Những vùng cà phê, rau củ và sản phẩm OCOP tại xã Tân Hà Lâm Hà đang được các HTX tổ chức lại theo hướng liên kết, ứng dụng công nghệ và kiểm soát chất lượng. Cùng với đó, các HTX chú trọng xây dựng, quản lý và bảo vệ tài sản sở hữu trí tuệ, tạo nền tảng nâng giá trị nông sản.

Công nghệ mở đường cho nông sản có giá trị

Một trong những mô hình đáng chú ý là HTX Nông nghiệp Công nghệ Việt Nam. HTX đã triển khai nhật ký sản xuất điện tử trên 3ha cà phê để thử nghiệm, đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng trên toàn vùng nguyên liệu.

Việc số hóa nhật ký sản xuất giúp quá trình canh tác được ghi nhận có hệ thống. Đây cũng là cơ sở để HTX kiểm soát quy trình và đáp ứng yêu cầu canh tác không phá rừng theo quy trình chứng nhận 4C - EUDR và GAP.

Cách làm này cho thấy công nghệ đang dần đi sâu vào quản trị vùng nguyên liệu. Dữ liệu không chỉ phục vụ sản xuất mà còn giúp HTX chứng minh nguồn gốc, chất lượng và quá trình tuân thủ tiêu chuẩn. Đây cũng là những yếu tố quan trọng để hình thành và gia tăng giá trị tài sản trí tuệ trong nông nghiệp.

Trong kinh doanh, HTX Nông nghiệp Công nghệ Việt Nam ứng dụng nền tảng Zalo và tích hợp mã QR truy xuất nguồn gốc. Người mua có thêm thông tin về sản phẩm, trong khi HTX tăng nhận diện thương hiệu và minh bạch hóa chuỗi sản xuất.

Việc gắn thương hiệu với dữ liệu truy xuất cũng giúp HTX có cơ sở bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Khi sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, quy trình được kiểm soát và thương hiệu được nhận diện, giá trị sở hữu trí tuệ không còn nằm riêng trên nhãn sản phẩm mà gắn với cả vùng nguyên liệu và quy trình sản xuất.

Hơn 15 sản phẩm OCOP của HTX Nông nghiệp Công nghệ Việt Nam  được bán trực tiếp, kết hợp livestream để quảng bá đến khách du lịch tham quan đô thị Đà Lạt. Đây là cách đưa sản phẩm địa phương tiếp cận người tiêu dùng bằng nhiều kênh, đồng thời mở rộng không gian phát triển thương hiệu.

Đến nay, HTX này đã liên kết 49 nông hộ, sản xuất gắn với ứng dụng công nghệ số trên gần 53ha cà phê tại Tân Hà Lâm Hà. Doanh thu tăng mạnh, từ 400 triệu đồng năm 2024 lên gần 5 tỷ đồng năm 2025.

Những kết quả trên cho thấy công nghệ và thị trường đang giúp HTX nâng giá trị sản xuất, đồng thời tạo nền tảng xây dựng tài sản trí tuệ. Khi thương hiệu, nguồn gốc và chất lượng được kiểm soát, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cũng là cách HTX giữ giá trị nông sản lâu dài.

Liên kết tạo vùng nguyên liệu, nâng tầm thương hiệu

Đây cũng là hướng mà các HTX tại xã Tân Hà Lâm Hà đang triển khai để khắc phục những hạn chế của sản xuất nhỏ lẻ. Thông qua tổ hợp tác và HTX, nông dân có điều kiện liên kết sản xuất, áp dụng VietGAP, GlobalGAP và các quy trình hữu cơ, từng bước hình thành vùng nguyên liệu gắn với chuỗi giá trị.

Quá trình này cũng mở ra không gian cho đổi mới sáng tạo gắn với sở hữu trí tuệ. Khi HTX mạnh dạn đưa kỹ thuật mới, công nghệ mới vào sản xuất, giá trị tạo ra không chỉ nằm ở năng suất mà còn ở quy trình, chất lượng, thương hiệu và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Đến nay, toàn xã có 19 HTX, chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Các HTX không chỉ hỗ trợ sản xuất mà còn trở thành lực lượng quan trọng trong phát triển sản phẩm OCOP, xây dựng thương hiệu và nâng giá trị tài sản trí tuệ của nông sản địa phương.

Tại xã Tân Hà Lâm Hà hiện có 25 sản phẩm đạt chuẩn OCOP. Đây là nền tảng để các HTX tiếp tục hoàn thiện chất lượng, bao bì, truy xuất nguồn gốc, thương hiệu và từng bước quan tâm hơn đến bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

HTX Bắc Tân Hà Group là một ví dụ. HTX liên kết khoảng 200 nông hộ, canh tác 350ha cà phê hữu cơ tại Tân Hà Lâm Hà và một số xã lân cận.

