Tại hội thảo “Tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn vốn, thúc đẩy tăng trưởng” ngày 22/10, TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, cho biết nhu cầu vốn đầu tư phát triển giai đoạn 2026–2030 ước đạt 38,5 triệu tỷ đồng.

Trong đó, vốn đầu tư nhà nước khoảng 12,5 triệu tỷ đồng, vốn ngoài nhà nước 20,4 triệu tỷ đồng và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) khoảng 5,6 triệu tỷ đồng.

Theo ông Hiển, tăng trưởng GDP 9 tháng đầu năm 2026 đạt 9,01% đang đặt ra áp lực lớn đối với cân đối vốn và điều hành tiền tệ, nhất là khi khoảng 80% nguồn vốn huy động của ngân hàng có kỳ hạn dưới 12 tháng.

Áp lực thanh khoản còn thể hiện ở chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn. Theo TS. Nguyễn Thị Ngọc Hà, đến ngày 30/9, tín dụng tăng 10,9% so với đầu năm, trong khi huy động vốn chỉ tăng 9,8%.

Đáng chú ý, dư nợ bất động sản chiếm 25,5% tổng dư nợ toàn ngành. Thị trường còn hơn 51.900 sản phẩm bất động sản tồn kho và trên 75.280 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn trong phần còn lại của năm 2026.

Trước thực trạng này, bà Hà kiến nghị ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô, điều tiết thanh khoản qua thị trường mở (OMO), nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và điều hòa nguồn tiền Kho bạc Nhà nước. Về dài hạn, cần củng cố dự trữ ngoại hối, tái cơ cấu thị trường trái phiếu doanh nghiệp và tăng cường kiểm tra khả năng chịu đựng của các ngân hàng trước biến động lãi suất.

Thị trường vốn đang chuyển dịch để giải cơn khát 4,7 triệu tỷ đồng

Đại cải cách thị trường vốn, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng

Trong khi đó, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, cho biết từ năm 2020 đến nay, tín dụng ngân hàng vẫn chiếm hơn 50% nguồn vốn của nền kinh tế, trong khi thị trường cổ phiếu và trái phiếu chỉ đáp ứng khoảng 14–15%, hoặc 23–24% nếu tính cả trái phiếu Chính phủ.

Ông cảnh báo, nếu tín dụng tiếp tục tăng 15–16% mỗi năm, trong khi GDP danh nghĩa chỉ tăng khoảng 10%, tỷ lệ tín dụng/GDP có thể lên tới 180% vào năm 2030, tiềm ẩn rủi ro đối với an toàn hệ thống tài chính.

Để giảm phụ thuộc vào ngân hàng, ông Lực đề xuất nâng tỷ trọng cung ứng vốn từ thị trường vốn lên ít nhất 30%. Theo mục tiêu được nêu tại hội thảo, đến năm 2030, thị trường vốn cần đáp ứng khoảng 28–30% tổng vốn đầu tư toàn xã hội.

Các nguồn vốn cần được khai thác thêm gồm tài chính xanh, thị trường tín chỉ carbon, kiều hối, cùng nguồn lực từ vàng trong dân, tài sản công dôi dư và các dự án bất động sản tồn đọng.

Ở góc độ chính sách, ông Nguyễn Đức Hiển kiến nghị đẩy nhanh tăng vốn cho các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước chi phối, tạo thuận lợi cho tiếp cận vốn quốc tế và giám sát cạnh tranh lãi suất huy động.

Đồng thời, cần tháo gỡ vướng mắc trong định giá tài sản trí tuệ làm tài sản bảo đảm cho doanh nghiệp khoa học công nghệ, xử lý dự án tồn đọng và mở rộng cơ chế huy động vốn quốc tế cho địa phương đầu tư hạ tầng.

Theo các chuyên gia, phát triển thị trường vốn trung và dài hạn là giải pháp quan trọng để giảm áp lực lên tín dụng ngân hàng, hạn chế rủi ro mất cân đối kỳ hạn và đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng lớn của nền kinh tế.

Thanh Hoa