Với nông hộ ở phường Đạo Thạnh, chi phí giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật thường phát sinh ngay đầu vụ, trong khi doanh thu chỉ có sau thu hoạch. Khoảng cách giữa lúc bỏ vốn và thu tiền bán nông sản tạo áp lực xoay xở tài chính, nhất là với phụ nữ vừa trực tiếp sản xuất, vừa quán xuyến kinh tế gia đình.

Giảm áp lực vốn, tiết kiệm chi phí

Để giảm gánh nặng này, HTX Thành Công Đạo Thạnh đã kết nối doanh nghiệp cung ứng vật tư và tổ chức thu mua nông sản tại vườn. Qua đó giúp thành viên tiết kiệm chi phí, chủ động hơn trong sản xuất.

HTX liên kết với doanh nghiệp để cung ứng giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật cho thành viên theo hình thức nhận trước, thanh toán sau thu hoạch. Theo thỏa thuận, thành viên không phải trả lãi, nhờ đó giảm áp lực vốn đầu vụ. Cách làm này giúp nông hộ giảm nhu cầu vốn đầu vụ, duy trì sản xuất mà không phải huy động ngay một khoản tiền lớn khi chưa có nguồn thu.

Ở đầu ra, HTX tổ chức thu mua nông sản ngay tại vườn, giúp thành viên giảm công tìm kiếm người mua. Việc này còn tiết kiệm chi phí vận chuyển, hạn chế khâu trung gian và góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất. Với các hộ sản xuất quy mô nhỏ, việc tiết kiệm chi phí ở cả đầu vào lẫn đầu ra góp phần cải thiện hiệu quả kinh tế của mỗi vụ mùa.

Thành lập năm 2019 trên cơ sở tập hợp các mô hình kinh tế tập thể và tổ sản xuất tại địa phương, HTX Thành Công Đạo Thạnh có 30 thành viên ban đầu. Đến nay, HTX đã phát triển lên 102 thành viên chính thức, đồng thời liên kết với nhiều nông dân để tổ chức sản xuất và tiêu thụ nông sản.

Theo bà Hồ Thị Lan Anh, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc HTX, việc kết nối nguồn cung vật tư với đầu ra giúp thành viên yên tâm sản xuất. HTX đồng thời khuyến khích áp dụng cơ giới hóa nhằm giảm sức lao động, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả canh tác. Với cách tổ chức này, lợi nhuận của thành viên tăng khoảng 5–10% mỗi năm.

Với cách làm này, HTX giúp thành viên chủ động hơn trong việc bố trí nguồn tiền cho sản xuất, thay vì phải dồn vốn mua vật tư ngay từ đầu vụ. Nhờ chưa phải thanh toán tiền vật tư ngay đầu vụ, nông hộ có thể dành nguồn tiền hiện có cho các nhu cầu khác của gia đình và sản xuất. Sau khi thu hoạch, thành viên mới thanh toán theo thỏa thuận với HTX và doanh nghiệp cung ứng. Khi đầu vào được kết nối, đầu ra có nơi thu mua, thành viên cũng giảm rủi ro phải vay mượn để duy trì sản xuất hoặc bán nông sản gấp để thu hồi vốn.

Hiệu quả của liên kết giúp các thành viên là phụ nữ ở Đạo Thạnh tăng lợi nhuận khoảng 5–10% mỗi năm, đồng thời giảm áp lực vốn và chi phí sản xuất. Để duy trì hiệu quả, HTX cần phối hợp đồng bộ từ cung ứng vật tư, tổ chức canh tác đến tiêu thụ nông sản, phù hợp với điều kiện từng hộ.

Dấu ấn của người điều hành

Tại HTX Thành Công Đạo Thạnh, quản trị tài chính còn thể hiện ở cách phân bổ nguồn lực, lựa chọn phương án sản xuất và tổ chức đầu ra phù hợp với thành viên. Muốn vậy, HTX phải nắm sát nhu cầu thực tế và tạo sự đồng thuận trong các quyết định chung.

Các vấn đề về sản xuất, nhu cầu vật tư và tiêu thụ nông sản được thành viên trao đổi để tìm phương án phù hợp. Qua đó, HTX có cơ sở kết nối với doanh nghiệp cung ứng và đối tác thu mua, thay vì để từng hộ tự tìm kiếm nguồn hàng và đầu ra riêng lẻ.

