Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng của thị trường chứng khoán (TTCK) toàn cầu với sự hồi sinh mạnh mẽ của làn sóng IPO quy mô tỷ USD — vốn tưởng như chững lại sau những biến động thị trường trong các năm trước.

Làn sóng IPO tỷ USD tái khởi động

Bất chấp sự hỗn loạn từ những diễn biến địa chính trị, TTCK toàn cầu đã tăng vọt lên gần mức cao kỷ lục vào năm ngoái.

OpenAI, Anthropic, SpaceX và Stripe nằm trong số những tên tuổi lớn được cho là đang cân nhắc việc phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) trong năm nay.

Những đợt niêm yết này có thể tạo ra một cơn sốt khổng lồ cho Phố Wall và Thung lũng Silicon sau nhiều năm chào bán ảm đạm. Đồng thời, cũng có thể châm ngòi cho một cuộc tranh giành khốc liệt giữa các nhà đầu tư trên TTCK và các ngân hàng Phố Wall có thể kiếm được hàng trăm triệu đô la nhờ việc tạo điều kiện cho các đợt niêm yết này.

Trong nước, sau năm 2025 ghi nhận nhiều thương vụ gọi vốn quy mô lớn, TTCK Việt Nam tiếp tục đón nhận dòng cổ phiếu mới từ các hệ sinh thái doanh nghiệp hàng đầu.

Ở lĩnh vực vật liệu xây dựng, Tập đoàn Hoa Sen (HSG) xúc tiến lộ trình IPO chuỗi Hoa Sen Home và Nhựa Hoa Sen sau khi hoàn tất tái cấu trúc, tách riêng các mảng kinh doanh để tối ưu giá trị.

Trong ngành chứng khoán, Chứng khoán LPBank thông qua phương án chào bán gần 142 triệu cổ phiếu, dự kiến huy động hơn 4.200 tỷ đồng và lên sàn HoSE trong năm nay.

Ở mảng bán lẻ, Thế giới Di động (MWG) chính thức khởi động kế hoạch IPO chuỗi Điện máy xanh, được kỳ vọng là thương vụ lớn nhất năm 2026.

Việc các công ty tỷ đô lựa chọn huy động vốn qua IPO ngay trong bối cảnh thị trường vừa phục hồi không chỉ là dấu hiệu của niềm tin vào triển vọng tăng trưởng dài hạn, mà còn cho thấy sự dịch chuyển chiến lược của các nhà đầu tư tổ chức.

Các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC), quỹ hưu trí lớn, và nhà quản lý tài sản toàn cầu đang dịch chuyển cơ cấu danh mục từ trái phiếu và tiền mặt sang cổ phiếu tăng trưởng, đặc biệt là nhóm cổ phiếu mới hoặc cổ phiếu ưu đãi đi kèm quyền lợi (như quyền cổ tức cao hơn trong giai đoạn đầu, thưởng cổ phiếu).

Một nhân tố khác thúc đẩy làn sóng IPO là sự cải cách khung pháp lý. Cơ quan quản lý ngành chứng khoán từ đầu năm đến nay đang tích cực đưa ra những giải pháp cải cách mới.

Gần nhất là Thông tư 08 có hiệu lực ngay, được đánh giá là giúp tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời siết chặt kỷ luật thanh toán và nâng chuẩn vận hành thị trường, phục vụ lộ trình FTSE Russell cơ cấu cổ phiếu Việt Nam vào rổ thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026.

Cuối năm ngoái, Bộ Tài chính cũng ban hành Thông tư 136 sửa đổi Thông tư 98/2020 về hướng dẫn hoạt động và quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, có hiệu lực thi hành từ ngày 12/2/2026, nhắc đến việc thành lập hai loại hình mới như Quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng, quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ.

Giới phân tích cho rằng, làn sóng IPO mới không chỉ phản ánh nhu cầu tăng vốn, mà còn cho thấy niềm tin của doanh nghiệp vào triển vọng thị trường trong giai đoạn tới.

Lộ trình niêm yết của Điện Máy Xanh, Chứng khoán LPBank… cùng sự góp mặt chính thức của Hạ tầng Gelex và Nông nghiệp Hòa Phát được kỳ vọng tạo thêm dư địa thu hút dòng tiền trong chu kỳ nâng hạng thị trường.

Hiện nay, nhiều công ty chứng khoán hoặc các công ty tư vấn đang hoạt động rất tích cực, thị trường đang có sự chuẩn bị nhất định về các nguồn cung hàng hóa này, kể cả các doanh nghiệp FDI cũng đang tìm hiểu về IPO và niêm yết để xem xét có gia nhập thị trường năm nay hay không.

