Trao đổi với báo chí bên lề hội nghị diễn ra sáng 12/3 tại trụ sở Bộ Công Thương, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, theo số liệu chính thức từ Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu 2 tháng đầu năm 2026 đạt 76,39 tỷ USD, tăng 18,3% so với cùng kỳ. Trong đó, có 13 nhóm mặt hàng xuất khẩu đạt hơn 1 tỷ USD và 5 nhóm mặt hàng đạt hơn 5 tỷ USD. Kim ngạch nhập khẩu 2 tháng đạt gần 80 tỷ USD, tăng hơn 26% so với cùng kỳ năm 2025.

Đáng chú ý, thâm hụt thương mại giữa xuất khẩu và nhập khẩu của nước ta 2 tháng đầu năm đã đạt gần 3 tỷ USD. Tuy nhiên ông Sơn đánh giá con số này “không có gì đáng ngại với cả nền kinh tế của chúng ta”. 

Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu lý giải nền kinh tế Việt Nam có độ mở 200%. Những tháng cuối năm 2025, các doanh nghiệp đã xuất khẩu rất nhiều các mặt hàng để phục vụ mùa lễ hội cuối năm như Noel, Tết Dương lịch của các nước trên thế giới. Chính vì vậy, đà xuất khẩu chững lại. Mặt khác, để phục vụ cho kế hoạch sản xuất kinh doanh quý I/2026, các doanh nghiệp đã nhập khẩu nhiều hơn các mặt hàng năng lượng,nguyên liệu thô, phụ tùng lắp ráp…

“Tôi xin nhắc lại là con số này không có gì đáng lo ngại và nó phản ánh một cái phần rất khách quan, tích cực cho nền sản xuất xuất khẩu của chúng ta”, ông Sơn nhấn mạnh.

Về ảnh hưởng của bối cảnh địa chính trị hiện nay đến xuất nhập khẩu của Việt Nam, đặc biệt là tình hình chiến sự tại khu vực Trung Đông, ông Sơn đánh giá nguy cơ ảnh hưởng lớn nhất là nguồn cung năng lượng, tiếp theo là chuỗi cung ứng hàng hóa, dịch vụ vận tải.

“Ngay cả khi chiến sự có kết thúc sớm thì hậu quả ách tắc container rỗng hoặc việc trung chuyển hàng hóa cũng sẽ ảnh hưởng thêm một thời gian nữa. Giá cước vận chuyển cũng không thể giảm ngay. Chính vì vậy sẽ ảnh hưởng đến quá trình xuất khẩu, nhập khẩu cũng như lưu chuyển hàng hóa không chỉ ở Việt Nam mà ở các nước trên thế giới”, ông Sơn con biết.

Không chỉ eo biển Hormuz, các tuyến vận tải hàng hải khác cũng bị ảnh hưởng, chính vì vậy, ông Sơn đánh giá, tình hình chiến sự còn ảnh hưởng tiêu cực một thời gian nữa.

“Việc xuất nhập khẩu sẽ gặp khó khăn, đặc biệt là chỉ tiêu tăng trưởng ở hai con số”, ông Sơn nói.

Xuất khẩu nông lâm thủy sản 2 tháng đầu năm đạt 11,3 tỷ USD

Về giải pháp tăng tốc, đảm bảo mục tiêu xuất nhập khẩu trong tháng còn lại của quý I và cả năm 2026, đại diện Cục Xuất nhập khẩu cho biết thời gian tới tiếp tục nắm bắt thông tin một cách kịp thời, chính xác; dự báo, cảnh báo sát thực tế để các Bộ ngành có những định hướng, đưa ra giải pháp kịp thời, cụ thể.

Thứ hai, có giải pháp điều hành linh hoạt giữa tiêu dùng nội địa, sản xuất và xuất nhập khẩu. “Sản xuất cũng phải tăng hai con số để có hàng xuất khẩu. Chúng ta cần tăng cường tiêu thụ nội địa để sử dụng lượng hàng chúng ta chưa kịp xuất khẩu. Đồng thời có biện pháp quản lý ngoại thương linh hoạt để cho lượng hàng của các doanh nghiệp và bà con nông dân không bị ách tắc, ùn ứ. Đây là những cái giải pháp hết sức căn cơ”, ông Sơn phân tích.

Về lâu dài, Bộ Công Thương đang tiếp tục đẩy mạnh đàm phán những hiệp định thương mại mới, tìm kiếm thị trường mới. Cùng với đó là việc tận dụng tối đa 17 hiệp định thương mại tự do đang có hiệu lực.

“Chúng ta không quá cầu toàn là nhất định phải ký hiệp định thương mại tự do mà có thể ký những hiệp định thương mại mới với những thị trường tiềm năng, có điều kiện tương đối tương đồng với hàng hóa của chúng ta, ví dụ như Pakistan, Ai Cập, Algeria, các nước vùng Vịnh, các nước vùng Nam Mỹ”.

Song song với việc các thương vụ Việt Nam ở nước ngoài đẩy mạnh nắm bắt thông tin, hỗ trợ doanh nghiệp một cách thiết thực, đưa ra cảnh báo, khuyến nghị kịp thời, Cục Xuất nhập khẩu cũng đề nghị các hiệp hội ngành hàng tại Việt Nam khuyến khích các hội viên tìm kiếm thêm thị trường mới, ký hợp đồng có bảo hiểm liên quan đến dịch vụ logistics cũng như các rủi ro bất định.

Đỗ Kiều