Tại Công ty xuất nhập khẩu Vinsea, ông Nguyễn Thế Phong đại diện doanh nghiệp cho hay, dù đối diện hàng loạt khó khăn, đơn vị vẫn chọn giải pháp giữ mức giá ổn định nhất để đồng hành cùng khách hàng.

Chủ động tìm hướng đi trong ngắn và trung hạn

Trong khi tình hình chiến tranh Trung Đông còn phức tạp, nhiều hãng tàu container đã phải thay đổi hải trình. Điều này khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 12–20 ngày, kéo theo chi phí logistics tăng mạnh.

Không chỉ chi phí vận tải biển leo thang, các khoản phụ phí liên quan đến rủi ro chiến tranh và bảo hiểm cũng gia tăng đáng kể. Điều này khiến tổng chi phí xuất khẩu bị đội lên, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đáng lo ngại hơn, với nhóm hàng thủy sản tươi sống – vốn yêu cầu cao về thời gian và điều kiện bảo quản – việc kéo dài hành trình vận chuyển làm tăng nguy cơ suy giảm chất lượng, gia tăng tỷ lệ hao hụt. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến giá bán mà còn tạo áp lực lớn trong quá trình đàm phán với đối tác nhập khẩu, khi họ trở nên thận trọng hơn với các hợp đồng dài hạn.

Trước áp lực chi phí và rủi ro, doanh nghiệp trong nước đang chủ động tìm giải pháp thích ứng với điều kiện hiện tại. Trong đó ưu tiên hàng đầu hiện nay là bảo đảm an toàn cho chuỗi cung ứng, đồng thời linh hoạt điều chỉnh chiến lược kinh doanh theo từng kịch bản.

Chia sẻ cùng VnBusiness, ông Nguyễn Thế Phong đại diện Công ty xuất nhập khẩu Vinsea – đơn vị chuyên xuất khẩu thuỷ hải sản tươi sống tại thị trường Mỹ, cho hay những ngày này thị trường chậm và giá vận chuyển đồng loạt tăng. Đặc biệt, với mặt hàng hải sản tươi sống có nhiều điểm hạn chế không như các mặt hàng trữ đông khác.

Theo ông Phong, kể từ khi tình hình Trung Đông diễn ra căng thẳng, đã khiến cước vận chuyển và nhiều chi phí khác kèm theo đồng loạt tăng. Hiện tại, cước vận chuyển đi Mỹ, thị trường New York tăng từ 8 USD lên thành 8.5 USD cho đơn hàng 500kg.

“Không những vậy, biến động chính trị đã làm thị trường chậm hơn, nhu cầu hàng hóa cũng chậm, khách giảm đơn hàng và một số nhà hàng khách sạn đóng cửa” – ông Phong thông tin.

Nói thêm về những rảo cản của doanh nghiệp xuất khẩu ngành thuỷ sản, bà Trần Thị Quế Phương, đại diện Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, thời gian vận chuyển sang Mỹ, châu Âu kéo dài thêm 10-14 ngày, nhiều tuyến phải đi vòng. Cước vận tải tăng 2.000-4.000 USD/container, trong khi chi phí nội địa cũng tăng. Xuất khẩu sang Trung Đông bị ảnh hưởng, doanh nghiệp phải chuyển sang hợp đồng ngắn hạn để giảm rủi ro.

Dù hai tháng đầu năm xuất khẩu thủy sản đạt hơn 1,7 tỷ USD, tăng 20%, nhưng từ tháng 3 đã có dấu hiệu chững lại do chi phí tăng và thị trường biến động.

Ở lĩnh vực ngành hàng bán lẻ, theo bà Trần Thị Bích Vân, Giám đốc Truyền thông Central Retail Việt Nam, dù hàng Việt hiện chiếm hơn 95% cơ cấu hàng hóa nên chưa lo thiếu cung, nhưng ngay cả hàng trong nước, nhất là rau củ, thực phẩm tươi sống, cũng đang chịu áp lực tăng giá.

Theo bà Vân, ba yếu tố đang tác động trực tiếp đến bán lẻ là giá mua đầu vào, chi phí vận chuyển và sức mua thị trường. Hiện sức mua đã giảm rõ rệt, người dân có xu hướng cắt giảm chi tiêu không thiết yếu và chỉ tập trung vào nhóm hàng thiết yếu như thực phẩm, hóa mỹ phẩm cơ bản.

Đại diện Central Retail, cho hay chi phí đầu vào từ nhà cung cấp đã tăng khoảng 10-15%, chi phí vận chuyển tăng khoảng 20%, kéo theo tổng chi phí vận hành của Central Retail tăng hơn 15%. 

