Theo dữ liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), quy mô tiền gửi tiết kiệm đã thiết lập những kỷ lục chưa từng có. 

Kỷ lục mới từ dòng tiền nhàn rỗi

Tính đến hết tháng 5/2026, số dư tiền gửi của khu vực dân cư tại các tổ chức tín dụng đã đạt 10,826 triệu tỷ đồng. Đây là mức cao nhất từ trước đến nay, đánh dấu sự gia tăng hơn 108.000 tỷ đồng chỉ trong vòng một tháng. So với thời điểm đầu năm, lượng tiền gửi từ người dân đã tăng trưởng 4,76%, tương đương với khoảng 491.000 tỷ đồng được "bơm" thêm vào hệ thống.

Cùng với đà tăng của nhóm khách hàng cá nhân, lượng tiền gửi từ các tổ chức kinh tế cũng ghi nhận sự tăng trưởng tháng thứ ba liên tiếp. Trong tháng 5, các doanh nghiệp đã gửi thêm khoảng 92.270 tỷ đồng, nâng tổng số dư lên mức 6,16 triệu tỷ đồng.

Tính chung, tổng phương tiện thanh toán trên thị trường đạt hơn 19,974 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 5, tăng 2,73% so với cuối năm 2025.

Sức hấp dẫn của kênh tiết kiệm được duy trì chủ yếu nhờ mặt bằng lãi suất huy động có xu hướng nhích lên từ cuối năm ngoái và kéo dài sang những tháng đầu năm nay. Dù từ tháng 4, Thống đốc NHNN đã có những chỉ đạo sát sao về việc hạ lãi suất nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận vốn với chi phí thấp hơn, song thực tế thị trường lại cho thấy những diễn biến trái ngược giữa biểu lãi suất niêm yết và mức lãi suất thực tế mà khách hàng nhận được. Một số ngân hàng thương mại vẫn triển khai chương trình ưu đãi, đưa lãi suất lên mức 7-9%/năm đối với các khoản tiền gửi từ vài chục đến vài trăm triệu đồng.

Diễn biến lãi suất huy động ở mức cao vẫn được duy trì đến thời điểm hiện tại. Theo báo cáo mới của NHNN về diễn biến lãi suất, lãi suất huy động bình quân tháng 6/2026 của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước và nhóm ngân hàng thương mại cổ phần ở mức 0,1-0,2%/năm đối với tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 1 tháng; 4-4,6%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 6 tháng; 6,1-7,6%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 6 tháng đến 12 tháng; 5,9-7,3%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ trên 12 tháng đến 24 tháng và 7,1-7,8%/năm đối với kỳ hạn trên 24 tháng.

Còn theo khảo sát của VnBusiness, lãi suất niêm yết có sự phân hóa rõ rệt giữa các nhà băng. Ở kỳ hạn 6 tháng, ACB dẫn đầu với mức 7,6%/năm, Bac A Bank với 7,05%/năm, trong khi nhóm ngân hàng thương mại nhà nước gồm Agribank, BIDV, Vietcombank và VietinBank cùng áp dụng mức 6,6%/năm.

Tuy nhiên, trên thực tế, mức lãi suất khách hàng nhận được thường cao hơn nhiều so với bảng niêm yết. Thông qua các kênh gửi tiền trực tuyến hoặc chính sách ưu đãi riêng, nhiều ngân hàng đã cộng thêm từ 1,5% đến 2,5%/năm. Điển hình là với khoản tiền gửi 100 triệu đồng kỳ hạn 6 tháng, khách hàng tại VPBank có thể nhận lãi suất 8,5%/năm, tại MBV là 8,75%/năm, GPBank ở mức 8,8%/năm và thậm chí HDBank triển khai lên tới 9,05%/năm. 

Sự chênh lệch giữa lãi suất công bố và lãi suất thực trả cho thấy cuộc cạnh tranh huy động vốn đang diễn ra vô cùng quyết liệt.

Áp lực thanh khoản và khoảng cách tín dụng - huy động

Phân tích về hiện tượng này, PGS, TS. Đặng Ngọc Đức - Viện trưởng Viện Công nghệ tài chính, Trường Đại học Đại Nam, nhận định đang có sự khác biệt lớn giữa mức lãi suất công khai và thực tế. Nguyên nhân chính là do tăng trưởng tín dụng đang vượt xa tốc độ huy động vốn. 

Theo số liệu từ NHNN, tính đến ngày 13/7/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đã chạm mốc gần 20,1 triệu tỷ đồng, tương ứng mức tăng 7,86% so với thời điểm cuối năm 2025. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ trong hơn nửa đầu năm, hệ thống ngân hàng đã bơm thêm khoảng 1,46 triệu tỷ đồng vào thị trường.

NHNN chưa cập nhật huy động vốn 6 tháng đầu năm, song theo các số liệu công bố trước đó, huy động vốn và tăng trưởng tín dụng đang "lệch" nhau khoảng 2%, đồng nghĩa huy động vốn đang "hụt" khoảng 1,5 - 2 triệu tỷ đồng so với tín dụng. 

Nâng tỷ lệ tiền gửi của Kho bạc Nhà nước không đồng nghĩa tăng thanh khoản

Vì sao doanh nghiệp giảm tiền gửi, dân cư vẫn gửi mạnh?

Sự mất cân đối về kỳ hạn cũng là một yếu tố then chốt khi khoảng 80% tiền gửi trong hệ thống là ngắn hạn dưới 6 tháng, nhưng nhu cầu vốn trung và dài hạn cho sản xuất kinh doanh lại rất lớn. Bên cạnh đó, PGS, TS. Đặng Ngọc Đức cũng nhấn mạnh các yếu tố quốc tế như chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) cùng biến động tỷ giá đang tạo áp lực khiến lãi suất huy động trong nước khó giảm sâu.

Đồng quan điểm, các chuyên gia phân tích từ MBS và Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) dự báo chênh lệch giữa tín dụng và huy động sẽ chưa thể cải thiện ngay lập tức. Điều này buộc các ngân hàng phải duy trì mặt bằng lãi suất huy động cao để đảm bảo thanh khoản và các tỷ lệ an toàn hệ thống. 

Trong nửa cuối năm, lãi suất cho vay có thể giảm nhưng sẽ có sự chọn lọc ưu tiên cho các lĩnh vực sản xuất công nghiệp và xuất khẩu, trong khi lãi suất huy động được dự báo sẽ tiếp tục đi ngang ở vùng cao và chỉ có khả năng giảm nhẹ vào cuối quý IV nếu thanh khoản hệ thống được cải thiện rõ rệt.

Huyền Anh