Tại Tọa đàm dấu ấn 1 năm thực hiện Nghị quyết 68 diễn ra ngày 13/5 tại Hà Nội, bên cạnh những kết quả tích bước đầu, nhiều khó khăn, vướng mắc về phát triển kinh tế tư nhân đã được nhận diện thẳng thắn.

Một trong số đó là mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp đến năm 2030 được đưa ra tại Nghị quyết 68.

Theo TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế trung ương (CIEM), Việt Nam hiện có khoảng 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, từ nay đến năm 2030 phải tăng thêm khoảng 1 triệu doanh nghiệp nữa. Điều này tương đương mỗi năm cần tăng khoảng 200.000 doanh nghiệp. Tuy nhiên, xu hướng thực tế lại đang đi ngược kỳ vọng.

Chuyên gia đánh giá, tỷ lệ doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường so với số doanh nghiệp rút lui đang giảm dần qua từng giai đoạn. Nếu trước đây tỷ lệ này ở mức rất cao thì giai đoạn 2016 - 2020 giảm xuống khoảng 2 doanh nghiệp vào thay cho 1 doanh nghiệp rời thị trường. Giai đoạn 2021 đến nay tiếp tục giảm mạnh và hiện gần như chỉ còn xấp xỉ 1 đổi 1.

“Nếu xu hướng này tiếp diễn thì gần như không thể đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030”, ông Cung nhận định.

Đáng chú ý, theo nguyên Viện trưởng CIEM, rất ít cơ quan nhìn thẳng vào thực tế này. “Tôi không thấy có cơ quan nào thực sự chịu trách nhiệm theo dõi mục tiêu này một cách nghiêm túc”, ông nói.

Trong khi đó, ông Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc Văn phòng Ban IV dẫn số liệu cho thấy bức tranh doanh nghiệp hiện nay vẫn còn nhiều lo ngại.

Cụ thể, 3 tháng đầu năm, trung bình mỗi tháng có khoảng 32.000 doanh nghiệp đăng ký mới và quay trở lại hoạt động, nhưng đồng thời cũng có khoảng 30.400 doanh nghiệp rút khỏi thị trường.

“Như vậy, mỗi tháng nền kinh tế chỉ tăng ròng khoảng 1.600 doanh nghiệp. Với tốc độ này thì rất khó đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 ”, ông nói.

Theo ông, nếu không có thay đổi mang tính tổng thể về cách tiếp cận và phương thức xây dựng môi trường kinh doanh thì số lượng doanh nghiệp không những khó tăng mạnh mà còn có nguy cơ suy giảm.

Cùng đề cập tới mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp, TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng sẽ khó đạt được con số này nếu không thay đổi căn bản tư duy về mô hình doanh nghiệp. 

Với thực tiễn Việt Nam, ông Bình gợi ý đẩy mạnh mô hình “doanh nghiệp một chủ”, hay còn gọi là doanh nghiệp một người. 

Ông dẫn chứng, tại Singapore, khoảng 50% doanh nghiệp đăng ký mới hàng năm là doanh nghiệp một chủ. Tại Pháp, tỷ lệ này lên tới 70%. Còn ở nhiều nước phát triển khác, tỷ lệ này cũng dao động 50% - 70%. Trong khi đó, tại Việt Nam, theo số liệu của Bộ Tài chính, trong hơn 100.000 - 200.000 doanh nghiệp đăng ký mới mỗi năm tại Việt Nam, chỉ có khoảng 2.000 - 4.000 doanh nghiệp theo mô hình một chủ.

Theo chuyên gia, doanh nghiệp một chủ là mô hình rất cần thiết bởi đây là mô hình kinh doanh đơn giản, chi phí thấp, phù hợp để cá nhân khởi nghiệp, thử nghiệm ý tưởng kinh doanh và mưu sinh. Khi thành công, các chủ thể này có thể phát triển lên mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần. 

“Việt Nam hiện vẫn chưa có một nền tảng pháp lý phù hợp để hỗ trợ hiệu quả cho mô hình này, và đây là điều mà chúng ta cần nghiên cứu”, ông đặt vấn đề.

Ngoài ý kiến trên, Toạ đàm đã đề xuất nhiều giải pháp biến tinh thần của Nghị quyết thành hiện thực và tạo ra động lực phát triển thực chất.

Đỗ Kiều