VnBusiness đã có cuộc trao đổi với chuyên gia tài chính - ngân hàng, TS. Nguyễn Trí Hiếu để giải mã những "nút thắt" của thị trường vàng hiện nay và dự báo xu hướng trong bối cảnh địa chính trị thế giới đầy biến động.

Thưa ông, hiện nay chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới đang duy trì ở mức rất cao, khoảng 19 triệu đồng/lượng. Ông đánh giá thế nào về con số này và đâu là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng trên?

- Đúng là mức chênh lệch 19 triệu đồng/lượng hiện nay vẫn là một con số rất cao, dù thực tế nó đã hạ nhiệt so với thời điểm cực điểm là 30 triệu đồng. Tại thời điểm này, giá vàng thế giới đang ở mức 4.614 USD/ounce, trong khi giá vàng SJC trong nước chạm mốc 166 triệu đồng. Sự vênh nhau quá lớn này đặt ra một dấu hỏi lớn về tính ổn định của thị trường.

Nguyên nhân đầu tiên và quan trọng nhất tác động đến mức chênh lệch này chính là nguồn cung trong nước đang cực kỳ hạn chế. Chúng ta đều biết Nghị định 232 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng đã được ban hành từ năm ngoái, cho phép một số ngân hàng thương mại và doanh nghiệp kinh doanh vàng đáp ứng đủ điều kiện được cấp phép nhập khẩu vàng.

Tuy nhiên, vấn đề là cho đến giờ này, cơ quan quản lý chưa công bố thông tin chính thức về việc ngân hàng hay doanh nghiệp nào đã thực sự được cấp phép, hay liệu họ đã được phép mua ngoại tệ để nhập khẩu vàng hay chưa.

Sự thiếu vắng thông tin đồng nghĩa với việc hoạt động nhập khẩu vàng có lẽ vẫn chưa thực sự diễn ra trên thực tế. Khi nguồn cung bị thắt chặt từ năm ngoái kéo dài sang năm nay, trong khi nhu cầu không giảm, điều này sẽ đẩy mức chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới lên con số kỷ lục như chúng ta đang thấy.

Ông vừa nhắc đến giá vàng thế giới đang ở mức 4.614 USD/ounce. Với diễn biến phức tạp của tình hình địa chính trị hiện nay, ông dự báo thế nào về xu hướng giá vàng trong thời gian tới?

- Giá vàng trong nước chắc chắn sẽ tiếp tục neo theo giá vàng thế giới. Thực tế, giá vàng thế giới đã có lúc vọt lên mức 5.300 USD/ounce trước khi lùi về mức 4.614 USD/ounce như hiện tại. Tuy nhiên, đừng nhìn vào sự sụt giảm tạm thời này mà chủ quan, bởi tình hình kinh tế và địa chính trị thế giới vẫn đang cực kỳ phức tạp.

Một điểm đáng chú ý là sự căng thẳng giữa Mỹ và Iran, mặc dù ngày 1/5 vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra tuyên bố cuộc chiến kết thúc, nhưng động thái này cũng không chắc chắn là căng thẳng đã chấm dứt.

Eo biển Hormuz vẫn đang bị đóng cửa, giá dầu thô đang neo ở mức cao là 108 USD/thùng. Khi giá dầu cao và địa chính trị còn căng thẳng giá vàng sẽ sớm tăng trở lại. Hiện tại có vẻ êm ắng do có thông tin Mỹ và Iran đang thương thuyết, nhưng tôi cho rằng cuộc chiến tại Iran khó mà sớm giải quyết được.

Từ đó, dự báo giá vàng thế giới sẽ tăng, và kéo theo giá vàng trong nước cũng sẽ tăng theo. Vì vậy, với tình hình hiện tại, việc kỳ vọng chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới kéo về mức 3-5 triệu đồng/lượng là chuyện khó có thể xảy ra trong tương lai gần.

Trong bối cảnh hiện nay, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cần có những động thái gì để ổn định thị trường, thưa ông?

