Những năm gần đây, các hợp tác xã (HTX) trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đã hình thành nhiều chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, đặc biệt là việc liên kết sản xuất vừa góp phần mở rộng vùng nguyên liệu vừa đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm cho bà con nông dân, tránh tình trạng “được mùa mất giá”.

Nâng cao giá trị nông sản

Trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đã xuất hiện nhiều mô hình liên kết sản xuất hiệu quả cao, điển hình như sản xuất ớt xuất khẩu tại xã Minh Tân, huyện Cẩm Khê với diện tích 8 ha, cho lợi nhuận 83 triệu đồng/ha; sản xuất gai xanh giống AP1 tại xã Phượng Vĩ, huyện Cẩm Khê và các xã: Ninh Dân, Chí Tiên, Hoàng Cương, huyện Thanh Ba... cho thu nhập bình quân 150- 200 triệu đồng/ha; sản xuất, tiêu thụ sản phẩm chuối Tây quy mô 35 ha tại xã Vĩnh Chân, huyện Hạ Hòa cho thu nhập 6,3 tỉ đồng, hiện đang xúc tiến xuất khẩu sang thị trường EU... qua đó khẳng định hiệu quả của hướng đi mới, phù hợp với các HTX nông nghiệp hiện nay.

Ông Nguyễn Văn Nghĩa - Giám đốc HTX Rau an toàn Tứ Xã, xã Tứ Xã, huyện Lâm Thao chia sẻ: “Hiện nay, ngoài 15ha đất sản xuất tại địa phương, HTX đang liên kết với gần 40 hộ nông dân ở các huyện Mộc Châu (tỉnh Sơn La), Tân Lạc (tỉnh Hòa Bình) để trồng các loại rau xứ lạnh với tổng diện tích gần 20ha. Tất cả đều được ký hợp đồng để bảo đảm các tiêu chuẩn theo VietGAP, ISO, xây dựng kế hoạch gieo trồng gối vụ… Nhờ đó, HTX luôn có nguồn hàng dồi dào, đa dạng để cung ứng cho các đối tác, bảo đảm việc làm và thu nhập cho các thành viên với thu nhập bình quân khoảng 8 triệu đồng/người/tháng.

HTX Dịch vụ và Nông nghiệp Mường Cúc, xã Thu Cúc, huyện Tân Sơn là HTX do những thanh niên thế hệ 9X đứng ra thành lập. HTX cũng mạnh dạn liên kết với nhiều hộ tại địa phương để đa dạng hóa sản phẩm. Từ một số sản phẩm chủ lực ban đầu như chè, hoa, mật ong… đến nay HTX đã có thêm các sản phẩm khác như rượu ngô, cam, bưởi, nho…

Ông Hà Văn Sao- Giám đốc HTX Dịch vụ và Nông nghiệp Mường Cúc nhận định: “Việc liên kết sản xuất trở thành yếu tố bắt buộc đối với mỗi HTX nếu muốn phát triển ổn định và bền vững. Các siêu thị, trung tâm thương mại khi nhập hàng đều muốn từ một nguồn cung ổn định, có thể cung cấp nhiều mặt hàng liên tục. Bên cạnh đó, trong sản xuất nông nghiệp hiện nay, nguồn tài nguyên quan trọng nhất là đất đai ngày càng thu hẹp, người nông dân không muốn cho thuê để tích tụ đất đai nên liên kết sản xuất trở thành yếu tố then chốt để cả HTX và người nông dân cùng phát triển...”.

Có thể thấy, mối liên kết giữa các HTX với doanh nghiệp giúp mang lại lợi ích cho ba bên đó là người dân, HTX và doanh nghiệp. Việc này giúp mở rộng quy mô sản xuất, hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp. Các HTX cũng từ đó có thể dễ dàng phát triển các dịch vụ gắn liền với các sản phẩm ngành nghề nông thôn và sản phẩm chủ lực quốc gia, của tỉnh và chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) và đặc biệt chương trình xây dựng nông thôn mới.

