Trong bối cảnh công cuộc chuyển đổi số quốc gia bước vào giai đoạn tăng tốc, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã xác định chuyển đổi số phải trở thành động lực then chốt, tạo bứt phá về năng suất, chất lượng và hiệu quả hoạt động.

Mở cửa thị trường

Lấy công nghệ làm nền tảng, lấy HTX làm trung tâm và lấy người dân làm chủ thể, phong trào chuyển đổi số trong khu vực kinh tế hợp tác đang lan tỏa mạnh mẽ, nhất là tại các tỉnh miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi mà trước đây công nghệ vẫn được xem là xa lạ.

Tại Lào Cai, hành trình mở cửa thị trường của miến đao Giới Phiên là minh chứng sinh động cho sự thay đổi tư duy sản xuất trong kỷ nguyên số. Từ một sản phẩm đặc trưng của đồng bào dân tộc thiểu số chỉ quen với chợ phiên và các cửa hàng nhỏ lẻ, đến nay miến đao Giới Phiên từng bước vươn xa.

Bước ngoặt hiện tại đến từ khi HTX sản xuất, kinh doanh miến đao Giới Phiên (phường Yên Bái) quyết định đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử như Shopee, Voso, Postmart, Lazada, Tiki…, qua đó mở cánh cửa thị trường rộng lớn hơn.

Thương mại điện tử giúp sản phẩm miến đao tiếp cận hàng triệu khách hàng trên toàn quốc, vượt khỏi giới hạn địa lý vốn bó hẹp bấy lâu. Đi cùng với đó, các hoạt động truyền thông trên Facebook, Zalo, TikTok Shop cùng việc ứng dụng phần mềm quản lý KiotViet, Sapo và tích hợp thanh toán điện tử qua Momo, VNPay, ZaloPay đã biến một HTX nông sản truyền thống thành mô hình kinh doanh hiện đại, linh hoạt và hiệu quả.

Sự thay đổi không chỉ nằm ở doanh thu mà ở chính tư duy của các thành viên HTX, trong đó nhiều người là đồng bào dân tộc thiểu số lần đầu tiên tiếp cận khái niệm “kinh doanh số”.

Thành công của HTX Giới Phiên chỉ là một lát cắt nhỏ trong bức tranh chuyển đổi số rộng lớn hơn đang diễn ra tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

Hiệu quả từ đào tạo

Đáng chú ý, nếu thương mại điện tử giúp tạo dựng thị trường, thì chính các lớp đào tạo chuyển đổi số do Liên minh HTX Việt Nam, Liên minh HTX các tỉnh và các địa phương tổ chức đã trang bị “chìa khóa mở cửa” cho hàng trăm HTX, tổ hợp tác và hộ dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Từ cách lập gian hàng online, chụp ảnh sản phẩm, quay video, livestream, cho đến quản trị đơn hàng, vận chuyển, thanh toán, quản lý sổ sách bằng ứng dụng số…, tất cả được hướng dẫn theo phương pháp “cầm tay chỉ việc”, phù hợp với trình độ của bà con.

Những nội dung như truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, đăng ký sở hữu công nghiệp, cải tiến bao bì hay phương pháp canh tác bền vững đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP… cũng được lồng ghép để đảm bảo sản phẩm đưa lên sàn thương mại điện tử không chỉ đẹp về hình ảnh mà còn chuẩn về chất lượng.

Kết quả của những khóa đào tạo này thể hiện rõ qua sự thay đổi mạnh mẽ trong từng HTX. Điển hình như HTX Cộng đồng Nặm Đăm (xã Quảng Bạ, tỉnh Tuyên Quang), từng chỉ bán dược liệu theo cách truyền thống, nay đã quản trị gian hàng trực tuyến một cách chuyên nghiệp, trung bình đạt 200 đơn hàng online mỗi tháng, mang lại doanh thu 500 triệu đồng/năm.

