Chế biến dong riềng làm miến vốn là nghề truyền thống ở Bình Lư. Tuy nhiên, song song với việc nâng cao thu nhập là bài toán ô nhiễm môi trường từ chất thải và nước thải trong quá trình sản xuất. Để giải quyết khó khăn này, HTX Duy Sơn đã chú trọng đầu tư sản xuất theo hướng hiện đại.

Sản xuất đồng bộ

Trước đây, người dân chủ yếu sản xuất thủ công hoặc chỉ đầu tư máy ở một vài công đoạn nên hiệu quả sản xuất thấp, gây lãng phí nguyên liệu đầu vào do đó giá thành cao, khó cạnh tranh với các sản phẩm miến của các vùng miền khác trong cả nước. Bên cạnh đó, sản phẩm miến dong của các hộ sản xuất nhỏ lẻ lại không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm nên ngày càng mất thị phần trên thị trường.

Khi chuyển hướng chế biến nông sản, những người đứng đầu HTX chú trọng đầu tư dây chuyền sản xuất miến với kinh phí hơn 1 tỷ đồng. Đây là dây chuyền sử dụng công nghệ lò sấy hiện đại, thân thiện với môi trường, đáp ứng yêu cầu sản xuất miến dong trong những tháng mùa mưa.

Sau khi củ dong thu hoạch về được tập kết tại khu vực máy rửa và qua các công đoạn: băm củ, nghiền bột, lọc bột, nấu bột, ép sợi, hệ thống sấy và cuối cùng là đóng gói sản phẩm.

Nếu như sản xuất thủ công trước đây chỉ có thể sản xuất 60kg miến/ngày thì với dây chuyền sản xuất mới của HTX có thể xát 50 tấn củ dong riềng/ngày và chế biến được 5 tạ miến/ngày, cao gấp 7-8 lần so với trước.

Với dây chuyền sản xuất mới, củ dong riềng được làm sạch hơn nên chất lượng miến bảo đảm không lẫn tạp chất. HTX cũng không cần dùng đến hóa chất mà sợi miến vẫn có màu sắc sáng, trong, dai.

Hiện, HTX còn đầu tư nhà xưởng ngăn nắp, gọn gàng từ nhà điều hành, kho để thành phẩm đến việc chuẩn bị trang thiết bị phụ trợ cho việc phòng cháy chữa cháy rất đảm bảo an toàn. Khu vực sản xuất của HTX đã thu hút 20 lao động địa phương vào làm việc với mức thu nhập trung bình 4 triệu đồng/người/ tháng.

Giải quyết nguồn chất thải

Để giải quyết nguồn bã thải từ củ dong riềng sau khi sản xuất, HTX còn áp dụng phương pháp ủ bằng men vi sinh để nguồn chất thải này phân hóa thành phân hữu cơ, sau đó dùng để bón trực tiếp cho diện tích cây dong riềng. Cách làm này được địa phương và người dân đánh giá là dễ làm nên được HTX duy trì, đồng thời mở rộng sang hướng dẫn các hộ dân trên địa bàn để chung tay bảo vệ môi trường.

Song song đó, khu vực sản xuất được đầu tư thêm các bể lắng để lọc các chất cặn bã, độc hại làm cho nước trong sau đó mới thải ra môi trường. Các chất cặn bã sẽ được thu gom theo định kỳ, sau đó ủ chung với bã thải làm phân hữu cơ.

Trung bình mỗi năm, HTX chế biến được hàng trăm phân bón phục vụ sản xuất. Hệ thống bể lắng cũng giúp xử lý trung bình 100m3 nước/ngày.

Theo ban giám đốc HTX, từ khi thực hiện đồng bộ các biện pháp, người dân không chỉ giảm chi phí mua phân bón mà nguồn nước thải ra môi trường khá trong, bảo đảm yêu cầu về bảo vệ môi trường.

Đi đôi với việc sản xuất, HTX còn cùng chính quyền tuyên truyền cho người dân về tác hại của ô nhiễm môi trường, các bước chế biến bã dong riềng, kỹ thuật xử lý nước thải, xây dựng các bể lọc... Người dân sau khi được tập huấn đã nâng cao nhận thức, đồng thời ứng dụng các công nghệ vào quá trình chế biến, góp phần tăng hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường.

Hiện, HTX đáp ứng hầu hết các đơn hàng cung cấp sản phẩm cho các nhà phân phối, tổng đại lý và bạn hàng kinh doanh sản phẩm. Đồng thời các mặt hàng do HTX sản xuất luôn đảm bảo đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng về số lượng và chất lượng.

Mô hình sản xuất của HTX đã giải quyết được vấn đề hong sấy nông sản phụ thuộc vào thời tiết tại địa phương, đồng thời xử lý ô nhiễm môi trường từ quá trình chế biến nông sản.

Trước hiệu qủa sản xuất của HTX, chính quyền địa phương đã nhân rộng ra các cơ sở công nghiệp nông thôn trong vùng, góp phần tạo thêm nhiều việc làm, cải thiện môi trường làm việc cho lao động địa phương.

Huyền Trang