Tính từ đầu năm 2026 đến nay, khối ngoại đã bán ròng khoảng 75.000 tỷ đồng trên thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam.

Khối nội "cân" lại 

Nhìn lại giai đoạn trước đại dịch Covid-19, quy mô bán ròng như vậy có thể tạo ra áp lực rất lớn khiến nhiều cổ phiếu lao dốc và VN-Index suy giảm mạnh.

Tuy nhiên, thực tế hiện tại cho thấy TTCK vẫn duy trì trạng thái ổn định, VN-Index thậm chí tiến sát vùng đỉnh lịch sử bất chấp lực bán liên tục từ nhà đầu tư nước ngoài.

Điều này phản ánh sự thay đổi đáng kể trong cơ cấu dòng tiền trên TTCK. Sự phát triển nhanh chóng của lực lượng nhà đầu tư cá nhân trong nước, cùng với sự tham gia ngày càng lớn của các tổ chức tài chính nội địa như quỹ đầu tư, công ty chứng khoán và bảo hiểm đã giúp thị trường có khả năng hấp thụ lượng cung từ khối ngoại tốt hơn trước rất nhiều.

Từ đầu năm đến nay, trong 10 cổ phiếu bị khối ngoại bán ròng mạnh nhất sàn chứng khoán, có đến 6 mã tăng giá. Một số trường hợp như VIC (Vingroup), STB (Sacombank) hay MSB thậm chí còn ghi nhận mức tăng 2 con số. Điều đáng nói là áp lực bán ròng của khối ngoại trên các cổ phiếu này rất mạnh, đặc biệt là VIC và VHM (Vinhomes) lên đến cả chục nghìn tỷ.

Một yếu tố đáng chú ý khác là tỷ trọng sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài đã giảm xuống mức thấp kỷ lục, chỉ còn khoảng 12–13% tổng vốn hóa thị trường. Khi quy mô nắm giữ giảm, mức độ tác động của các giao dịch mua bán từ nhóm này cũng giảm theo. Trong khi đó, dòng tiền nội ngày càng đóng vai trò chủ đạo trong việc quyết định xu hướng vận động của TTCK.

Đặc biệt, việc thanh khoản thị trường liên tục được cải thiện đã tạo nền tảng vững chắc để hấp thụ áp lực bán. Giá trị giao dịch mỗi phiên ở nhiều thời điểm đạt hàng chục nghìn tỷ đồng, cao hơn rất nhiều so với giai đoạn cách đây vài năm. Điều này giúp lượng cổ phiếu bán ra từ khối ngoại nhanh chóng được nhà đầu tư trong nước hấp thụ mà không gây ra biến động quá lớn về giá.

Ngoài ra, sự gia tăng của hoạt động cho vay ký quỹ (margin) tại các công ty chứng khoán cũng góp phần bổ sung nguồn lực tài chính cho thị trường. Dòng vốn này tạo thêm sức mua trong ngắn hạn, giúp cân bằng cung cầu và giảm bớt tác động tiêu cực từ các đợt bán ròng kéo dài của nhà đầu tư nước ngoài.

Triển vọng thị trường sẽ ra sao?

Việc ảnh hưởng của khối ngoại dần thu hẹp không đồng nghĩa với việc dòng vốn nước ngoài mất đi ý nghĩa đối với TTCK Việt Nam.

Trên thực tế, đây vẫn là nguồn vốn quan trọng góp phần nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, tăng thanh khoản và cải thiện vị thế của thị trường trong mắt nhà đầu tư quốc tế.

Tuy nhiên, sự thay đổi hiện nay cho thấy TTCK Việt Nam đang trở nên trưởng thành hơn và ít phụ thuộc hơn vào một nhóm nhà đầu tư nhất định.

