Kỳ 1: Từ “bệ đỡ sinh kế” đến động lực phát triển bao trùm

Không cần những tuyên ngôn lớn, chính những cánh đồng trúng mùa, những chuỗi liên kết hiệu quả và thu nhập cải thiện của người dân đã trở thành minh chứng thuyết phục nhất cho vai trò của kinh tế tập thể. Trong dòng chảy đó, khu vực HTX đang âm thầm tạo nên một “pháo đài mềm” – nơi niềm tin được xây dựng từ thực tiễn.

 Ở nhiều địa phương, HTX không còn là mô hình mang tính hình thức, mà đang trở thành tổ chức kinh tế năng động, gắn kết người dân trong sản xuất, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm.

Chính sự chuyển mình này đã góp phần quan trọng vào việc tạo dựng nền tảng xã hội ổn định – yếu tố cốt lõi để củng cố niềm tin của nhân dân. Điều đáng nói là, niềm tin ấy không đến từ những tuyên truyền khô cứng, mà được hình thành từ những đổi thay rất cụ thể trong đời sống.

Điểm tựa an sinh cho người dân

Đó là khi người dân có việc làm ổn định, có thu nhập ngày càng cải thiện, có cơ hội tiếp cận thị trường và công nghệ, họ sẽ tự cảm nhận được hiệu quả của chủ trương, chính sách. Và khi đã “thấy”, đã “được hưởng”, thì niềm tin trở nên bền chặt hơn bất kỳ lời kêu gọi nào.

Câu  chuyện ở HTX Nông nghiệp Tam Hưng (thôn Lê Dương, xã Tam Hưng, Hà Nội) là một ví dụ, HTX được thành lập vào năm 1958, trải qua gần 70 năm phát triển, với tinh thần đoàn kết, HTX đã khắc phục mọi khó khăn, góp phần đưa xã Tam Hưng trở thành một trong những vựa lúa trọng điểm của Thủ đô.

Ông Đỗ Văn Kiên, Giám đốc HTX Nông nghiệp Tam Hưng không giấu nổi niềm tự hào về các giống lúa chất lượng tại địa phương như Bối Khê, Bắc thơm số 7, đặc biệt là giống nếp cái hoa vàng thơm ngon nức tiếng.

Với 2 sản phẩm gạo nếp cái hoa vàng và Bắc thơm số 7 đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao của Thành phố Hà Nội vào các năm 2019 và 2022, HTX Nông nghiệp Tam Hưng đã khẳng định được vị thế và hiện đang tiếp tục phát triển chuỗi lúa gạo theo hướng bền vững, phát huy lợi thế vùng trồng lúa chất lượng cao trọng điểm của Thành phố Hà Nội.

Để đưa những nông sản chất lượng đến với người tiêu dùng, HTX đã khoanh vùng dựa theo nhu cầu sản xuất, sau đó hỗ trợ việc thu mua, tiêu thụ sản phẩm theo 2 cách: HTX thu mua sản phẩm của bà con, cung cấp cho các đơn vị trên địa bàn; HTX hỗ trợ bà con liên kết sản xuất với các doanh nghiệp, các doanh nghiệp sẽ thu mua và tiêu thụ sản phẩm, bà con không cần phải tìm thương lái từ bên ngoài. Nông sản sau đó sẽ được cung cấp cho các doanh nghiệp, bếp ăn tập thể, điểm giới thiệu sản phẩm, các siêu thị và cửa hàng thực phẩm sạch trên địa bàn thành phố.

Nhờ những cách làm mới mà HTX đã thu hút được hàng trăm hộ thành viên, tạo sinh kế bền vững cho người nông dân. Bà Lê Thị Hải, 87 tuổi, ở thôn Song Khê chia sẻ với phóng viên VnBusiness: “Cây lúa luôn gắn bó với người dân vùng đất này từ bao đời nay. Tôi vẫn nhớ những ngày kháng chiến chống Mỹ cứu nước, với phong trào thi đua sản xuất phục vụ tiền tuyến, người dân Tam Hưng không sợ bom đạn, ngày đêm cặm cụi với cây lúa vì mục tiêu "thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người"… Đến cả những năm gần đây, khi người dân ở nhiều địa phương khác chuyển đổi sang trồng cam Canh, bưởi Diễn thì các hộ nông dân ở xã Tam Hưng vẫn mặn mà với cây lúa”.

