Chiều 20/10, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày Tờ trình của Chính phủ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, theo Cổng thông tin điện tử Quốc hội.

Theo Bộ trưởng, dự thảo luật gồm 3 điều, trọng tâm gồm 5 nhóm nội dung chính với mục tiêu tạo khuôn khổ pháp lý phát triển nguồn điện và lưới điện nhằm bảo đảm an ninh cung cấp điện trong tình hình mới. 

Thứ nhất, về các vấn đề chung, dự thảo làm rõ phạm vi cơ chế đặc thù về chủ trương đầu tư, thu hẹp quy định độc quyền nhà nước, ưu tiên ưu đãi có chọn lọc theo loại hình điện; bổ sung cơ chế hỗ trợ tiền điện cho các đối tượng yếu thế.

Về quy hoạch và đầu tư xây dựng, dự thảo Luật quy định một số dự án điện lực không phải chấp thuận chủ trương đầu tư. Giá điện trúng thầu là cơ sở ký kết hợp đồng mua bán điện nhằm hạn chế đàm phán lại giá. Dự án cũng bổ sung phương thức đầu tư lưới điện truyền tải theo hình thức đối tác công tư (PPP).

Về năng lượng tái tạo và năng lượng mới, dự thảo Luật hoàn thiện quy định về thị trường chứng chỉ năng lượng tái tạo, hệ thống điện gió ngoài khơi và cơ chế cần thiết cho phát triển các nguồn điện khác.

Về cấp phép, thị trường và mua bán điện, dự thảo Luật tiết giảm điều kiện cấp giấy phép hoạt động điện lực và bổ sung các trường hợp miễn trừ, hoàn thiện các cấp độ thị trường điện cạnh tranh, mở rộng mua bán điện trực tiếp.

Về giá điện và giá dịch vụ điện, dự thảo Luật quy định lộ trình giảm và tiến tới xóa bù chéo giữa các nhóm khách hàng. Đồng thời, dự án làm rõ giá hợp đồng một số loại hình điện, ban hành cơ chế giá khuyến khích năng lượng tái tạo và lưu trữ điện.

Tại Báo cáo thẩm tra về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Điện lực.  Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo theo hướng cắt giảm thực chất thủ tục hành chính, khơi thông nguồn lực đầu tư.

Ủy ban yêu cầu việc sửa đổi phải bảo đảm tính minh bạch, cạnh tranh, phân bổ rủi ro hợp lý và giữ vững an ninh năng lượng quốc gia; đồng thời không tạo kẽ hở để trục lợi, tham nhũng, tiêu cực hoặc làm phát sinh thêm các điểm nghẽn mới.

Trong đó, về cơ chế đặc thù đối với dự án đầu tư điện lực, Ủy ban tán thành cao việc miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với một số dự án điện lực thực hiện theo quy hoạch đã được phê duyệt. Dù vậy, Dự án Luật cần quy định rõ phạm vi, điều kiện áp dụng và sự liên thông với các thủ tục liên quan về đất đai, rừng, khu vực biển. Điều này nhằm tránh tình trạng bỏ được một thủ tục nhưng lại phát sinh điểm nghẽn mới ở các khâu khác.

Về chính sách xóa bù chéo và hỗ trợ tiền điện, Ủy ban ủng hộ chủ trương từng bước xóa bỏ bù chéo trong giá điện để bảo đảm tính công bằng, minh bạch và tạo nền tảng cho thị trường điện cạnh tranh. Tuy nhiên, luật cần phân biệt rõ việc xóa bù chéo với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo và các đối tượng chính sách. 

Về cơ chế xác định giá điện, để nâng cao tính minh bạch, Ủy ban đề nghị bổ sung nguyên tắc: giá điện được hình thành chỉ trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ và chỉ phục vụ sản xuất - kinh doanh điện, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường.

"Tuyệt đối không chuyển rủi ro của nhà đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người tiêu dùng", báo cáo thẩm tra nêu.

Về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), Ủy ban cho rằng việc dự thảo tiếp tục giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung này là chưa phù hợp. Luật cần bổ sung trực tiếp các nguyên tắc về chi phí sử dụng lưới điện, điều độ dự phòng và dịch vụ hệ thống mà các chủ thể tham gia phải chi trả, đồng thời cam kết không chuyển chi phí từ nhóm khách hàng tham gia DPPA sang nhóm khách hàng còn lại.

Về đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, Uỷ ban đề nghị luật phải khẳng định nhất quán nguyên tắc: giá điện trúng thầu và thời hạn hợp đồng mua bán điện phải gắn liền với kết quả đấu thầu, không đàm phán lại các nội dung cơ bản trừ trường hợp đã quy định rõ trong hồ sơ. Quy định này nhằm triệt tiêu tình trạng bỏ giá thấp để trúng thầu rồi sau đó đề nghị điều chỉnh tăng giá, phát sinh cơ chế "xin - cho" tiêu cực.

Đỗ Kiều