Hay như HTX Thổ cẩm Pà Thẻn (xã Tân Trịnh, tỉnh Tuyên Quang) đã mạnh dạn chuyển sang livestream bán hàng, đưa những câu chuyện về văn hóa và tinh hoa nghề dệt truyền thống lên mạng xã hội, thu hút người mua từ khắp mọi miền đất nước và ngay lập tức tăng gấp đôi lợi nhuận.

Trong khi đó, HTX Po Mỷ ở Đồng Văn sau khi được tập huấn, đã biết cách sử dụng hình ảnh bắt mắt, video giới thiệu vùng nguyên liệu để quảng bá sản phẩm mật ong bạc hà, sâm khoai, lạp sườn.

Việc đưa các sản phẩm này lên Sendo, Lazada đã giúp doanh thu năm 2024 của HTX Po Mỷ đạt 600 triệu đồng, tạo sinh kế ổn định cho nhiều hộ gia đình.

Không chỉ dừng lại ở những con số kinh tế, chuyển đổi số còn mở ra một cơ hội giảm nghèo bền vững cho các tỉnh miền núi phía Bắc. Khi một hộ dân biết cách mở gian hàng online, đó không chỉ là kỹ năng mới mà là cánh cửa thoát nghèo. Khi một HTX biết ứng dụng phần mềm quản lý, đó không chỉ là hiện đại hóa quy trình mà là tạo nền tảng phát triển bền vững.

Mở hướng đi bền vững

Những hiệu quả thực tế là minh chứng rõ ràng cho tác động của chuyển đổi số trong phát triển kinh tế cộng đồng, thu hẹp khoảng cách giữa vùng núi và vùng đồng bằng.

Nghị quyết 57 đã và đang trở thành kim chỉ nam để các bộ, ngành, địa phương và hệ thống Liên minh HTX Việt Nam và Liên minh HTX các tỉnh thành trên cả nước triển khai nhiều hoạt động thiết thực, hướng thẳng vào nhu cầu và điều kiện của người dân.

Không còn những chương trình đào tạo lý thuyết xa rời thực tế, thay vào đó là các khóa học sát nhu cầu, chú trọng kỹ năng thực hành, giúp từng HTX có thể đứng vững trên thị trường bằng chính năng lực số của mình.

Vì vậy, chuyển đổi số không còn là khái niệm trừu tượng mà đã trở thành công cụ, là phương thức sản xuất, kinh doanh mới, và là con đường để HTX tiến vào thị trường rộng lớn hơn và nâng cao giá trị sản phẩm.

Hành trình chuyển đổi số trong khu vực kinh tế hợp tác vẫn còn dài và nhiều thử thách, nhưng hướng đi đã rất rõ. Những mô hình thành công tại các tỉnh miền núi phía Bắc vốn gặp rất nhiều khó khăn cho thấy rằng khi có sự đồng hành của Liên minh HTX Việt Nam, sự quyết tâm của chính quyền địa phương và tinh thần đổi mới của cán bộ, thành viên HTX, thì chuyển đổi số hoàn toàn có thể trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển kinh tế, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và giảm nghèo bền vững.

Quan trọng hơn, phong trào số hóa, hiện đại hóa cho thấy trong thời đại số, bất kỳ HTX nào, dù ở miền núi hay đồng bằng, dù lớn hay nhỏ, đều có cơ hội vươn lên nếu biết nắm bắt đúng xu hướng và chủ động thay đổi.

Chuyển đổi số trong khu vực kinh tế hợp tác, HTX, vì thế không chỉ là yêu cầu thời đại mà còn là cánh cửa để các HTX bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của minh bạch, liên kết, sáng tạo và hội nhập. Nghị quyết 57 đã mở đường, và những HTX đang chuyển mình từng ngày đã chứng minh rằng con đường ấy là đúng đắn, thiết thực và giàu tiềm năng cho phát triển bền vững.

An Chi