Tất nhiên, cũng không thể không kể đến thách thức từ tình trạng đô thị hóa diễn ra nhanh chóng trong những năm vừa qua khiến diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp dần, xã Tam Hưng cũng không ngoại lệ. Theo ông Đỗ Văn Kiên, sản lượng lúa trước đó tại HTX thường ở mức 8000-8500 tấn/năm. Nhưng trong vài năm trở lại đây, do ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa, diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp để phục vụ cho các dự án, sản lượng lúa cũng theo đó giảm xuống, chỉ còn khoảng 7000-8000 tấn/năm.

Hay như tại Sơn La, từ một địa phương sản xuất manh mún, các hợp tác xã nông nghiệp đã tạo ra bước chuyển mạnh mẽ. HTX Nông nghiệp Ngọc Hoàng (Mộc Châu) đã liên kết các hộ trồng cây ăn quả theo tiêu chuẩn VietGAP, xây dựng thương hiệu và đưa sản phẩm vào hệ thống phân phối hiện đại. Thu nhập của thành viên tăng từ vài chục triệu đồng lên hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Ở Đồng Tháp, mô hình HTX gắn với “Hội quán nông dân” đã mở ra một hướng đi mới. Nông dân không chỉ sản xuất mà còn học cách quản trị, kết nối thị trường. Nhiều HTX xoài Cao Lãnh, quýt Lai Vung đã xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, nâng cao giá trị nông sản.

Còn tại Lâm Đồng, các HTX nông nghiệp công nghệ cao trở thành lực lượng tiên phong trong sản xuất rau, hoa xuất khẩu. Việc ứng dụng công nghệ giúp nâng cao năng suất, kiểm soát chất lượng và gia tăng giá trị…

Những mô hình kể trên cho thấy: KTTT không chỉ giúp người dân thoát nghèo, mà còn tạo ra sinh kế bền vững, mở ra cơ hội làm giàu chính đáng.Từ những mô hình cụ thể như vậy có thể thấy, giá trị lớn nhất mà HTX mang lại không chỉ dừng ở hiệu quả kinh tế, mà còn ở sự ổn định và niềm tin mà nó tạo ra trong đời sống xã hội. Bởi lẽ, trong bất kỳ giai đoạn nào, sự ổn định của đời sống nhân dân luôn là nền tảng quan trọng nhất để củng cố niềm tin vào đường lối phát triển.

Thực tế cho thấy, khi người dân có sinh kế bền vững, có thu nhập ổn định và có khả năng chủ động trong sản xuất, họ sẽ không còn bị cuốn theo những biến động ngắn hạn hay những thông tin thiếu kiểm chứng. Ngược lại, chính trải nghiệm thực tế ấy giúp họ nhận diện rõ hơn đâu là giá trị thật, đâu là những luận điệu xuyên tạc.

Niềm tin, vì thế, không còn là điều mang tính cảm tính, mà trở thành kết quả của một quá trình “kiểm chứng” bằng chính cuộc sống. Ở góc độ này, các hợp tác xã đang đóng vai trò như một “bộ lọc xã hội” đặc biệt. Khi đời sống được cải thiện, khi lợi ích của người dân được bảo đảm, thì những thông tin sai lệch, những luận điệu phủ nhận vai trò của Đảng và Nhà nước sẽ khó có thể tìm được chỗ đứng.

Người dân, bằng chính trải nghiệm của mình, sẽ trở thành những “người phản biện” tự nhiên, góp phần bảo vệ những giá trị đúng đắn. Có thể khẳng định, ổn định kinh tế không chỉ là mục tiêu phát triển, mà còn là nền tảng để xây dựng và củng cố niềm tin xã hội. Và chính từ những nền tảng ấy, một “sức đề kháng” bền vững đang dần hình thành – nơi niềm tin không bị lung lay trước những tác động bên ngoài, mà ngày càng được củng cố, lan tỏa.

Kinh tế tập thể không còn là “vùng trũng”

Một đóng góp quan trọng khác là khả năng tạo việc làm tại chỗ. Khi HTX phát triển, các hoạt động sản xuất, chế biến, dịch vụ được mở rộng, thu hút lao động địa phương.

Tại nhiều vùng nông thôn, kinh tế tập thể đã trở thành “điểm tựa” để thanh niên quay về lập nghiệp. Họ mang theo tri thức mới, công nghệ mới, góp phần đổi mới phương thức sản xuất và tái cấu trúc kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững. Ngoài ra, các HTX còn tham gia xây dựng nông thôn mới, bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa. Đây là những giá trị mà thị trường tự do khó có thể tự tạo ra.