Trong vai trò điều hành, bà Hồ Thị Lan Anh cho rằng phụ nữ có lợi thế ở sự cẩn thận, kiên trì và khả năng phối hợp công việc. Những phẩm chất này giúp người quản lý theo sát quá trình sản xuất, vận động thành viên tuân thủ yêu cầu kỹ thuật và duy trì quan hệ với đối tác. Theo bà, sự tin cậy được xây dựng từ những việc cụ thể như bảo đảm chất lượng nông sản và thực hiện cam kết trong quá trình hợp tác.

Bà Lan Anh nhấn  mạnh, muốn HTX hoạt động hiệu quả thì người điều hành phải biết lắng nghe, tạo sự đồng thuận và gắn lợi ích chung với quyền lợi của từng thành viên. Khi các hộ cùng trao đổi về nhu cầu vật tư, cách tổ chức sản xuất và đầu ra, HTX có thể chủ động kết nối với doanh nghiệp, hạn chế tình trạng mỗi hộ làm một kiểu. Theo bà, sự hợp tác chỉ bền vững khi thành viên thấy rõ lợi ích thiết thực và cùng có trách nhiệm duy trì chất lượng nông sản, thực hiện cam kết với đối tác.

Tuy nhiên, để HTX hoạt động hiệu quả, sự cần cù của người điều hành cần đi cùng cách tổ chức công việc rõ ràng và sự đồng thuận giữa các thành viên. Mỗi quyết định về đầu vào, quy trình canh tác hay tiêu thụ đều tác động trực tiếp đến chi phí và thu nhập của người sản xuất, vì vậy cần tính đến điều kiện thực tế và lợi ích chung.

Thông qua HTX, phụ nữ ở Đạo Thạnh có cơ hội trao đổi kinh nghiệm, học cách tổ chức sản xuất và chủ động hơn trong các quyết định kinh tế. Nhờ liên kết đầu vào và đầu ra, thành viên giảm bớt khâu trung gian, tập trung nâng cao chất lượng và năng suất.

Việc phụ nữ tham gia quản lý HTX giúp tiếng nói của người trực tiếp sản xuất được đưa vào quá trình lựa chọn phương án kinh doanh. Nhờ đó, các quyết định chung gắn với nhu cầu và lợi ích của thành viên. Một trong những hướng đi được HTX Thành Công Đạo Thạnh chú trọng nâng cao chất lượng nông sản, xây dựng vùng trồng đáp ứng yêu cầu thị trường. Đây là cơ sở để mở rộng cơ hội tiêu thụ và duy trì đầu ra ổn định cho thành viên là phụ nữ ở địa phương.

Gắn chất lượng nông sản với lợi ích thành viên

Hiện HTX Thành Công Đạo Thạnh đã đăng ký hai mã số vùng trồng, gồm vùng dừa hơn 170ha và vùng bưởi 30ha. Các thành viên trồng bưởi áp dụng quy trình VietGAP, từng bước chuyển sang sản xuất hữu cơ, ưu tiên phân bón hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật sinh học. Với diện tích phục vụ VietGAP, OCOP, HTX tuân thủ quy định về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, không dùng các loại thuốc hóa học bị cấm.

Theo bà Hồ Thị Lan Anh, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc HTX, thay đổi tập quán canh tác đòi hỏi sự kiên trì và đồng thuận của từng thành viên. HTX thường xuyên trao đổi, hướng dẫn để người trồng nắm rõ yêu cầu kỹ thuật, cùng tuân thủ quy trình và duy trì chất lượng nông sản. Bởi nếu sản phẩm không đạt yêu cầu thị trường, chi phí vật tư, công chăm sóc và chuyển đổi sản xuất khó mang lại hiệu quả như kỳ vọng.

Vì vậy, xây dựng vùng trồng theo quy trình không chỉ nhằm nâng chất lượng nông sản mà còn phải gắn với khả năng tiêu thụ. Khi sản phẩm đáp ứng yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc, HTX có thêm cơ sở kết nối với những kênh phân phối phù hợp. Ngược lại, nếu tiêu chuẩn sản xuất không đi cùng nhu cầu của đối tác, thành viên có thể phát sinh thêm chi phí mà chưa chắc cải thiện được giá bán.

Đây cũng là bài toán quản trị đặt ra cho người điều hành: lựa chọn hướng sản xuất phù hợp với điều kiện của thành viên (nhất là phụ nữ), thống nhất quy trình giữa các hộ. Đồng thời, HTX cần kết nối với đối tác tiêu thụ ngay trong quá trình tổ chức sản xuất. Cách làm này giúp hạn chế tình trạng nông sản thiếu đồng đều. Qua đó phụ nữ ở Đạo Thạnh có thêm điều kiện cải thiện năng suất, tiết kiệm chi phí và tăng thu nhập.

                  Thanh Loan