"Chúng tôi đang cố giữ ổn định giá trong một “giai đoạn vàng” khoảng 3 tuần bằng cách đàm phán với nhà cung cấp, tối ưu logistics và chưa có kế hoạch tăng giá ngay trong giai đoạn này" - bà Trần Thị Bích Vân thông tin.

Còn với Vinsea, để đảm bảo không đứt gãy nguồn cung, ổn định và giữ chất lượng hàng hóa, ông Phong cho biết, doanh nghiệp đang nỗ lực kiểm soát giá đầu vào tốt để đồng hành cùng khách hàng.

“Chúng tôi đang cố gắng giữ mức giá ổn định nhất để đồng hành cùng khách hàng. Song làm sao để đảm bảo các đơn hàng bình ổn giữa thời bão giá cũng là bài toán khó với doanh nghiệp lúc này” -  đại diện Vinsea nói thêm.

Chế biến sâu nông sản, 9X Nghệ An biến rau củ thành sản phẩm giá trị cao

Chế biến sâu - "cần câu" nâng cao thu nhập cho nông dân

Song song đó, xu hướng dịch chuyển thị trường đang diễn ra rõ nét. Thay vì tập trung vào các tuyến vận tải dài và tiềm ẩn nhiều rủi ro, doanh nghiệp đẩy mạnh khai thác các thị trường gần như ASEAN, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc. Đây là những thị trường có khoảng cách địa lý thuận lợi, thời gian vận chuyển ngắn và chi phí logistics ổn định hơn.

Việc chuyển hướng này không chỉ giúp rút ngắn thời gian giao hàng mà còn tăng tốc độ quay vòng vốn, giảm áp lực tài chính cho doanh nghiệp trong ngắn hạn.

Với nhiều doanh nghiệp ngành rau quả cũng điều chỉnh cơ cấu sản phẩm theo hướng giảm phụ thuộc vào hàng tươi sống – vốn nhạy cảm với thời gian vận chuyển. Thay vào đó, các dòng sản phẩm chế biến sâu như cấp đông nhanh (IQF), sấy dẻo, sấy thăng hoa hay nước ép đang được đẩy mạnh. Đây được xem là hướng đi chiến lược nhằm nâng cao giá trị gia tăng, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh chuỗi cung ứng biến động.

“Chung tay” tìm dư địa tăng trưởng

Dù đã chủ động thích ứng, song cộng đồng doanh nghiệp cho rằng cần có thêm các giải pháp hỗ trợ từ phía cơ quan quản lý để giảm bớt áp lực chi phí và duy trì dòng chảy xuất khẩu.

Theo bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký VASEP, trong bối cảnh đầy khó khăn hiện nay, việc đa dạng hóa thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm là yếu tố then chốt để ngành thủy sản duy trì tăng trưởng. Do đó, VASEP kiến nghị Bộ Công thương, ngoài các thị trường trọng điểm, cần mở rộng chương trình xúc tiến các thị trường tiềm năng khác như Brazil, Nam Mỹ hoặc Nam Á, giảm sự phụ thuộc vào các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, EU và tạo thêm dư địa tăng trưởng cho ngành thủy sản.

Đại diện Hiệp hội Rau quả Việt Nam, khuyến nghị cần tăng cường làm việc với các hãng tàu quốc tế nhằm minh bạch hóa các loại phụ phí, tránh tình trạng lợi dụng căng thẳng địa chính trị để đẩy giá vận tải lên quá cao.

Cùng với đó, việc nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo thị trường là yêu cầu cấp thiết. Khi có thông tin kịp thời và chính xác, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong việc điều chỉnh kế hoạch sản xuất, xuất khẩu và quản trị rủi ro.

Ngoài ra, sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành trong điều hành chính sách liên quan đến vận tải, tài chính, ngoại thương cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dư địa linh hoạt cho doanh nghiệp.

Trong bối cảnh xuất khẩu gặp khó, thị trường nội địa đang nổi lên như một “van giảm áp” hiệu quả. Việc thúc đẩy tiêu dùng trong nước không chỉ giúp giảm tồn kho mà còn góp phần duy trì dòng tiền và ổn định sản xuất. Đồng thời, các chính sách hỗ trợ như giảm phí cầu cảng, chi phí lưu kho bãi hay logistics cũng cần được xem xét để chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp.

Trong dài hạn, những biến động từ “bão giá” logistics và rủi ro địa chính trị là phép thử đối với sức chống chịu của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Việc linh hoạt điều chỉnh chiến lược, đa dạng hóa thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là hướng đi tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh, hướng tới phát triển bền vững trong một môi trường thương mại toàn cầu ngày càng nhiều biến động.

Hồng Hương