- NHNN nên sớm cho phép các nhà kinh doanh và ngân hàng thương mại nhập khẩu vàng để tăng nguồn cung, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Tôi hiểu cái khó của NHNN lúc này là dự trữ ngoại hối của chúng ta đang rất mỏng. Thông thường, mức dự trữ an toàn phải đạt ít nhất 3 tháng nhập khẩu, nhưng hiện tại dự trữ ngoại hối chỉ mới ở mức 2,5 tháng. Điều này khiến việc trích ngoại tệ để mua vàng trở thành một bài toán nan giải.

Tuy nhiên, nếu nhìn vào mục tiêu ổn định thị trường vàng và kéo giảm chênh lệch giá, việc cho phép nhập khẩu là điều cần thiết phải làm. NHNN cần thu xếp một lượng ngoại tệ nhất định để khơi thông dòng chảy nguồn cung này.

Bất chấp giá cao và chênh lệch lớn, người dân vẫn đổ xô đi mua vàng. Ông nhìn nhận thế nào về tâm lý này của nhà đầu tư trong nước?

- Sức cầu của người dân vẫn rất cao vì họ thấy vàng là kênh đầu tư sinh lời tốt nhất hiện nay. Nếu so sánh với chứng khoán bấp bênh, bất động sản chưa có dấu hiệu nở rộ, hay tiền gửi ngân hàng dù có lúc tăng lên 8% nhưng vẫn không thể so được với tốc độ của vàng, thì việc người dân chọn vàng là dễ hiểu.

Giá vàng biến động mạnh: Tín hiệu điều chỉnh hay bước khởi đầu của xu hướng giảm?

Nhưng quan trọng hơn, với đại bộ phận người dân Việt Nam, vàng không chỉ là đầu cơ. Nó là một loại "tự bảo hiểm" (self-insurance), là của để dành, là bảo hiểm nhân thọ cho chính họ. Khi có việc cần thiết trong cuộc sống, họ có thể bán vàng ra để giải quyết ngay. Vì thế, chúng ta cần hiểu rằng đầu tư vào vàng đối với dân chúng là một nhu cầu tích lũy tài sản an toàn và dễ dàng nhất.

Tuy nhiên, đối với các nhà đầu tư, tôi có lời khuyên: Phải hết sức cẩn thận. Nếu mua vàng để tích lũy dài hạn thì có thể khuyến khích, nhưng việc đầu cơ, mua đi bán lại trong ngắn hạn lúc này là rất nguy hiểm vì giá biến động khôn lường.

Vừa qua, có những ý kiến về việc không khuyến khích người dân nắm giữ vàng để tập trung nguồn lực cho sản xuất kinh doanh. Ông có đồng tình với quan điểm này không?

- Mong muốn người dân đổ tiền vào sản xuất kinh doanh là hoàn toàn đúng đắn về mặt kinh tế, vì tiền nằm trong vàng là "tiền chết", không sinh lợi cho nền kinh tế chung.Thế nhưng, chúng ta phải tôn trọng quyền sở hữu tài sản cá nhân. Trong nền kinh tế thị trường, chúng ta không chỉ tôn trọng sự tự do trong kinh doanh mà còn phải tôn trọng quyền tự quyết về kinh tế của mỗi công dân. 

Đa số người lao động, nhỏ lẻ, họ chỉ hy vọng đầu tư mua vàng để làm tài sản tích lũy. Không mua vàng thì họ biết đầu tư vào cái gì? Hoặc người dân tìm đến vàng khi họ thấy các kênh khác không an toàn hoặc kém hấp dẫn. 

Hồi cuối tháng 1, Chính phủ yêu cầu NHNN cần sớm hoàn thiện hồ sơ, xem xét đề xuất thành lập sàn hoặc sở giao dịch vàng quốc gia. Đây là một trong những giải pháp nhằm hạn chế tối đa tâm lý găm giữ và đầu cơ vàng. Khi nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, pháp lý minh bạch, dễ dự báo, người dân và doanh nghiệp sẽ giảm tích trữ vàng, chuyển sang sản xuất, kinh doanh hoặc gửi tiền vào ngân hàng. Từ đó, nhà điều hành có thể huy động nguồn lực cho tăng trưởng.

 Xin cảm ơn ông về những chia sẻ này!

Huyền Anh (Thực hiện)