Thị trường chứng khoán (TTCK) bước vào tháng 11 với kỳ vọng tìm lại đà tăng. Một số yếu tố hỗ trợ đã xuất hiện, từ kết quả kinh doanh quý III đến tín hiệu ổn định của lãi suất và tỷ giá. Tuy nhiên, những chuyển biến này chưa đủ để khẳng định thị trường đã bước vào một chu kỳ hồi phục bền vững.

Áp lực phủ bóng triển vọng hồi phục

Báo cáo chiến lược tháng 11 của Chứng khoán Tiên Phong (TPS) cho thấy, áp lực lạm phát đang dần giảm bớt, mặt bằng lãi suất ngừng leo thang và tỷ giá được kiểm soát tốt hơn. Dù vậy, các yếu tố trên mới giúp TTCK giảm bớt sức ép, chưa tạo ra động lực đủ mạnh để thu hút dòng vốn lớn quay trở lại.

Cụ thể, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 10 tăng 5,09% so với cùng kỳ, gần như không thay đổi so với tháng trước. Trong khi đó, lạm phát cơ bản giảm còn 4,04%, mức thấp nhất kể từ tháng 3/2026. Diễn biến này cho thấy áp lực giá đang tập trung nhiều hơn ở nhóm năng lượng, còn mặt bằng giá của nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ khác đã hạ nhiệt.

Lãi suất cũng ghi nhận một số tín hiệu tích cực. Sau ngày 19/10/2026 (khi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có chỉ đạo quyết liệt yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm mặt bằng lãi suất), các ngân hàng đã đồng loạt hạ lãi suất tiền gửi niêm yết khoảng 0,4 – 0,5 điểm phần trăm (tùy kỳ hạn từ 6 tháng trở lên).

Bên cạnh đó, tỷ giá USD hạ nhiệt: Tỷ giá USD niêm yết tại Vietcombank đến ngày 30/10 ở mức 25.990 đồng/USD, giảm 0,65% trong tháng.

Tuy nhiên, mức giảm lãi suất chưa phản ánh một xu hướng nới lỏng rõ ràng. Lãi suất trực tuyến và chứng chỉ tiền gửi vẫn neo cao, trong khi nhu cầu vốn của hệ thống ngân hàng còn lớn. Lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm ở mức 4,58% vào cuối tháng 10 cũng cho thấy chi phí vốn chưa thực sự giảm sâu.

Áp lực còn đến từ thị trường quốc tế. Lãi suất trong nước đã tăng đáng kể từ cuối năm 2025 và có thể tiếp tục duy trì ở mức cao trong những tháng cuối năm. 

Lãi suất huy động kỳ hạn một năm được Chứng khoán Thiên Việt (TVS) ghi nhận quanh 9%/năm. Nếu xu hướng này kéo dài, tiền gửi ngân hàng sẽ tiếp tục cạnh tranh với kênh chứng khoán, làm giảm sức hấp dẫn của cổ phiếu đối với dòng tiền cá nhân.

Ở bên ngoài, định hướng chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương châu Âu và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản vẫn là những yếu tố cần theo dõi. TVS cho rằng khả năng Fed duy trì chính sách thắt chặt hoặc tăng lãi suất trở lại có thể giúp đồng USD giữ sức mạnh, qua đó gia tăng áp lực lên tỷ giá USD/VND.

Một biến số khác là giá năng lượng. Căng thẳng tại Trung Đông có thể khiến giá dầu biến động mạnh, trong khi Việt Nam phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu và có mức dự trữ dầu thấp. Giá dầu tăng không chỉ làm tăng chi phí đầu vào của doanh nghiệp vận tải, sản xuất và dịch vụ, mà còn có thể gây sức ép lên cán cân thương mại và nhu cầu ngoại tệ.

Tác động của giá năng lượng vì vậy không dừng ở một số nhóm cổ phiếu riêng lẻ. Nếu chi phí nhiên liệu duy trì ở mức cao, áp lực lạm phát có thể quay trở lại, khiến dư địa giảm lãi suất bị thu hẹp. Khi đó, kỳ vọng về môi trường tiền tệ thuận lợi hơn làm cho chứng khoán có thể phải điều chỉnh.

Những rủi ro này xuất hiện trong bối cảnh dòng tiền trên thị trường vẫn chưa thực sự khỏe. Giá trị khớp lệnh bình quân trên HoSE trong tháng 10 giảm 6,88% so với tháng trước, còn 12.380 tỷ đồng mỗi phiên, mức thấp nhất trong 13 tháng. Khối ngoại bán ròng 24.024 tỷ đồng trên HoSE, gần gấp 5 lần tháng 9 và là mức cao nhất từ đầu năm. Chuỗi bán ròng kéo dài 20 phiên liên tiếp càng làm gia tăng sức ép lên khả năng hấp thụ nguồn cung.

Điều này cho thấy ngay cả khi các chỉ số vĩ mô bớt bất lợi, TTCK vẫn cần thêm thời gian để củng cố lực cầu. Trong điều kiện thanh khoản thấp, những thông tin tiêu cực từ bên ngoài có thể khiến tâm lý nhà đầu tư thay đổi nhanh hơn, đặc biệt khi áp lực bán từ khối ngoại chưa có dấu hiệu chấm dứt.

