còn khoảng trống đáng kể dành cho nhà đầu tư nước ngoài. Một số doanh nghiệp hiện mới sử dụng một phần nhỏ room ngoại, trong khi nhiều mã vẫn còn hàng chục phần trăm dư địa sở hữu.

Đây được xem là lợi thế quan trọng trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế mới.

Giới phân tích đánh giá, nếu được nâng hạng lên thị trường mới nổi, Việt Nam có thể đón hàng tỷ USD từ các quỹ đầu tư chủ động và thụ động trên toàn cầu.

Khi đó, VN30 nhiều khả năng sẽ trở thành nhóm cổ phiếu được ưu tiên giải ngân đầu tiên. Lý do là các doanh nghiệp trong rổ đều đáp ứng tương đối tốt các tiêu chí về vốn hóa, thanh khoản, mức độ minh bạch thông tin cũng như khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.

Không chỉ đóng vai trò là nhóm cổ phiếu dẫn dắt chỉ số, VN30 còn được xem là “sức chứa” quan trọng của thị trường đối với dòng vốn ngoại. Trong trường hợp dòng tiền quốc tế tăng mạnh, những doanh nghiệp còn dư địa room lớn sẽ có cơ hội thu hút sự quan tâm đáng kể từ các quỹ đầu tư.

Các chuyên gia cho rằng sự phân hóa room ngoại hiện nay cũng có thể tạo ra sự khác biệt về diễn biến giá cổ phiếu trong thời gian tới. Những doanh nghiệp vừa có nền tảng cơ bản tốt, vừa còn nhiều dư địa sở hữu nước ngoài sẽ sở hữu lợi thế lớn trong cuộc cạnh tranh hút vốn.

Dòng tiền nội đang thay thế vai trò dẫn dắt của khối ngoại trên thị trường chứng khoán?

Bên cạnh đó, quá trình cải cách thị trường thời gian qua đang góp phần nâng cao khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Các giải pháp liên quan đến cơ chế thanh toán, giao dịch, công bố thông tin và xử lý các nút thắt kỹ thuật được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam đáp ứng tốt hơn các tiêu chí nâng hạng của các tổ chức xếp hạng quốc tế.

Nếu mục tiêu nâng hạng đạt được trong những năm tới, nhóm VN30 không chỉ đóng vai trò là “bộ mặt” của thị trường chứng khoán Việt Nam mà còn trở thành nơi hấp thụ phần lớn dòng vốn ngoại mới. Trong bối cảnh nhiều cổ phiếu đã kín room và không còn nhiều dư địa sở hữu, những doanh nghiệp vẫn còn khoảng trống đáng kể sẽ có cơ hội nổi lên như các điểm đến hấp dẫn của dòng tiền quốc tế.

Dù vậy, room ngoại chỉ là một trong nhiều yếu tố quyết định khả năng thu hút vốn. Về dài hạn, nhà đầu tư nước ngoài vẫn đặt trọng tâm vào chất lượng tăng trưởng, hiệu quả kinh doanh, năng lực quản trị và triển vọng ngành nghề của doanh nghiệp. Vì vậy, để tận dụng tối đa cơ hội từ làn sóng vốn ngoại, các doanh nghiệp không chỉ cần còn “chỗ trống” mà còn phải chứng minh được câu chuyện tăng trưởng đủ hấp dẫn trong mắt các nhà đầu tư toàn cầu.

Hải Giang