Đặc biệt, với sự đề cao lợi ích của thành viên, các HTX, doanh nghiệp sau khi liên kết đều thể hiện được vai trò đầu tàu trong việc chuyển giao, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, tạo điều kiện hỗ trợ thành viên và hình thành chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ sản phẩm bền vững. Đây là điều kiện, tiền đề quan trọng để định hướng phát triển HTX trên địa bàn tỉnh.

Đẩy mạnh phát triển chuỗi liên kết bền vững

Tính đến 30/6/2022, trên địa bàn tỉnh Phú Thọ có 218 HTX, 1 Liên hiệp HTX và 218 tổ hợp tác. Trong đó, có 155 HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, chiếm hơn 70% tổng số HTX trên địa bàn tỉnh với tổng số gần 2.100 thành viên. Đặc biệt, các HTX nông nghiệp đã giải quyết việc làm ổn định cho 600 lao động và tạo thu nhập ổn định bình quân đạt 45 triệu đồng/người/năm.

Đến nay, toàn tỉnh Phú Thọ có 36 xã đạt chuẩn xã nông thôn mới, có 19 xã đạt từ 15-18 tiêu chí, có 29 xã đạt từ 10-14 tiêu chí, 1 xã đạt 8 tiêu chí. Bình quân đạt 16,15 tiêu chí/xã.

Thời gian qua, vai trò của các HTX nông nghiệp tại các địa phương đã góp phần to lớn đối với việc thay đổi diện mạo vùng nông thôn và thực hiện các tiêu chí về thu nhập, giảm hộ nghèo ở các xã đạt chuẩn và chưa đạt chuẩn.

Khi dịch bệnh Covid-19 tác động tiêu cực đến các chuỗi sản xuất và cung ứng, các HTX hoạt động trên địa bàn tỉnh Phú Thọ vẫn tiếp tục phát huy vai trò hỗ trợ cho thành viên, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, bán hàng bằng phương thức truyền thống kết hợp hiện đại nên sản xuất kinh doanh vẫn mang lại hiệu quả.

Các HTX tiếp tục là cầu nối giữa thành viên với cấp uỷ, chính quyền địa phương, tích cực tham gia chuyển giao ứng dụng, tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, khai thác và phát huy các sản phẩm có thế mạnh của địa phương, tiếp tục khẳng định uy tín, củng cố thương hiệu.

Để liên kết giữa HTX và doanh nghiệp thực sự đi vào chiều sâu, rất cần sự hỗ trợ, điều phối của các cơ quan quản lý thông qua các chính sách khuyến khích và đầu tư xây dựng hạ tầng cơ sở, quy hoạch vùng nguyên liệu, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, xúc tiến thương mại, kiểm tra, giám sát và bảo đảm tính pháp lý cho việc thực hiện hợp đồng giữa các bên. Bởi thực tế, đã có nhiều mối liên kết giữa HTX và doanh nghiệp bị đứt gánh giữa đường. Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến sản xuất nông nghiệp còn chưa hiệu quả, khó hình thành vùng chuyên canh, thậm chí phá vỡ quy hoạch.

Theo đánh giá của Liên minh HTX tỉnh Phú Thọ, các HTX có chuỗi liên kết bước đầu góp phần tạo hướng phát triển bền vững cho kinh tế HTX, phù hợp với yêu cầu đổi mới của kinh tế thị trường. Một số địa phương bắt đầu có định hướng, đầu tư mạnh mẽ cho các HTX để hình thành các HTX chuyên ngành phát triển sản phẩm thế mạnh, liên kết sản xuất tiêu thụ bền vững.

Đại điện Sở NN&PTNT tỉnh Phú Thọ đánh giá, nhiều xã trên địa bàn tỉnh đã hoàn thành tiêu chí số 13, nhờ có sự đóng góp tích cực của các HTX qua việc đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động, chuyển đổi mô hình, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất đã góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Với vai trò đó, HTX được ví như những “trợ thủ” đắc lực, góp sức cùng các địa phương hoàn thiện công cuộc xây dựng nông thôn mới.

Đông Hòa