Rủi ro thương mại và phép thử đối với thị trường

Bên cạnh lãi suất, tỷ giá và giá năng lượng, chính sách thương mại của Mỹ là một trong những yếu tố có thể tạo biến động đáng kể trong tháng 11. Ngày 29/11 là thời hạn kết luận cuộc điều tra theo Mục 301 của Mỹ liên quan đến vấn đề sở hữu trí tuệ đối với Việt Nam.

Dù tiến trình đàm phán thương mại song phương đã cơ bản hoàn tất, khả năng Mỹ áp dụng các biện pháp thuế bổ sung vẫn chưa được loại trừ. TPS đưa ra 3 kịch bản: khả năng đạt thỏa thuận hoặc gia hạn điều tra chiếm 50%; áp thuế có mục tiêu chiếm 35%; còn áp thuế diện rộng có xác suất 15%.

Trường hợp xuất hiện biện pháp thuế bổ sung, các ngành dệt may, gỗ và thủy sản được đánh giá có mức độ nhạy cảm cao hơn. Đây là những lĩnh vực có hoạt động xuất khẩu đáng kể sang thị trường Mỹ, do đó có thể chịu ảnh hưởng từ chi phí thuế, yêu cầu điều chỉnh giá bán hoặc áp lực đàm phán lại với khách hàng.

Tác động cũng không nhất thiết chỉ thể hiện ngay trong kết quả kinh doanh. Khi chưa rõ phạm vi và mức độ của các biện pháp thương mại, doanh nghiệp có thể phải thận trọng hơn trong kế hoạch đơn hàng, đầu tư và mở rộng sản xuất. Nhà đầu tư cũng có xu hướng điều chỉnh kỳ vọng đối với những ngành có tỷ trọng doanh thu xuất khẩu lớn.

Theo TPS, ảnh hưởng của thông tin thuế quan lên tâm lý thị trường thậm chí có thể lớn hơn tác động trực tiếp đến lợi nhuận doanh nghiệp. Điều này cần lưu ý bởi TTCK thường phản ứng trước khi những tác động thực tế được phản ánh đầy đủ trong báo cáo tài chính. Chỉ cần rủi ro chính sách gia tăng, dòng tiền có thể tạm thời rút khỏi các nhóm cổ phiếu nhạy cảm để chuyển sang những lĩnh vực ít chịu ảnh hưởng hơn.

Trong khi đó, các dự báo về thị trường tháng 11 vẫn có sự phân hóa. Chứng khoán Nhất Việt (VFS) đưa ra kịch bản cơ sở với xác suất 60%, theo đó VN-Index tích lũy trong vùng 1.700-1.800 điểm. Ở kịch bản tiêu cực, chiếm xác suất 40%, chỉ số có thể đánh mất ngưỡng hỗ trợ 1.720 điểm và lùi về kiểm định vùng 1.670-1.690 điểm.

Dòng tiền thận trọng, chứng khoán tháng 11 khó có "sóng" đồng thuận

Tích cực hơn, Chứng khoán MB (MBS) cho rằng tháng 11 có yếu tố mùa vụ thuận lợi. Thống kê 10 năm gần nhất cho thấy tháng này có xác suất tăng điểm khoảng 70%, với mức sinh lời bình quân 3,8%. MBS xác định vùng kháng cự của VN-Index tại 1.800-1.810 điểm và vùng hỗ trợ quanh 1.720-1.730 điểm.

Ở góc nhìn cá nhân, ông Lê Đức Khánh, Giám đốc Chiến lược đầu tư Chứng khoán VPS, nhận định VN-Index có thể đã xác nhận vùng đáy quanh 1.700 điểm sau nhịp điều chỉnh mạnh.

Theo ông Khánh, chỉ số có cơ hội hồi phục lên các mốc 1.730, 1.750 và 1.770 điểm. Tuy nhiên, thanh khoản chưa cải thiện rõ rệt và nhà đầu tư cần theo dõi diễn biến lãi suất liên ngân hàng, hoạt động điều tiết của Ngân hàng Nhà nước cũng như giao dịch của khối ngoại.

Chuyên gia VPS đánh giá thông tin về nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ (swap) với quy mô tối đa khoảng 2 tỷ USD, tương đương gần 49.000 tỷ đồng, có thể hỗ trợ bổ sung thanh khoản VND cho hệ thống ngân hàng trong ngắn hạn.

Nếu áp lực thanh khoản giảm, mặt bằng lãi suất ngắn hạn có thể được hỗ trợ, qua đó cải thiện tâm lý trên TTCK. Dù vậy, đây là yếu tố hỗ trợ cần được theo dõi qua diễn biến thực tế của thị trường tiền tệ, thay vì xem như bảo đảm cho một nhịp tăng của cổ phiếu.

Nhìn chung, kỳ vọng hồi phục trong tháng 11 vẫn có cơ sở từ vùng định giá, kết quả kinh doanh và khả năng ổn định của các yếu tố vĩ mô trong nước. Dù vậy, dư địa tăng của thị trường sẽ phụ thuộc vào việc những rủi ro bên ngoài có được kiểm soát hay không, đặc biệt là diễn biến lãi suất quốc tế, giá năng lượng và chính sách thương mại của Mỹ.

Hải Giang