Tại Công điện số 21 ngày 11/3, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp triển khai đồng bộ nhiều giải pháp; đề nghị tăng cường thu mua lúa gạo cho nông dân, đặc biệt tại các vùng sản xuất lớn ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Thời gian qua, sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu lúa gạo của Việt Nam tiếp tục đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, tình hình thế giới và khu vực đang diễn biến phức tạp, khó lường; xung đột địa chính trị tại một số khu vực; biến động giá năng lượng, chi phí logistics và vận tải biển gia tăng, cùng với việc một số quốc gia điều chỉnh chính sách thương mại và dự trữ lương thực có thể tác động đến cung cầu và giá gạo trên thị trường thế giới. Trong nước, các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đang thu hoạch rộ lúa vụ Đông Xuân nên có hiện tượng giá thu mua lúa cho nông dân giảm so với cùng kỳ năm 2025.

Để đảm bảo việc điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ trưởng các Bộ, Thủ trưởng các cơ quan ngang bộ, cơ quan liên quan, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các Hiệp hội và doanh nghiệp kinh doanh, xuất khẩu gạo khẩn trương thực hiện các nhiệm vụ sau:

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các địa phương theo dõi, dự báo và nắm chắc tình hình sản xuất, tăng cường phòng chống sinh vật gây hại, chủ động ứng phó với các diễn biến bất lợi của thời tiết để bảo vệ an toàn các vụ sản xuất để đảm bảo năng suất, sản lượng theo kế hoạch và chi phí thấp. Bên cạnh đó, phối hợp với các cơ quan, địa phương liên quan xử lý kịp thời các rào cản kỹ thuật để đảm bảo gia tăng khối lượng và mở rộng thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam; kết nối doanh nghiệp chủ động thu mua, chế biến và xuất khẩu gạo, bảo đảm tiêu thụ lúa hàng hóa cho nông dân.

Từ cánh đồng manh mún đến chuỗi giá trị tỷ đô, lúa gạo Việt cần một cú hích chính sách

Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao: Việt Nam dẫn đầu ASEAN về chuyển đổi xanh lúa gạo

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cần theo dõi sát diễn biến thị trường gạo thế giới để cung cấp, cập nhật thông tin tới các địa phương, doanh nghiệp để có những điều chỉnh kịp thời kế hoạch sản xuất, xuất khẩu phù hợp với diễn biến thị trường.

Bộ Công Thương chủ trì theo dõi chặt chẽ tình hình xuất nhập khẩu, nhu cầu và giá lương thực trên thị trường khu vực và thế giới để điều tiết hoạt động kinh doanh, xuất nhập khẩu gạo phù hợp. Bộ cũng được giao phối hợp kiểm tra việc thu mua, dự trữ và xuất nhập khẩu lúa gạo theo quy định; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường mới, giảm dần phụ thuộc vào các thị trường truyền thống, đồng thời thúc đẩy tiêu thụ gạo trong nước và phát triển các sản phẩm chế biến từ gạo.

Bộ Tài chính có trách nhiệm theo dõi diễn biến giá cả, triển khai các biện pháp bình ổn thị trường theo thẩm quyền; nghiên cứu giải pháp giảm chi phí logistics và chi phí xuất khẩu trong bối cảnh chi phí vận tải quốc tế tăng cao. Bộ cũng được giao xây dựng kế hoạch mua dự trữ gạo quốc gia nhằm góp phần ổn định giá lúa gạo trong nước.

Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các tổ chức tín dụng bố trí nguồn vốn với lãi suất hợp lý để hỗ trợ doanh nghiệp thu mua lúa gạo, đặc biệt trong giai đoạn thu hoạch rộ. Đồng thời nghiên cứu cơ chế tín dụng ưu đãi cho các doanh nghiệp có hệ thống kho chứa và năng lực thu mua lớn để tăng cường tạm trữ lúa gạo cho nông dân.

Thủ tướng cũng yêu cầu các địa phương theo dõi sát tình hình đồng ruộng, điều hành sản xuất linh hoạt, đảm bảo đạt và vượt mục tiêu năng suất, sản lượng. Các cơ quan chức năng cần phối hợp với doanh nghiệp và hợp tác xã tổ chức thu mua lúa kịp thời, tránh tình trạng lúa chín nhưng không được tiêu thụ.

Cùng với đó, địa phương phải tăng cường quản lý thị trường, thanh tra và giám sát hoạt động mua bán của các doanh nghiệp và thương lái, ngăn chặn tình trạng lợi dụng thị trường để ép giá nông dân hoặc cạnh tranh không lành mạnh.

Các hiệp hội và doanh nghiệp kinh doanh, xuất khẩu gạo được yêu cầu tăng cường thu mua lúa gạo, đặc biệt tại các vùng sản xuất lớn ở Đồng bằng sông Cửu Long; tận dụng hệ thống kho chứa và năng lực chế biến để tạm trữ, góp phần ổn định thị trường.

Hồng Hương