VN-Index đang kiểm định vùng kháng cự 1.900-1.920 điểm. Tuy nhiên, thanh khoản suy giảm, độ rộng thị trường tiêu cực cho thấy trạng thái “xanh vỏ, đỏ lòng” vẫn chi phối, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư.

Rủi ro điều chỉnh ngắn hạn gia tăng

Theo phân tích kỹ thuật, đồ thị xuất hiện mô hình nến nhấn chìm giảm - tín hiệu kỹ thuật thường cho thấy khả năng đảo chiều giảm trong các phiên tiếp theo.

Một yếu tố khác cần lưu ý là dư nợ margin đang ở mức cao kỷ lục, trong khi thanh khoản có dấu hiệu hạ nhiệt. 

Kết quả kinh doanh quý I/2026 của các công ty chứng khoán cho thấy, top những đơn vị có vốn hóa lớn nhất, doanh thu và lợi nhuận cao nhất đều nhờ rất nhiều vào mảng cho vay, trong đó margin chiếm chủ yếu.

Thực tế, tình trạng dư nợ margin “căng như dây đàn” đã dẫn đến hệ lụy đặc biệt lớn tại các thời điểm thị trường điều chỉnh mạnh hay bước vào xu hướng giảm điểm. Khi đó, nhiều tài khoản đầu tư vi phạm về ký quỹ, đã bị gọi ký quỹ (call margin) và tiến hành bán giải chấp (force sell). Tình trạng này dẫn đến việc nhiều nhà đầu tư phải bán giải chấp trực tiếp trên mã cổ phiếu vi phạm hoặc bán giải chấp chéo, đẩy thị trường vào hoảng loạn bán tháo, chỉ số VN-Index rơi vào thảm họa. Điển hình là phiên giao dịch ngày 9/3, chỉ số VN-Index mất đến 115 điểm – mức giảm lớn nhất từ trước tới nay.

Mặt khác, trước bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz gia tăng, giá dầu neo cao và thị trường quốc tế có dấu hiệu điều chỉnh, ông Bùi Văn Huy – Phó Giám đốc FIDT cho rằng, thị trường chứng khoán khó tránh khỏi những tác động nhất định.

“Sự kết hợp giữa chỉ số neo cao, độ rộng thị trường kém, thanh khoản suy giảm và margin cao là bối cảnh đòi hỏi sự thận trọng”, chuyên gia FIDT nhấn mạnh.

Khả năng không điều chỉnh quá sâu?

Hiện tại, thị trường chuẩn bị bước sang tháng 5 với “lời nguyền” về hiệu ứng “Sell in May”. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, hiệu ứng này đang khiến tâm lý nhà đầu tư càng trở nên bất an hơn.

Dù vậy, thống kê dài hạn cũng cho thấy không hoàn toàn có cơ sở cho lo ngại “Sell in May”, khi phần lớn các tháng 5 trong nhiều năm qua vẫn ghi nhận xu hướng tăng điểm.

Ông Lương Duy Phước - Giám đốc Nghiên cứu Thị trường Chứng khoán Kafi cho rằng không nên xem đây là một quy luật cứng nhắc. Tháng 5 thường là giai đoạn thị trường đi qua mùa công bố kết quả kinh doanh quý I và đại hội cổ đông, khiến thông tin hỗ trợ dần mỏng đi. Khi thiếu động lực mới, trong khi chỉ số đã tăng nhờ một số cổ phiếu vốn hóa lớn, áp lực chốt lời ngắn hạn là điều bình thường.

Do đó, tháng 5 có thể là giai đoạn kiểm định sức bền của dòng tiền. Nếu thanh khoản duy trì tốt và dòng tiền lan tỏa sang các nhóm ngành khác, rủi ro sẽ không quá lớn. Ngoài ra, mặt bằng định giá chung của thị trường hiện không quá cao, ngoại trừ một số cổ phiếu trụ, nên khả năng giảm sâu là không cao.

