Các HTX phải chủ động tích cực vươn lên để phát triển trong thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0 đang phát triển mạnh mẽ hiện nay. Đây là phát biểu của Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Nguyễn Văn Thịnh, tại Hội nghị “Trao đổi kinh nghiệm phát triển mô hình HTX kiểu mới và kết nối cung cầu sản phẩm năm 2019”, diễn ra tại Thái Nguyên, ngày 6/12.

Tăng cường hợp tác

Theo Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Thái Nguyên Nguyễn Văn Dũng, những năm qua, Thái Nguyên nói riêng, các tỉnh, thành phố phía Bắc nói chung đã ban hành nhiều chính sách thông qua các chương trình, đề án, kế hoạch hỗ trợ khu vực kinh tế hợp tác (KTHT), HTX đầu tư đổi mới công nghệ, thiết bị tiên tiến, nâng cao năng lực, tìm kiếm thị trường, xây dựng thương hiệu sản phẩm. Khu vực KTHT, HTX đã có bước phát triển và đạt được nhiều kết quả tích cực. Số HTX hoạt động hiệu quả về kinh tế xã hội không ngừng tăng lên, đời sống của thành viên, người lao động không ngừng được cải thiện, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, an ninh quốc phòng ở địa phương.

Tuy nhiên, mô hình HTX kiểu mới thành công có số lượng chưa lớn, quy mô HTX còn nhỏ, tính liên kết còn hạn chế, năng lực cạnh tranh thấp. Cơ chế liên kết giữa HTX với doanh nghiệp chưa định hình theo các nguyên tắc thị trường và hội nhập quốc tế, chưa tạo ra sự thay đổi cơ bản về quan hệ sản xuất, nhất là trong khu vực nông nghiệp, nông thôn. Việc nhân rộng mô hình HTX hoạt động hiệu quả còn hạn chế.

Nguyên nhân chính là do công tác xây dựng cơ chế, chính sách chưa kịp thời, chậm tháo gỡ các vướng mắc, môi trường pháp lý chưa thuận lợi cho các chủ thể kinh tế tham gia HTX; cơ chế huy động nguồn lực cho khu vực KTHT, HTX còn nhiều bất cập. Còn tâm lý ngại đổi mới, chưa mạnh dạn chuyển sang mô hình HTX kiểu mới. Năng lực nội tại của nhiều HTX còn yếu, nhất là trong hoạt động xúc tiến thương mại, tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Do vậy, việc tổ chức Hội nghị và tuần lễ trưng bày, giới thiệu sản phẩm các HTX năm 2019 nhằm tăng cường hợp tác đầu tư, kêu gọi các HTX và doanh nghiêp kết nối để tiêu thụ sản phẩm, nâng cao giá trị, xây dựng thương hiệu có ý nghĩa hết sức quan trọng.

HTX phải là hạt nhân liên kết

Theo Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Nguyễn Văn Thịnh, trong bối cảnh hiện nay, việc sản xuất manh mún sẽ dần được hạn chế, việc phát triển HTX đang là một xu thế tất yếu của người dân. Trong bối cảnh cạnh tranh của thị trường ngày càng gay gắt, việc liên kết giữa các hộ thành viên trong HTX đang là một tất yếu. Liên kết để phát triển HTX, THT sẽ giúp nâng cao thu nhập, nâng cao chất lượng cuộc sống, thay đổi nhận thức, tư duy của người dân, xây dựng được nông thôn mới, thay đổi đời sống một cách tích cực.

Thời gian tới Liên minh HTX Việt Nam sẽ tiếp tục hỗ trợ các địa phương bằng những việc làm hết sức cụ thể như: Hỗ trợ vốn tín dụng. Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Nguyễn Văn Thịnh cũng lưu ý: “phải sửa cơ chế, chính sách để HTX tiếp cận được chứ không phải có vốn nhưng vốn không đến tay người cần, chính sách không đi vào cuộc sống”.

Để các HTX thực sự phát triển một cách bền vững, Phó chủ tịch Nguyễn Văn Thịnh nhấn mạnh 4 yếu tố, đó là: “Phát triển HTX là nhu cầu tự nguyện liên kết của chính thành viên chứ không phải là ép buộc. Phát triển HTX phải gắn với chuỗi và các sản phẩm OCOP của địa phương để đảm bảo nguồn gốc, xuất xứ, chất lượng và được người tiêu dùng chấp nhận. Phát triển HTX phải gắn với cung ứng các dịch vụ và lợi ích cho thành viên để đúng yêu cầu, bản chất của HTX. Phát triển HTX phải gắn với nhu cầu thị trường, phải cạnh tranh để thúc đẩy phát triển, phải có sự liên kết với DN, trong đó HTX là hạt nhân của sự liên kết”.

Ông Dương Văn Lượng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên, cho biết Thái Nguyên là tỉnh dẫn đầu trong 14 tỉnh miền núi phía Bắc về xây dựng nông thôn mới, chỉ số PCI xếp thứ 18/63 tỉnh. Thái Nguyên cũng là 1 trong 3 tỉnh phía Bắc dẫn đầu về chỉ số hài lòng của người dân (sau Ninh Bình, Vĩnh Phúc). Hiện toàn tỉnh có 62 mô hình HTX điển hình, tiên tiến trong cả nước. 22/25 sản phẩm đạt OCOP năm 2019.

Thời gian qua, tỉnh đã có chính sách cụ thể để hỗ trợ các HTX, nhất là việc thành lập mới và thúc đẩy các HTX phát triển. Công tác kết nối cung cầu được quan tâm. Từ năm 2018 đến nay, có gần 60 lượt HTX tham quan triển lãm nông nghiệp quốc tế tại Hà Nội, hàng trăm lượt HTX tham gia hội chợ giới thiệu, quảng bá sản phẩm trong và ngoài tỉnh.

Thái Nguyên hiện có 22.000 ha chè. Mục tiêu của tỉnh là nâng diện tích cây chè lên 24.000 ha, bởi dự địa phát triển cây chè còn cao. Giá trị chè đạt 130 - 150 triệu đồng/ ha/năm, nhưng khi chế biến thì có thể lên 300, 500 triệu đồng/ha chè, thậm chí có những vùng chè đặc sản có thể giá trị lên đến cả tỷ đồng.

“Thái Nguyên đề nghị Liên minh HTX Việt Nam hỗ trợ xây dựng mô hình HTX kiểu mới, Liên minh các tỉnh có sự bắt tay, kết nối cung cầu, tìm kiếm thị trường, tiêu thụ sản phẩm. Liên minh HTX Thái Nguyên trực tiếp đồng hành với các HTX để tìm kiếm cơ hội, thị trường, quản lý các HTX sản xuất các sản phẩm chất lượng, an toàn, tạo sự tin tưởng đối với DN, người tiêu dùng”, ông Lượng kiến nghị.

Phạm Duy