Diễn biến leo thang của xung đột tại Trung Đông đang trở thành biến số lớn nhất chi phối tâm lý trên thị trường tài chính toàn cầu. Khi rủi ro tăng lên, dòng vốn ngoại có xu hướng chậm lại, khi nhà đầu tư nước ngoài thường ưu tiên chiến lược phòng thủ, giữ tỷ trọng tiền mặt cao hơn hoặc chuyển sang các tài sản an toàn như trái phiếu chính phủ của các nước phát triển.

Các ETF đang rút ròng ồ ạt

Thực tế, trong tuần từ 2/3 - 6/3/2026, dòng vốn thông qua các quỹ ETF đầu tư vào thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam ghi nhận rút ròng 729 tỷ đồng sau khi vào ròng 2 tuần trước đó.

Trong đó, diễn biến rút ròng diễn ra ở 16/25 quỹ, tập trung phần lớn ở nhóm quỹ ETF ngoại. Cụ thể, các quỹ ETF ngoại ghi nhận dòng tiền rút ròng hơn 604 tỷ đồng, tập trung hết ở quỹ VanEck Vietnam ETF (-500 tỷ đồng) và quỹ Fubon FTSE Vietnam ETF (-218 tỷ đồng).

Các quỹ ETF nội ghi nhận dòng tiền rút ròng hơn 124 tỷ đồng, tập trung phần lớn ở 2 quỹ VFM VN30 ETF (-70,5 tỷ đồng) và quỹ VFMVN Diamond ETF (-39,6 tỷ đồng). 

Với dòng tiền từ Thái Lan thông qua chứng chỉ lưu ký (DRs), nhà đầu tư Thái Lan bán ròng 690 nghìn chứng chỉ lưu ký ở quỹ VFM VN30 ETF (mã E1VFVN3001), tương đương hơn 24 tỷ đồng. Bên cạnh đó, họ cũng bán ròng 300 nghìn chứng chỉ lưu ký VFM VNDiamond ETF (mã FUEVFVND01), tương đương hơn 11 tỷ đồng.

Tính đến ngày 6/3, tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ ETF (chỉ tính các phân bổ vào thị trường Việt Nam) đạt hơn 63,5 nghìn tỷ đồng, giảm 4,1% so với năm 2025.

Tính riêng khối ngoại, tuần qua, khối này bán ròng 6.440 tỷ đồng, nâng tổng giá trị bán ròng kể từ đầu năm lên mức 20.990 tỷ đồng (~804 triệu USD).

Hai lực cản chính với đà tăng của thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán toàn toàn cầu đang phản ứng ra sao trước tình hình Trung Đông?

Trong báo cáo mới công bố, SGI Capital cho rằng tác động của cuộc xung đột Trung Đông sẽ phụ thuộc rất lớn vào mức độ kéo dài và phạm vi lan rộng của chiến sự.

Đối với thị trường Việt Nam, SGI Capital có một số điểm lưu ý. Bên cạnh câu chuyện thuế quan, rủi ro địa chính trị tại Trung Đông đang tạo thêm sức ép lên TTCK. Những ngày đầu tháng 3, VN-Index phản ứng khá tiêu cực với xung đột tại Iran, dù tỷ trọng thương mại trực tiếp với khu vực này không lớn. Tác động chủ yếu đến từ đà tăng của giá năng lượng, trong bối cảnh Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu dầu thô, LPG và LNG từ Trung Đông.

Dù xác suất không được đánh giá cao, nhưng trong trường hợp xung đột lan rộng và kéo dài ngoài tầm kiểm soát sẽ khiến tâm lý phòng thủ bao trùm thị trường, thúc đẩy dòng tiền rời khỏi các tài sản rủi ro, bao gồm cả chứng khoán tại các thị trường mới nổi.

“Nguy cơ dòng vốn ngoại trở nên thận trọng hơn trong ngắn hạn”, báo cáo nhấn mạnh.

Chờ đợi bước ngoặt nâng hạng

Nhìn chung, sự thận trọng của dòng vốn ngoại có thể khiến quá trình phục hồi hoặc tăng trưởng của chỉ số VN-Index trở nên chậm hơn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc dòng vốn quốc tế sẽ rời bỏ các thị trường mới nổi.