Không chỉ mang giá trị kinh tế, kinh tế tập thể còn có ý nghĩa xã hội sâu sắc. Thông qua hoạt động chung, các thành viên hình thành sự gắn kết, hỗ trợ lẫn nhau, giảm thiểu rủi ro.

Nhận thức rõ vai trò của kinh tế tập thể, trong suốt thời kỳ đổi mới, Đảng và Nhà nước đã từng bước hoàn thiện hệ thống chủ trương, chính sách theo hướng nhất quán nhưng ngày càng sâu sắc và thực chất hơn. Từ Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX đặt nền móng lý luận khi khẳng định kinh tế tập thể là thành phần quan trọng của nền kinh tế quốc dân, đến Nghị quyết số 20-NQ/TW năm 2022 với những định hướng mang tính đột phá về đổi mới quản trị, chuyển đổi số và tham gia chuỗi giá trị, có thể thấy tư duy phát triển khu vực này đã chuyển mạnh từ “củng cố về lượng” sang “nâng cao về chất”.

Nghị quyết nhấn mạnh: “Kinh tế tập thể là thành phần kinh tế quan trọng, phải được củng cố và phát triển cùng kinh tế nhà nước trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân. Phát triển kinh tế tập thể là xu thế tất yếu trong bối cảnh hội nhập quốc tế, phù hợp với kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xuất phát từ nhu cầu thiết thực, bảo vệ lợi ích và tạo điều kiện cho thành viên sản xuất, kinh doanh hiệu quả, phát triển bền vững”.

Không chỉ dừng lại ở khẳng định về mặt chính trị, các chủ trương của Đảng ngày càng tiệm cận hơn với yêu cầu của kinh tế thị trường hiện đại, khi nhấn mạnh tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm và khả năng cạnh tranh của hợp tác xã. Điều này được thể chế hóa thông qua Luật Hợp tác xã và các chính sách hỗ trợ về tín dụng, đất đai, khoa học công nghệ, qua đó tạo hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện cho kinh tế tập thể phát triển đúng bản chất.

Thực tiễn cũng cho thấy, khu vực kinh tế tập thể không còn là “vùng trũng” như trước mà đang từng bước khẳng định vị thế trong nền kinh tế.

Số liệu của Liên minh HTX Việt Nam cho thấy, đến hết năm 2025, cả nước có 35.041 hợp tác xã, đạt mục tiêu kế hoạch đề ra; tổng số thành viên hợp tác xã đạt gần 6 triệu người; cả nước có 164 Liên hiệp hợp tác xã với hơn 1 triệu hợp tác xã thành viên. Chất lượng hoạt động hợp tác xã được cải thiện với 78,1% hoạt động đạt loại khá, tốt, vượt mục tiêu kế hoạch. Doanh thu bình quân của một hợp tác xã đạt khoảng 4,56 tỷ đồng/năm, lãi bình quân đạt 421 triệu đồng/hợp tác xã/năm, tăng 34% so năm 2020. Thu nhập bình quân của lao động thường xuyên trong hợp tác xã đạt khoảng 64 triệu đồng/người/năm, tăng gần 25% so đầu kỳ.

Kinh tế tập thể tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong phát triển nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, với khoảng 23.455 hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Gần 40% hợp tác xã nông nghiệp tham gia liên kết chuỗi giá trị; hàng nghìn hợp tác xã tham gia Chương trình OCOP (mỗi xã một sản phẩm), ứng dụng công nghệ cao và từng bước chuyển đổi số. 

Có thể thấy, ngày nay kinh tế tập thể không chỉ là một thành phần bổ trợ, mà đang dần khẳng định vai trò như một trụ cột bền vững từ cơ sở. Khi mỗi HTX hoạt động hiệu quả, mỗi người dân có sinh kế ổn định và niềm tin được bồi đắp từ những giá trị cụ thể, thì đó cũng chính là lúc một “pháo đài kinh tế” được dựng xây vững chắc nhất – không bằng khẩu hiệu, mà bằng thực tiễn. Và chính từ nền tảng ấy, niềm tin xã hội được củng cố, tạo nên sức đề kháng tự nhiên trước mọi luận điệu xuyên tạc, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh mới.

Đức Anh

Kỳ 2: “Pháo đài mềm” trước những luận điệu xuyên tạc

Bài dự thi cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của đảng lần thứ hai, năm 2026