Một trong những nguyên nhân khiến khối ngoại bán ròng kéo dài xuất phát từ bối cảnh kinh tế thế giới. Việc lãi suất đồng USD duy trì ở mức cao trong thời gian dài khiến nhiều quỹ đầu tư toàn cầu có xu hướng cơ cấu danh mục, rút vốn khỏi các thị trường mới nổi để quay trở lại các tài sản có mức sinh lời hấp dẫn và ít rủi ro hơn tại Mỹ. Đây là xu hướng mang tính chu kỳ và không phản ánh tiêu cực về triển vọng dài hạn của kinh tế Việt Nam.

Trong khi đó, nền kinh tế Việt Nam vẫn duy trì nhiều yếu tố hỗ trợ tích cực như tăng trưởng GDP ổn định, kiểm soát lạm phát hiệu quả, chính sách tiền tệ linh hoạt và môi trường đầu tư ngày càng cải thiện. Đây là những yếu tố quan trọng giúp TTCK tiếp tục thu hút dòng vốn trong nước cũng như tạo tiền đề để dòng vốn ngoại quay trở lại khi điều kiện quốc tế thuận lợi hơn.

Một điểm đáng kỳ vọng là khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) bước vào chu kỳ giảm lãi suất trong tương lai. Khi lãi suất USD hạ nhiệt, áp lực hút vốn về Mỹ sẽ giảm bớt, qua đó tạo điều kiện để dòng tiền quốc tế quay lại các thị trường mới nổi có tiềm năng tăng trưởng cao như Việt Nam. Nếu điều này xảy ra trong bối cảnh thị trường nội địa vẫn duy trì sức mạnh của dòng tiền trong nước, TTCK Việt Nam có thể bước vào giai đoạn phát triển cân bằng và bền vững hơn.

Bên cạnh đó, những cải cách về hạ tầng giao dịch, minh bạch thông tin và mục tiêu nâng hạng thị trường cũng được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam thu hút thêm nhiều quỹ đầu tư quy mô lớn trên thế giới. Khi được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi, lượng vốn đầu tư thụ động và chủ động từ các quỹ ETF cũng như các tổ chức tài chính quốc tế có thể tăng mạnh, tạo động lực mới cho thị trường.

Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng cần nhìn nhận một cách khách quan rằng dòng tiền nội hiện nay vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể từ hoạt động sử dụng đòn bẩy tài chính. Nếu thị trường xuất hiện biến động lớn hoặc kinh tế vĩ mô gặp khó khăn, áp lực giải chấp có thể khiến biến động gia tăng. Do đó, sự phát triển bền vững của thị trường vẫn cần dựa trên nền tảng lợi nhuận doanh nghiệp, chất lượng quản trị và dòng tiền đầu tư dài hạn thay vì phụ thuộc quá nhiều vào yếu tố đầu cơ.

“Việc tiếp cận quốc tế phải bổ sung chứ không thay thế cho sự phát triển của thị trường vốn nội địa. Sự tham gia của nhà đầu tư ngoại sẽ tạo áp lực tích cực, giúp nâng cao chuẩn mực và định giá tài sản sát thực tế hơn”, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhấn mạnh.

Ông Daniel Clark, Giám đốc toàn cầu Chứng chỉ lưu ký Deutsche Bank nhận định thị trường vốn Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mang tính bước ngoặt. Những nỗ lực hướng tới việc nâng hạng thị trường, triển khai hệ thống KRX hay cơ chế đối tác bù trừ trung tâm đều có sự liên kết chặt chẽ với nhau.

Cùng với khung pháp lý cho chứng chỉ lưu ký và tham vọng xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế, tất cả đều hướng tới một từ khóa duy nhất là sự tiếp cận.Những nỗ lực xây dựng Nghị định 155 dưới sự dẫn dắt của cơ quan quản lý đã tạo ra nền tảng pháp lý nền móng cho chứng chỉ lưu ký và sự kết nối thị trường. Đây chính là tiền đề vững chắc để các cuộc thảo luận về huy động vốn ngoại không chỉ dừng lại ở lý thuyết kỹ thuật. Giờ là lúc sự chủ động hoàn toàn nằm trong tay các doanh nghiệp Việt Nam để biến những cơ hội này thành nguồn lực tăng trưởng thực tế.

Hải Giang