Theo đánh giá của VIS Rating, xu hướng thu hẹp NIM diễn ra rõ nét trong năm 2025 khi chi phí huy động tăng mạnh do cạnh tranh lãi suất tiền gửi và thanh khoản hệ thống có dấu hiệu căng thẳng. Trong khi đó, lãi suất cho vay không tăng tương ứng, khiến biên lợi nhuận từ hoạt động tín dụng bị co hẹp.

Áp lực này thể hiện rõ nhất tại nhóm ngân hàng quy mô vừa và nhỏ. Các ngân hàng này phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn huy động ngắn hạn và thị trường liên ngân hàng, trong khi tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) suy giảm khiến chi phí vốn đầu vào tăng nhanh.

Một số ngân hàng như EIB và NAB được nhắc đến là những trường hợp chịu áp lực lớn hơn, khi vừa đối mặt với NIM giảm, vừa phải gia tăng chi phí tín dụng. Ngoài ra, việc chuyển dịch sang cho vay khách hàng doanh nghiệp với lãi suất thấp hơn tại một số ngân hàng như VIB cũng khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp.

Ở chiều ngược lại, nhóm ngân hàng quy mô lớn vẫn duy trì được mức độ ổn định tốt hơn. Lợi thế về quy mô, nguồn vốn giá rẻ và hệ sinh thái khách hàng giúp các ngân hàng này kiểm soát chi phí huy động tốt hơn, qua đó hạn chế tác động tiêu cực từ NIM giảm.

Dù vậy, ngay cả trong nhóm ngân hàng lớn, mức độ phân hóa vẫn xuất hiện. Một số ngân hàng như CTG hay VPB được hưởng lợi từ việc giảm chi phí tín dụng và gia tăng thu hồi nợ xấu, trong khi một số khác như ACB hay STB lại chịu áp lực gia tăng chi phí dự phòng.

Trong bối cảnh đó, tăng trưởng tín dụng cao trong năm 2025 (đạt khoảng 19%) không còn là yếu tố đảm bảo cho tăng trưởng lợi nhuận. Nhiều ngân hàng quy mô vừa không hoàn thành kế hoạch lợi nhuận cả năm do không thể bù đắp phần suy giảm từ NIM.

Thanh khoản hệ thống cũng là yếu tố góp phần gia tăng áp lực lên NIM. Từ cuối năm 2025, lãi suất liên ngân hàng tăng mạnh, kéo theo chi phí vốn toàn hệ thống đi lên, buộc các ngân hàng phải nâng lãi suất huy động để giữ chân người gửi tiền.

Tỷ lệ CASA toàn ngành giảm xuống còn khoảng 19,9% càng khiến chi phí vốn trở nên đắt đỏ hơn. Điều này đặc biệt bất lợi với các ngân hàng có nền tảng tiền gửi yếu, vốn phải cạnh tranh lãi suất gay gắt để duy trì tăng trưởng tín dụng.

Bước sang năm 2026, VIS Rating dự báo NIM có thể dần ổn định hơn khi lợi suất cho vay cải thiện nhờ tăng trưởng tín dụng trung và dài hạn. Tuy nhiên, áp lực sẽ chưa thể biến mất ngay, nhất là với nhóm ngân hàng nhỏ và vừa.

Trong ngắn hạn, các ngân hàng này nhiều khả năng tiếp tục phải duy trì mặt bằng lãi suất huy động cao để đảm bảo thanh khoản. Điều đó đồng nghĩa với việc bài toán lợi nhuận vẫn sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng kiểm soát chi phí vốn và cải thiện chất lượng tài sản.

Xuân Bắc