Bàn về đà giảm những phiên gần đây, các chuyên gia cho rằng, nguyên nhân có thể do tâm lý chốt lời, cơ cấu danh mục vào thời điểm cuối năm. Mặt khác, những vấn đề âm ỉ về doanh nghiệp bất động sản vẫn còn và chưa được giải quyết triệt để cũng khiến tâm lý nhà đầu tư thêm thận trọng. Thêm vào đó, nhà đầu tư cũng đang chờ đợi những những yếu tố hỗ trợ đủ lớn để dẫn dắt đà tăng của thị trường.

"Nút thắt" thanh khoản dần gỡ bỏ

Theo ông Nguyễn Thế Minh – Giám đốc Phân tích Chứng khoán Yuanta, khi chỉ số xuyên “thủng” mốc 1.030 điểm thì đà giảm ngắn hạn đã chính thức được xác lập. Do đó, sau khi liên tục đi ngang với thanh khoản èo uột, chỉ cần thông tin tiêu cực xuất hiện khiến thị trường biến động mạnh là điều không quá khó hiểu.

Tương tự, ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc nghiên cứu Chứng khoán MBS đánh giá, vào thời điểm cuối năm, dòng tiền thường có xu hướng chững lại khi tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng. Bên cạnh đó, trên thị trường cũng sẽ xuất hiện những giao dịch như đáo hạn các khoản nợ đến hạn, vì vậy thanh khoản sẽ bị điều chỉnh giảm.

Ông Lưu Chí Kháng, Trưởng phòng tự doanh, CTCP Chứng Khoán Kiến Thiết Việt Nam (CSI) chỉ ra, cuối năm nhà đầu tư thường chững lại việc giao dịch để sẵn sàng nguồn tiền cho việc chi tiêu cá nhân, nhất là khi thời điểm dịp Tết đã cận kề.

Thêm vào đó, thị trường cũng đang trong vùng “trống thông tin” gần đây, do vậy nhà đầu tư có sự nghỉ ngơi. Một nguyên nhân khác khiến thị trường cũng bớt sôi động bởi quá trình hồi phục đi lên của thị trường từ 873 điểm lên 1.090 điểm là tương đối tốt nên nhiều nhà đầu tư đã chốt lời.

Như vậy, dòng tiền – yếu tố quan trọng nhất hỗ trợ thị trường hiện vẫn tiên quyết đứng ngoài thị trường. Dù vậy, bước sang năm 2023, tuy tăng trưởng kinh tế không còn mạnh mẽ như năm trước, nhưng các chuyên gia vẫn kỳ vọng thị trường chứng khoán (TTCK) sẽ có sự hồi phục khi nguồn tiền đẩy vào thị trường dồi dào hơn.

Nhiều yếu tố hỗ trợ tâm lý nhà đầu tư trong năm tới, điển hình như chính sách tiền tệ sẽ dần được nới lỏng đi kèm Nghị định được ban hành/sửa đổi giúp "tháo gỡ" nút thắt cho thị trường Trái phiếu doanh nghiệp. Đồng thời, nhiều quan điểm cho rằng Ngân hàng nhà nước sẽ quay trở lại mua ngoại tệ để cung ứng lượng tiền mặt ra lưu thông.

“Dựa trên những động thái này, dòng tiền chảy vào TTCK trong năm tới sẽ cải thiện mạnh, đặc biệt sau khi nhà đầu tư đã trải qua một năm thắt chặt tiền tệ khiến chứng khoán biến động mạnh”, chuyên gia đến từ CSI kỳ vọng.

Nhiều yếu tố hỗ trợ

Thực tế, có một điều thường thấy, đó là sau mỗi phiên bán tháo sẽ kích hoạt dòng tiền bắt đáy nhập cuộc. Trong ngắn hạn, thị trường vẫn còn khá nhiều biến số khó lường, nhưng trung hạn không quá bi quan vì những rủi ro đã được phản ánh khá nhiều. Còn về dài hạn, hầu hết các chuyên gia đều chung quan điểm thị trường sẽ tích cực, dù những rắc rối trên thị trường trái phiếu, đầu tư tài chính trong bối cảnh thị trường chứng khoán lao dốc, môi trường lãi suất cao, sụt giảm xuất khẩu và sản xuất công nghiệp... mang đến dự báo một quý IV khó khăn, thậm chí là cả quý I/2023.

Giới phân tích kỳ vọng, các ngân hàng sau chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước sẽ có những động thái bơm tiền ra, thể hiện qua thanh khoản trên thị trường dễ thở hơn và lãi suất trái phiếu, lãi suất liên ngân hàng, lãi suất tiền gửi hạ nhiệt bớt, đây là tín hiệu cho thị trường phục hồi.

Ngoài ra, việc Trung Quốc mở cửa nền kinh tế; tỷ giá và lãi suất hạ nhiệt và xuất khẩu sang Mỹ/EU có thể phục hồi trong nửa cuối 2023… cũng là những yếu tố hỗ trợ cho thị trường.

"Thị trường sẽ hồi phục tích cực vào nửa cuối năm 2023”, Giám đốc nghiên cứu Chứng khoán MBS nhận định.

Theo phân tích của Bà Helena Shiu, Giám đốc đầu tư công ty Quản lý Quỹ Phú Hưng, năm 2023, FDI & Đầu tư công sẽ là động lực hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Dự báo tăng trưởng lợi nhuận các doanh nghiệp niêm yết khoảng 10% với các điều kiện tài chính sẽ cải thiện khi Fed ngừng tăng lãi suất vào năm 2023, khi đó lợi nhuận doanh nghiệp sẽ tích cực hơn.

Một yếu tố khác là định giá thị trường hiện đang ở mức hấp dẫn với hệ số PE về còn khoảng 10-11 lần; PB là 1.7 lần (thấp hơn mức trung bình 10 năm). Ngoài ra, thị trường đang cho thấy một số dấu hiệu chạm đáy khi tốc độ tăng lãi suất liên ngân hàng chững lại, tỷ giá USD/VND đã ổn định và thị trường khởi sắc cùng thanh khoản tăng trở lại.

“Với dự phóng PE năm 2023 đạt 12 lần, VN-Index có thể đạt mức cao 1,535 điểm. Tuy nhiên, vì bản chất của thị trường vận động theo tâm lý nhà đầu tư, do đó, chỉ số sẽ có những đợt tăng giảm chứ không đi lên tuyến tính”, bà Helena Shiu lưu ý.

Sang năm 2023, kịch bản thị trường sẽ có sự khác nhau giữa nửa đầu và cuối năm. Trong nửa đầu năm, lạm phát toàn cầu đạt đỉnh, cầu tiêu dùng yếu kéo theo tăng trưởng xuất khẩu và FDI yếu. Mặc dù vậy, tỷ giá USD/VND vẫn ổn định. Các yếu tố này khiến thị trường biến động và giao dịch trong biên độ lớn ngay cả khi đã có cầu bắt đáy. Trong giai đoạn này, tiêu chí chọn lọc cổ phiếu là cơ bản tốt, nợ USD thấp và dòng tiền dồi dào.

Nửa cuối năm, thị trường sẽ hồi phục nếu không xuất hiện suy thoái tại các nước lớn. Trong kịch bản này, Fed giữ nguyên lãi suất, tỷ giá VND phục hồi và tâm lý thị trường được cải thiện. Lúc này, nhà đầu tư nên chọn các cổ phiếu theo chu kỳ và trên bờ vực phá sản có thể phục hồi. Mặc dù vậy, nhà đầu tư vẫn cần cẩn trọng các nước lớn sẽ rơi vào suy thoái trong năm 2023.

Hải Giang