Nhóm sản phẩm mới phát triển

Điều dễ nhận thấy nhất trên thị trường là không chỉ cổ phiếu của các doanh nghiệp truyền thống “lên sàn”, mà nhóm hàng hoá mới, chẳng hạn như chứng quyền có bảo đảm (covered warrants), cổ phiếu ưu đãi, sản phẩm ETF bắt đầu phát triển rộng rãi và thu hút dòng tiền.

Thực tế, trong năm 2025, HNX và HoSE cũng đã giới thiệu thêm các chỉ số mới cho thị trường. Chẳng hạn, HNX ra mắt hợp đồng tương lai chỉ số VN100 (trước đó chỉ có VN30), còn HoSE ra mắt 3 chỉ số đầu tư mới gồm VNMITECH, VN50 Growth và VNDIVIDEND hồi đầu tháng 11 năm ngoái.

Nhóm chỉ số này được thiết kế để đo lường hiêu suất của một nhóm các doanh nghiệp với những điều kiện riêng biệt, từ đó giúp cho các nhà đầu tư có cơ sở lựa chọn.

Sau khi các sở giao dịch chứng khoán giới thiệu chỉ số mới, các quỹ và công ty chứng khoán cũng lần lượt đưa ra sản phẩm mới.

Mới đây, Công ty quản lý quỹ VinaCapital đã đưa ra hai quỹ ETF chiến lược mới, mô phỏng ba ngành (công nghiệp, công nghệ và vật liệu) và nhóm ngành VN50 doanh nghiệp có vốn hóa lớn và vừa tốt nhất tại thị trường Việt Nam, được chọn lọc từ rổ VNAllshare.

Không chỉ mô phỏng chỉ số theo cách truyền thống, quỹ này được giới thiệu thiết kế theo chiến lược phân bổ danh mục với mục tiêu nâng cao hiệu suất đầu tư.

“Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội tăng trưởng bền vững. Việc ra mắt hai quỹ ETF chiến lược này không chỉ giúp nhà đầu tư tiếp cận hiệu quả hơn với thị trường”, ông Brook Taylor, Tổng Giám đốc VinaCapital cho biết.

Theo giới chuyên môn, làn sóng IPO tỷ USD đã mang đến nguồn thanh khoản lớn cho thị trường, giải phóng dòng vốn từ các tài sản kém hiệu quả hơn. Các cổ phiếu mới niêm yết thu hút cả dòng vốn nội địa và ngoại quốc, làm tăng khối lượng giao dịch và mở rộng quy mô thị trường.

Đồng thời, sự xuất hiện của các sản phẩm phái sinh sáng tạo như chứng quyền, ETF theo ngành cụ thể, và token chứng khoán giúp nhà đầu tư đa dạng hoá danh mục, giảm rủi ro bằng cách phân bổ vốn linh hoạt hơn.

Với sự xuất hiện của ETF ngành, chứng quyền linh hoạt và một số token chứng khoán, nhà đầu tư bán lẻ có thể tiếp cận các cơ hội đầu tư trước đây chỉ dành cho nhà đầu tư tổ chức. Điều này không chỉ tạo dựng một cộng đồng nhà đầu tư rộng lớn hơn, mà còn khuyến khích sự tham gia lâu dài thông qua các sản phẩm dễ hiểu, có mức vốn ban đầu thấp.

Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh huy động vốn gay gắt, nguy cơ định giá IPO quá mức và hình thành bong bóng tài sản trong một số ngành là không nhỏ. Nhà đầu tư có thể bị thu hút bởi yếu tố danh tiếng, câu chuyện tăng trưởng hấp dẫn mà bỏ qua các thước đo giá trị thực sự như lợi nhuận ròng, dòng tiền tự do, hay chi phí vốn.

Hàng hoá tài chính mới, nhất là các sản phẩm phái sinh, thường mang tính đòn bẩy cao và dễ biến động. Trong các giai đoạn điều chỉnh thị trường hoặc tin xấu bất ngờ, biến động có thể lan rộng nhanh hơn so với cổ phiếu truyền thống. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị rủi ro cho cả nhà đầu tư cá nhân và tổ chức.

Mặc dù một số thị trường đã cải cách để tạo điều kiện cho hàng hoá mới, vẫn còn tồn tại khoảng trống pháp lý và giám sát trong nhiều khu vực khác. Sự thâm nhập của token chứng khoán, ví dụ, đặt ra các thách thức về bảo mật dữ liệu, tiêu chuẩn kế toán, và quyền lợi cổ đông trong mô hình phi tập trung. Nếu không được quản lý chặt chẽ, điều này có thể dẫn đến tranh chấp và tổn thất không đáng có.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, việc nâng cao kiến thức quản trị rủi ro và hiểu rõ đặc tính của từng loại hàng hoá tài chính là yếu tố sống còn. Các tổ chức tài chính và cơ quan quản lý cần đẩy mạnh giáo dục tài chính, có thể thông qua các chương trình hướng dẫn đầu tư, cảnh báo rủi ro, và minh bạch hoá báo cáo thị trường.

Hải Giang