Bằng việc nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu, đổi mới phương thức sản xuất và ứng dụng chuyển đổi số, các HTX không chỉ mở rộng đầu ra mà còn tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân.

Toàn tỉnh Quảng Trị hiện có 295 sản phẩm OCOP được công nhận, thu hút 181 chủ thể tham gia, gồm: 33 doanh nghiệp, 72 HTX, 11 tổ hợp tác và 65 hộ kinh doanh. Các sản phẩm cơ bản bảo đảm tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm, từng bước đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Từ nương rẫy miền núi đến thị trường rộng mở

Tại thôn Chênh Vênh, xã Hướng Phùng, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, cây cà phê từ lâu đã gắn bó với đời sống của người dân. Tuy nhiên, để sản phẩm làm ra có giá trị cao hơn, tiếp cận được nhiều khách hàng và tạo nguồn thu ổn định, người trồng cà phê không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm canh tác hay chờ thương lái đến thu mua. Thay vào đó, việc tổ chức sản xuất theo hướng chất lượng, xây dựng thương hiệu và chủ động tìm kiếm thị trường ngày càng trở nên cần thiết.

HTX Cà phê hữu cơ sinh thái Chân Mây là một trong những mô hình cho thấy sự chuyển biến đó. Những người trẻ là đồng bào dân tộc thiểu số đang từng bước thay đổi cách tiếp cận thị trường, đưa sản phẩm cà phê địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng.

Là một trong những người tích cực tham gia hoạt động này, chị Hồ Thị Nương thành viên trong HTX đã chủ động đưa sản phẩm của HTX lên các nền tảng mạng xã hội. Sau khi tham gia các lớp tập huấn về ứng dụng chuyển đổi số, chị từng bước làm quen với việc giới thiệu sản phẩm qua website, Facebook, Zalo và livestream bán hàng.

Chị Nương chia sẻ: "Thời gian qua, tôi được tham gia các lớp tập huấn về ứng dụng chuyển đổi số để bán hàng thông qua xây dựng trang web về HTX, đăng trên Facebook, Zalo và livestream những sản phẩm đặc trưng. Qua đó, sản phẩm có thể đến gần hơn với người tiêu dùng".

Với người sản xuất ở miền núi, việc tiếp cận khách hàng ngoài địa phương từng gặp nhiều hạn chế do khoảng cách địa lý, khả năng quảng bá và các mối liên kết tiêu thụ. Trong bối cảnh đó, các nền tảng số mở ra thêm một kênh giới thiệu sản phẩm, giúp HTX chủ động cung cấp thông tin về nguồn gốc, chất lượng và đặc điểm của cà phê đến người mua.

Chị Hồ Thị Thanh, một thành viên khác của HTX cho biết, khi tham gia mô hình trồng cà phê theo hướng hữu cơ, chị được tập huấn, hướng dẫn từ khâu chăm sóc đến thu hái. Nhờ vậy, việc chăm sóc vườn cây dần đi vào nền nếp, chất lượng cà phê được chú trọng hơn, sản lượng và giá trị thu được từ vườn cà phê của gia đình cũng từng bước nâng lên.

Với đồng bào dân tộc thiểu số ở địa bàn miền núi, việc tham gia HTX giúp người dân có thêm điều kiện tiếp cận kiến thức sản xuất, liên kết với các hộ khác và hướng đến nâng cao giá trị nông sản. Khi đầu ra được mở rộng, lợi ích từ sản xuất không chỉ dừng lại ở từng hộ gia đình mà còn có thể tạo động lực phát triển kinh tế cộng đồng.

Nghề truyền thống tìm đường đến khách hàng cả nước

Không chỉ nông sản miền núi, những sản phẩm làng nghề truyền thống của Quảng Trị cũng đang tìm cách mở rộng thị trường thông qua tổ chức sản xuất và liên kết tiêu thụ.

Tại làng Tân An, nghề làm bánh tráng đã tồn tại hơn một thế kỷ. Nằm bên bờ sông Gianh, nơi quỹ đất dành cho sản xuất nông nghiệp hạn chế, nghề làm bánh tráng từ lâu đã trở thành nguồn sinh kế quan trọng của người dân. Hiện, làng có khoảng 360 hộ sản xuất bánh tráng, cung cấp nhiều loại sản phẩm phục vụ nhu cầu tiêu dùng.

Những năm gần đây, trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường, các cơ sở sản xuất đã từng bước chuyên môn hóa, cơ giới hóa một số công đoạn, chú trọng chất lượng và hình thức sản phẩm. Nhờ đó, bánh tráng Tân An không chỉ phục vụ thị trường địa phương mà còn được tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước.