Hiện tại, khối ngoại vẫn còn nắm hơn 1,2 triệu tỷ vốn hóa trên TTCK Việt Nam (tỷ lệ 12%), trong đó riêng HoSE là 1,1 triệu tỷ đồng. Rất nhiều tổ chức nước ngoài có quy mô lớn đang đầu tư vào thị trường vốn Việt Nam.

Khoảng 30% các quỹ thị trường mới nổi toàn cầu (GEM funds) đã rót vốn vào Việt Nam. Gần 40% các quỹ đầu tư châu Á có cổ phiếu Việt Nam trong danh mục. Các quỹ đầu tư được quản lý bởi những “gã khổng lồ” hàng đầu thế giới như BlackRock, Vanguard, UBS, State Street Global Advisors, VanEck… đều đang đầu tư vào Việt Nam.

Trên thực tế, động thái bán ròng của khối ngoại trên sàn chứng khoán không phản ánh rủi ro mang tính hệ thống của nền kinh tế Việt Nam, mà chịu ảnh hưởng bởi hoạt động cơ cấu lại dòng vốn toàn cầu. Với nền tảng vĩ mô ổn định, Việt Nam vẫn được xem là điểm đến đầu tư hấp dẫn trong bối cảnh thế giới đầy bất ổn.

Giới chuyên môn nhận định, dòng vốn ngoại trở lại TTCK Việt Nam chỉ là vấn đề thời gian. Khi được nâng hạng, dòng vốn khổng lồ hàng tỷ USD đổ vào thị trường, điểm đến được dự báo sẽ là các bluechip. Danh mục cổ phiếu Việt Nam có khả năng được FTSE Russell đưa vào rổ FTSE Global All Cap phần lớn là các cổ phiếu đầu ngành như nhóm Vingroup, ngân hàng, chứng khoán,…

Theo ước tính của nhiều tổ chức lớn, khi được nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi, Việt Nam có thể thu hút khoảng 1-1,5 tỷ USD từ các quỹ ETF. Đây là dòng vốn “bắt buộc mua” đối với các quỹ mô phỏng bộ chỉ số FTSE Emerging Markets. Bên cạnh đó, cổ phiếu Việt Nam còn có thể hút khoảng 3,5-6 tỷ USD từ cả quỹ thụ động và quỹ chủ động. Một số dự báo lạc quan cho rằng dòng vốn ngoại đổ vào TTCK Việt Nam có thể đạt 5-7 tỷ USD sau khi nâng hạng.

Sau nhiều năm nỗ lực hoàn thiện, TTCK Việt Nam đang tiến gần hơn bao giờ hết với thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell. Theo báo cáo mới nhất của Vietcap, khả năng vượt qua kỳ rà soát nâng hạng vào tháng 3 này của Việt Nam gần như là 100%. Việc chính thức được nâng hạng (dự kiến vào tháng 9/2026) sẽ đánh dấu bước ngoặt mở ra chặng đường phát triển mới cho TTCK Việt Nam, với kỳ vọng dòng vốn ngoại sẽ đảo chiều quay trở lại.

Trong báo cáo chiến lược mới nhất, SSI Research đánh giá Việt Nam có vị thế thuận lợi để vượt qua kỳ rà soát giữa kỳ và tiến tới chính thức gia nhập rổ FTSE Emerging vào tháng 9.

"Diễn biến này nếu được xác nhận, sẽ củng cố câu chuyện nâng hạng, gia tăng kỳ vọng dòng vốn thụ động và cải thiện vị thế của thị trường Việt Nam trong phân bổ toàn cầu", báo cáo chỉ rõ.

Một lợi thế nữa của TTCK Việt Nam trong việc thu hút dòng vốn ngoại là quy mô thanh khoản thị trường đã tăng trưởng vượt bậc trong những năm gần đây. Giá trị giao dịch hàng ngày thường xuyên duy trì khoảng 1-2 tỷ USD, thậm chí có thời điểm lên trên 3 tỷ USD. Con số này tương đương với nhiều thị trường mới nổi trong khu vực.

Bên cạnh đó, chứng khoán Việt Nam có định giá hấp dẫn với P/E trailing khoảng 12 lần, thấp hơn nhiều so với các thị trường mới nổi khác. So với chỉ số thị trường mới nổi toàn cầu như MSCI Emerging Markets Index có P/E khoảng 14–15 lần, mức định giá của TTCK Việt Nam là tương đối rẻ. Trong khi đó, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam duy trì ở mức cao so với các nước trong khu vực.

Hải Giang