Trải qua nhiều thế kỷ, trong khi nhiều làng nghề khác có nguy cơ mai một do quá trình công nghiệp hóa, thì làng nghề da giày Hoàng Diệu vẫn có sức sống lâu bền.

Đặc biệt từ năm 2010 đến nay, làng nghề đã phát triển mạnh mẽ, với tổng doanh thu hàng năm từ 35 - 40 tỷ đồng, trong đó lợi nhuận đạt khoảng từ 15 - 20% trên tổng doanh thu. Nghề da giày đã giúp nhiều người dân “phất” lên làm giàu và tạo ra cơ hội việc làm cho nhiều lao động, với mức thu nhập trung bình 5 - 6 triệu đồng/tháng.

Không nơi tập kết, dân tự đốt rác

Làng nghề hiện có ở 4 thôn: Phong Lâm, Văn Lâm, Trúc Lâm, Nghĩa Hy đang duy trì nghề da giày. Do mở rộng đầu tư sản xuất và đẩy mạnh cải thiện mẫu mã, chuyển giao công nghệ, nên sản phẩm của làng đã được tiêu thụ rộng rãi tại các tỉnh: Hải Phòng, Quảng Ninh, Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Dương, Thanh Hóa… và có tính cạnh tranh trên thị trường.

Hiện làng nghề có hơn 600 hộ gia đình tham gia sản xuất, thu hút 2.000 lao động thường xuyên. Hàng năm, làng nghề sản xuất hơn 4 triệu đôi giày, dép da các loại.

Tuy nhiên, làng nghề đang phải đối mặt với với tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng vì rác thải vẫn được xử lý theo phương pháp truyền thống là gom lại và đốt, nên ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống, sức khỏe của chính người dân và sự phát triển của làng nghề.

Ông Nguyễn Đức Chải - Chủ tịch UBND xã Hoàng Diệu, cho biết: “Năm 2012, xã đã thành lập HTX vệ sinh môi trường để thu gom rác thải sinh hoạt và rác thải làng nghề. Nhưng do thiếu kinh phí, nên đến nay, HTX môi trường hoạt động cầm chừng, không hiệu quả”.

Rác thải ngập tràn làng nghề Hoàng Diệu

Hàng ngày, lượng chất thải rắn như vải vụn, da vụn (gồm da tự nhiên, giả da, cao su, chất dẻo) được thải ra môi trường 3 - 4 tấn/ngày. Đây là loại chất thải khó phân hủy nên không thể xử lý bằng phương pháp chôn lấp. Từ nhiều năm nay, các loại rác thải tại làng nghề Hoàng Diệu chỉ được thu gom và tập kết thành từng đống ở trong làng, do số lượng lớn nên người dân đã tự giải quyết bằng cách… đốt.

Bên cạnh đó, vì chưa có biện pháp xử lý cụ thể, nên các bãi rác thải bị người thu mua đồng nát đốt và bới bừa bãi để tận thu kim loại bên trong.

Chính quyền vẫn loay hoay

Tình trạng trên diễn ra nhiều năm nay, đã ảnh hưởng tới môi trường sinh thái. Bà Nguyễn Thị Loan - thôn Nghĩa Hy, cho biết: “Hầu như ngày nào cũng phải hít khói vì đốt rác thải. Mùi khét nồng nặc, khói bụi khiến chúng tôi không thể thở được. Trong khi các đống rác thải ngày càng nhiều mà người dân lại không có nơi tập kết rác, không có hướng xử lý cụ thể, nên rác thải bị đổ ngổn ngang bên vệ đường, ven cánh đồng”.

Nếu chỉ đơn thuần là rác thải sinh hoạt thông thường, khói bụi cũng đã ảnh hưởng đến môi trường, nhưng tại Hoàng Diệu, chủ yếu là rác thải từ nguyên liệu sản xuất giày da, nên rất nguy hại với chính người dân sinh sống tại địa phương và các xã lân cận.

Hiện nay, tình trạng đốt rác thải tại làng nghề da giày Hoàng Diệu không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới 4 thôn làm nghề, mà còn ảnh hưởng đến các xã bên cạnh như: Gia Khánh, Hồng Hưng (huyện Gia Lộc) và xã Dân Chủ (huyện Tứ Kỳ).

Trong khi đó, dự án lò đốt rác của xã Hoàng Diệu đã xây xong cách đây 4 năm nhưng vẫn đang “nằm chơi”, vì khi đi vào vận hành, lò đốt rác xả khói đen sì ra môi trường khiến vấn đề ô nhiễm môi trường không được giải quyết mà rơi vào bế tắc.

Hiện nay, chính quyền xã Hoàng Diệu mỗi khi nhận được thông tin về việc người dân tự ý đốt rác đã huy động nhân công bơm nước dập lửa. Tuy nhiên, đó chỉ là giải pháp mang tính tạm thời. Sau mỗi lần như vậy, những đống rác lại trở lên nham nhở, bừa bãi, gây mất mỹ quan.

Để giải được bài toán gắn sản xuất của làng nghề với bảo vệ môi trường một cách triệt để, vấn đề đặt ra là cần có sự quan tâm của cơ quan chức năng và chính quyền các cấp, sớm bàn giao, hoàn thiện và đưa nhà máy xử lý rác thải đã được Bộ NN&PTNT đầu tư tại địa phương đi vào hoạt động.

Đồng thời, chính quyền địa phương cần có những biện pháp mạnh mẽ để nâng cao ý thức người dân về bảo vệ môi trường cũng như xử lý nghiêm khắc tình trạng tự ý đốt rác thải. Có như vậy, môi trường làng nghề mới dần được cải thiện.

Như Yến