Khi phụ nữ làm chủ, tạo sinh kế từ hạt cà phê vùng cao

HTX mở lối thoát nghèo bằng liên kết chuỗi và chuyển đổi số

Cây ớt gió khơi nguồn chuỗi giá trị HTX trên cao nguyên đá

Tại HTX Làng nghề Tân An, quy mô sản xuất tăng lên rõ rệt vào những tháng cuối năm, khi nhu cầu bánh phục vụ dịp Tết tăng cao. Theo bà Phan Thị Cẩm Tú, Giám đốc HTX, đơn vị huy động hơn 100 lao động để đáp ứng đơn hàng. Các thành viên và người lao động đảm nhận từng công đoạn, từ chuẩn bị nguyên liệu đến chế biến, hoàn thiện sản phẩm.

Hiện, HTX có 20 máy làm bánh. Trung bình mỗi ngày dịp gần Tết, HTX tiêu thụ khoảng 5 tấn gạo, sản xuất hàng trăm nghìn chiếc bánh với nhiều chủng loại như bánh mè đen, mè vàng, bánh mè xát, bánh cuốn rau và bánh đa nem. Riêng vụ Tết, HTX dự kiến sử dụng khoảng 150 tấn gạo để phục vụ sản xuất…

Đằng sau những chiếc bánh tráng là việc làm và thu nhập của nhiều lao động địa phương. Vào mùa cao điểm, nhu cầu sản xuất tăng lên, tạo thêm cơ hội việc làm cho người dân. Theo chị Nguyễn Thị Phương, chủ một lò bánh trong làng, những ngày giáp Tết, các lò thường tăng công suất gấp 3-5 lần mới đủ hàng cung cấp cho thị trường. Với lao động làm bánh thủ công, thu nhập có thể đạt 200.000-500.000 đồng/ngày trong điều kiện thông thường; vào dịp cao điểm, mức thu nhập có thể cao hơn đáng kể.

Gắn nâng cao chất lượng với xúc tiến thương mại

Cơ hội tiếp cận khách hàng ngoài tỉnh của các HTX Quảng Trị còn được mở rộng thông qua hoạt động xúc tiến thương mại. Tại Hội chợ xúc tiến thương mại các HTX khu vực phía Bắc do Liên minh HTX Việt Nam tổ chức vào cuối tháng 8, nhiều sản phẩm đặc trưng của tỉnh đã được giới thiệu đến khách tham quan, mua sắm.

Các mặt hàng tham gia Hội chợ khá đa dạng, từ cà phê Khe Sanh của HTX Nông sản Khe Sanh, HTX Cà phê hữu cơ sinh thái Chân Mây, các sản phẩm hương và trầm thảo mộc của HTX Sản xuất kinh doanh nông nghiệp Kiều Trân, gạo ngon Gio Mỹ của HTX Nông sản hữu cơ Gio Linh đến các sản phẩm thủy sản chế biến của HTX Sản xuất mua bán và chế biến thủy sản Vương Đoàn. Đến bộ sản phẩm từ hoa sen của HTX Nông nghiệp hữu cơ Thanh Sơn, bánh truyền thống của HTX Làng nghề Tân An cùng nhiều sản phẩm như mật ong, bánh xoài, khoai deo, dầu lạc, bột nêm nấm và tinh bột nghệ cũng góp phần giới thiệu sự phong phú của nông sản địa phương...

Thông qua các hội chợ, HTX có cơ hội quảng bá sản phẩm, tiếp xúc trực tiếp với người tiêu dùng, tìm hiểu nhu cầu thị trường và mở rộng kết nối với đối tác phân phối. Đây cũng là dịp để các chủ thể đánh giá mức độ phù hợp của sản phẩm, bao bì, cách giới thiệu và giá bán trước khi tiếp cận những thị trường mới.

Đồng hành cùng các HTX, UBND tỉnh Quảng Trị đã ban hành kế hoạch xúc tiến thương mại giai đoạn 2026-2030 với tổng kinh phí hơn 50,3 tỷ đồng. Kế hoạch hướng đến tăng cường kết nối cung cầu, mở rộng hệ thống phân phối, phát triển thị trường trong nước gắn với đẩy mạnh xuất khẩu; phấn đấu tốc độ tăng trưởng tiêu thụ bình quân đối với sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP và sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu đạt 3-5% mỗi năm.

Một trong những mục tiêu đáng chú ý là đến năm 2030, có 60% doanh nghiệp, HTX tham gia các nền tảng thương mại điện tử. Các hoạt động hỗ trợ tập trung vào tổ chức hội chợ, triển lãm thương mại trong và ngoài nước; kết nối thị trường tiềm năng như Lào, Thái Lan và các quốc gia ASEAN; hỗ trợ xây dựng gian hàng trên sàn thương mại điện tử, quảng bá thương hiệu trực tuyến, ứng dụng marketing số và livestream bán hàng.

Từ những vườn cà phê ở Hướng Phùng đến các lò bánh tráng Tân An, hành trình đưa sản phẩm địa phương đến khách hàng ngoài tỉnh đang được hình thành từ những thay đổi thiết thực trong sản xuất và kinh doanh. Để hành trình ấy bền vững, điều quan trọng là mỗi HTX phải tìm được hướng đi phù hợp với năng lực của mình, đồng thời kết hợp hài hòa giữa chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, liên kết tiêu thụ và ứng dụng công nghệ số.

Thu Thảo