Không còn là những kế hoạch nằm trên giấy, mùa đại hội đồng cổ đông ngân hàng 2026 đang chứng kiến một cuộc đua tăng vốn và thâu tóm sáp nhập thực dụng nhất từ trước đến nay, nhằm ứng phó trực diện với áp lực phình to tài sản và các chuẩn mực an toàn ngày càng siết chặt.

"Cú hích" từ cơ chế mới

Hệ thống ngân hàng đang phải đối mặt với áp lực gia cố bộ đệm vốn chưa từng có. Đến cuối năm 2025, dư nợ cho vay của 30 ngân hàng thương mại trong nước đã phình to lên mức 15,8 triệu tỷ đồng, tăng gần 19% so với đầu năm và vượt xa mục tiêu điều hành. Quy mô tín dụng bùng nổ đặt các nhà băng vào thế rủi ro nếu không kịp thời tăng vốn chủ sở hữu.

Áp lực này càng hiện hữu khi Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư số 14/2025/TT-NHNN với những yêu cầu vô cùng khắt khe về chất lượng vốn cấp 1. Báo cáo đánh giá của FiinRatings và VIS Rating đều đưa ra cảnh báo chung rằng nếu không có nguồn vốn mới bổ sung, tỷ lệ an toàn vốn của nhiều ngân hàng sẽ suy giảm nghiêm trọng vào cuối năm 2026, đe dọa trực tiếp đến khả năng cấp tín dụng.

Các ngân hàng đang đứng trước cơ hội tăng vốn rất lớn nhờ định hướng tăng trưởng tín dụng năm 2026 đã được điều chỉnh giảm xuống mức 15% và hàng loạt cơ chế chưa từng có đã được kích hoạt. Điển hình, với nhóm ngân hàng quốc doanh, Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành đầu năm 2026 đã chính thức cho phép giữ lại lợi nhuận sau thuế để tăng vốn điều lệ. Nhờ cơ chế này, các "ông lớn" sẽ có đủ năng lực tài chính để bơm vốn cho các siêu dự án hạ tầng đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030.

Nắm bắt thời cơ, BIDV lập tức triển khai phát hành riêng lẻ 263,3 triệu cổ phiếu cho 31 nhà đầu tư chuyên nghiệp với giá 38.900 đồng/cổ phiếu. Thương vụ này dự kiến mang về hơn 10.243 tỷ đồng, đưa tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại BIDV nhích từ 17,13% lên 18,1%. Toàn bộ nguồn tiền sẽ được đổ vào tín dụng xanh và bán lẻ.

Đáng chú ý nhất trên thị trường hiện nay là việc Vietcombank dự kiến chào bán tối đa 6,5% vốn cho nhà đầu tư chiến lược trong giai đoạn 2025 - 2026. Với việc phát thư mời thẩm định giá độc lập hồi cuối tháng 1/2026, thương vụ có quy mô ước tính 1,3 - 1,4 tỷ USD này đang bước vào chặng nước rút sau nhiều năm trì hoãn.

Sức nóng của đường đua không chỉ tập trung ở nhóm quốc doanh. Tại khối cổ phần, bên cạnh các phương án chia cổ tức bằng cổ phiếu quen thuộc từ ACB, ABBank, LPBank hay Nam A Bank, sự chú ý đang đổ dồn vào việc nới room ngoại.

Nghị định số 69/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 01/2014/NĐ-CP đã chính thức cho phép nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên tối đa 49% đối với các tổ chức tín dụng nhận chuyển giao bắt buộc ngân hàng yếu kém. Quy định này giúp MB, HDBank và VPBank thành những "thỏi nam châm" thu hút dòng vốn quốc tế. 