“Rủi ro điều chỉnh sâu hiện tại không quá cao, nhưng áp lực rung lắc ngắn hạn là khó tránh khỏi. Nhìn vào chỉ số chung, thị trường có vẻ đã tăng mạnh, song mức tăng này chưa thực sự lan tỏa đều. Sự đóng góp lớn của “họ Vin” đóng vai trò then chốt trong việc giữ VN-Index ở vùng cao, trong khi nhiều cổ phiếu khác thực tế vẫn đang trong trạng thái tích lũy, đi ngang hoặc giằng co trong nền giá”, ông Phước nhấn mạnh.

Theo chuyên gia từ Kafi, áp lực điều chỉnh nếu xảy ra sẽ thể hiện rõ nét hơn ở chỉ số, đặc biệt nếu nhóm vốn hóa lớn chững lại. Ngược lại, do phần lớn các mã khác chưa tăng quá nóng, rủi ro giảm sâu (downside risk) cho danh mục chung không quá lớn. Đặc trưng chính của giai đoạn này là sự phân hóa mạnh mẽ thay vì một nhịp giảm đồng loạt trên diện rộng.

Hiện tại, thị trường đang trong giai đoạn hấp thụ thông tin từ kết quả kinh doanh quý I và mùa ĐHĐCĐ. Điều này tạo ra một nghịch lý: chỉ số có thể diễn biến tích cực nhưng danh mục thực tế của nhiều nhà đầu tư chưa chắc đã ghi nhận mức lãi tương ứng.

Rủi ro lớn nhất nằm ở hiện tượng dòng tiền tập trung quá mức vào một nhóm cổ phiếu đơn lẻ. Khi nhà đầu tư dồn sự chú ý vào “họ Vin” mà dòng tiền chưa luân phiên rõ rệt sang các ngành khác, thị trường sẽ trở nên nhạy cảm hơn. Nếu nhóm Vingroup chững lại trong khi các nhóm Ngân hàng, Chứng khoán, Bất động sản hay Đầu tư công chưa kịp nối nhịp dẫn dắt, VN-Index sẽ chịu áp lực điều chỉnh ngắn hạn ngay cả khi bức tranh chung của các cổ phiếu riêng lẻ chưa hẳn xấu.

Liên quan đến việc thị trường tăng điểm chủ yếu nhờ nhóm Vingroup, ông Bùi Văn Huy cho rằng đây là nhóm được kỳ vọng hưởng lợi lớn từ định hướng thúc đẩy tăng trưởng của Chính phủ khi được giao nhiều dự án lớn, nên thị trường có xu hướng định giá trước cho các kỳ vọng về hạ tầng, bất động sản, tiêu dùng và hiệu ứng tài sản. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng phần lớn vẫn là kỳ vọng, trong khi mặt bằng định giá hiện tại không còn rẻ.

Rủi ro nằm ở chỗ khi một nhóm cổ phiếu chi phối quá lớn đến chỉ số, VN-Index sẽ phản ánh không đầy đủ sức khỏe thực của thị trường. Thực tế đã xuất hiện nhiều phiên “xanh vỏ đỏ lòng”, khi chỉ số tăng nhưng phần lớn cổ phiếu giảm giá. Điều này đồng nghĩa nếu nhóm Vingroup chững lại hoặc chịu áp lực chốt lời, chỉ số có thể điều chỉnh nhanh dù phần còn lại của thị trường không quá tiêu cực.

Thị trường chứng khoán xác suất cao sẽ có một nhịp điều chỉnh trước kỳ nghỉ lễ

Ngoài ra, sự lệch pha giữa chỉ số và diễn biến của đa số cổ phiếu cũng khiến tâm lý nhà đầu tư bị ảnh hưởng. Thị trường tăng điểm nhưng nhiều tài khoản vẫn thua lỗ dễ dẫn đến cảm giác chán nản, suy giảm niềm tin, đặc biệt với nhà đầu tư cá nhân. Đây là yếu tố tâm lý không thể bỏ qua trong bối cảnh hiện nay.

“Sau giai đoạn tăng mạnh nhờ lực kéo từ nhóm vốn hóa lớn nhưng thiếu sự đồng thuận của dòng tiền, một nhịp điều chỉnh là cần thiết để thiết lập mặt bằng giá cân bằng hơn”, Chứng khoán Tiên Phong nhận định.

Hải Giang