Theo thỏa thuận với từng hộ thành viên, HTX hướng dẫn, chuyển giao quy trình kỹ thuật canh tác hữu cơ, ứng trước phân bón vi sinh theo nhu cầu. Đổi lại, HTX bao tiêu toàn bộ sản phẩm sau thu hoạch với giá cộng thêm khoảng 10% so với thị trường.

Cách liên kết này tạo lợi ích cho cả hai phía. Nông hộ có đầu ra ổn định và được hỗ trợ kỹ thuật. HTX có vùng nguyên liệu được kiểm soát tốt hơn, tạo điều kiện duy trì chất lượng và xây dựng thương hiệu.

Đáng chú ý, đổi mới sáng tạo đang được đưa vào chính quy trình sản xuất. Gần đây, HTX đã đưa vào sử dụng hơn 10.000 lít phân hữu cơ để tưới gốc và phun từ thân, cành đến tán lá. Theo HTX, cây cà phê phát triển mạnh bộ rễ, trái tăng kích thước và chi phí đầu vào ước giảm đến 30% so với canh tác vô cơ.

Ông Nguyễn Đình Quý, Giám đốc HTX Bắc Tân Hà Group, cho biết hiện HTX có khoảng 100ha cà phê đã và đang hoàn thành quy trình cấp chứng nhận hữu cơ. 250ha còn lại đang canh tác theo hướng hữu cơ, giảm dần tỷ lệ sử dụng các chất vô cơ theo từng giai đoạn, hướng đến chuyển đổi toàn bộ diện tích sang sản xuất hữu cơ.

Trong gần một năm qua, HTX Bắc Tân Hà Group phối hợp HTX Bình Lộc, phường 2 Bảo Lộc, triển khai công nghệ rửa trôi các chất vô cơ tồn dư trong đất cà phê của nông hộ thành viên.

Theo kế hoạch, sau 1 năm, 2 năm và 3 năm, 250ha cà phê sản xuất theo mô hình chuỗi liên kết tại Tân Hà Lâm Hà sẽ lần lượt đáp ứng các tiêu chuẩn hữu cơ phục vụ thị trường toàn cầu.

Với các HTX, xây dựng vùng nguyên liệu theo tiêu chuẩn không chỉ phục vụ xuất khẩu mà còn tạo nền móng cho tài sản trí tuệ. Khi đổi mới sáng tạo gắn với chất lượng, quy trình, truy xuất nguồn gốc và thương hiệu, HTX có thêm cơ sở để xây dựng, phát triển và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Đổi mới sản xuất để giữ tài sản trí tuệ

Không chỉ cà phê, các HTX rau, củ, quả ở Tân Hà Lâm Hà cũng đang chuyển sang phương thức sản xuất có kiểm soát, gắn chất lượng với xây dựng và bảo vệ tài sản trí tuệ. HTX Nông nghiệp hữu cơ Huy Ngọc là một ví dụ, khi liên kết hơn chục hộ dân sản xuất rau, củ, quả theo hướng hữu cơ.

Tham gia HTX, các thành viên được hỗ trợ từ chọn giống, chăm sóc, kiểm soát chất lượng đến kết nối tiêu thụ. Cách làm này giúp nông hộ giảm áp lực tự tìm hiểu kỹ thuật, đồng thời tạo điều kiện để sản phẩm được sản xuất đồng nhất và giữ uy tín thương hiệu.

Theo ông Nguyễn Văn Huy, Giám đốc HTX Nông nghiệp hữu cơ Huy Ngọc VN, rau, củ, quả được thu hoạch vào sáng sớm rồi tập kết về HTX. Tại đây, sản phẩm được kiểm soát theo các thông số kỹ thuật đã xây dựng.

Sau đó, sản phẩm được phân luồng, đóng gói, dán tem nhãn và kiểm tra theo từng đơn trước khi giao đến người tiêu dùng. Quy trình này giúp HTX kiểm soát chất lượng, giảm rủi ro, tăng niềm tin khách hàng và tạo cơ sở xây dựng, quản lý, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Nhu cầu rau, củ, quả an toàn ngày càng tăng đang tạo động lực để HTX này hoàn thiện chuỗi liên kết, mở rộng diện tích và sản lượng hữu cơ, hướng đến thị trường xuất khẩu. Khi chất lượng sản phẩm được duy trì cùng thương hiệu và quy trình rõ ràng, tài sản trí tuệ có thêm cơ sở để phát huy giá trị.

Nhìn vào các mô hình HTX điển hình ở Tân Hà Lâm Hà có thể thấy, văn hóa đổi mới sáng tạo đang dần hình thành, cùng với tinh thần tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong khu vực kinh tế tập thể. Đây là nền tảng để tài sản trí tuệ gắn chặt hơn với nông sản, giúp sản phẩm địa phương nâng giá trị, củng cố thương hiệu và tăng sức cạnh tranh trên thị trường. 

                                                                                                                                                     Thanh Loan