Theo phân tích của Chứng khoán ACBS, HDBank là ứng viên sáng giá nhất có khả năng nới room sớm nhất vì hiện chưa có cổ đông chiến lược nước ngoài, trong khi dư địa room tối đa theo luật vẫn còn tới 13,15%. Dù tỷ lệ an toàn vốn của HDBank và VPBank đang ở mức khá cao khoảng 14%, nhưng chủ yếu dựa vào trái phiếu vốn cấp 2. Do đó, nhu cầu hút vốn ngoại để tăng vốn cấp 1 và giảm chi phí vốn dài hạn là nhiệm vụ sống còn. VIS Rating cũng ước tính tỷ lệ an toàn vốn của ba nhà băng này có thể giảm từ 150 - 300 điểm cơ bản vào cuối năm 2026 nếu tham vọng tăng trưởng tài sản không đi kèm với việc bơm thêm vốn cổ phần.

Mục tiêu lợi nhuận nới rộng

Song song với huy động vốn, bức tranh mua bán sáp nhập cũng sôi động với các thương vụ tái cấu trúc gắt gao. Tâm điểm là khối tài sản 32,5% cổ phần Sacombank liên quan đến nhóm ông Trầm Bê đang thế chấp tại VAMC chờ được chuyển nhượng. VIB đang sẵn sàng đón cổ đông chiến lược mới thế chỗ Commonwealth Bank of Australia, còn SHB cũng tích cực xúc tiến tìm kiếm nhà đầu tư ngoại.

Sở hữu bộ đệm vốn vững chắc tạo tiền đề để các ngân hàng đặt ra những chỉ tiêu kinh doanh táo bạo cho năm 2026.MB thể hiện rõ tham vọng dẫn đầu khi chốt mục tiêu lợi nhuận hợp nhất xấp xỉ 39.500 tỷ đồng, phấn đấu đạt mức tăng trưởng 20%. MB đồng thời muốn đẩy dư nợ tín dụng và huy động vốn tăng mạnh 35%, thu hút thêm 5 triệu khách hàng mới và giữ tỷ lệ nợ xấu tập đoàn ở mức 1,5%.

SHB được NHNN chấp thuận tăng vốn điều lệ lên 53.442 tỷ đồng

NCB bứt tốc năm 2025: Tăng vốn sớm, hoàn thành vượt mọi kế hoạch kinh doanh

Tương tự, HDBank tự tin đặt kế hoạch lợi nhuận trước thuế gần 27.720 tỷ đồng, tương ứng mức tăng trên 30%. Nhà băng này muốn mở rộng tổng tài sản thêm 28% và tăng tín dụng xấp xỉ 35%, duy trì tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu vượt mốc 25%. VPBank cũng không nằm ngoài cuộc đua khi định hướng dư nợ cấp tín dụng chạm ngưỡng 1,3 triệu tỷ đồng, tương ứng mức tăng 34%, cùng lượng tiền gửi khách hàng ước đạt trên 1,03 triệu tỷ đồng.

Riêng Sacombank chọn hướng đi thận trọng nhất khi chỉ tiêu lợi nhuận trước thuế dự kiến đạt 8.100 tỷ đồng, tăng nhẹ 6,2% so với năm ngoái, nhưng vẫn hướng tới cột mốc tổng tài sản vượt 1 triệu tỷ đồng.

Đánh giá về bức tranh tổng thể, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng cho rằng, việc khơi thông dòng vốn ngoại sẽ mang lại luồng sinh khí mới về công nghệ, tài chính và năng lực quản trị rủi ro cho các tổ chức tín dụng.

Theo báo cáo của PwC, các nhà đầu tư quốc tế hiện nay không chỉ nhìn vào lợi nhuận mà còn đòi hỏi khắt khe về minh bạch tài chính, chuyển đổi số và mô hình phát triển bền vững. Cuộc đua huy động vốn tỷ USD năm 2026 chính là màng lọc khắc nghiệt nhất, nơi những ngân hàng chủ động tái cấu trúc và đón đầu đúng dòng vốn chiến lược sẽ bứt tốc, định hình lại trật tự thị trường tài chính Việt Nam trong thập kỷ tới.

Huyền Anh