Theo Cục Hàng không Việt Nam (Bộ Xây dựng), từ cuối tháng 2/2026, xung đột quân sự tại Trung Đông leo thang khiến Iran gần như đóng hoàn toàn eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển hơn 20% sản lượng dầu toàn cầu. Diễn biến này đã tác động mạnh đến thị trường năng lượng, đặc biệt là nhiên liệu hàng không.

Nguồn cung dầu thô toàn cầu đang chịu nhiều sức ép khi các nhà máy lọc dầu tại châu Á phải cắt giảm công suất, trong khi một số quốc gia hạn chế xuất khẩu để đảm bảo nhu cầu trong nước. Trong khi đó, Việt Nam phụ thuộc khá lớn vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu, với khoảng 70% nhu cầu nhiên liệu hàng không phải nhập từ nước ngoài, hơn 60% trong số này đến từ Thái Lan và Trung Quốc.

Theo đánh giá của cơ quan quản lý, nhiều nhà cung cấp trong khu vực hiện không còn nguồn hàng sẵn có, trong khi các kho dự trữ đang dần cạn. Một số quốc gia sản xuất lớn như Hàn Quốc và Nhật Bản cũng có nguy cơ giảm hoặc tạm dừng xuất khẩu, khiến cạnh tranh mua hàng ngày càng gay gắt và giá nhiên liệu tiếp tục tăng.

Giá xăng dầu tăng, sản xuất của HTX bị ảnh hưởng

Khát vốn, doanh nghiệp địa ốc tính chuyện ‘chẻ nhỏ’ bất động sản để bán?

Báo cáo từ các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu cho biết nguồn Jet A-1 tại Việt Nam hiện vẫn được đảm bảo cho các hãng bay đến hết tháng 3/2026 theo các hợp đồng đã ký. Tuy nhiên, nhiều nhà cung cấp lớn tại Singapore, Thái Lan và Trung Quốc đang có dấu hiệu trì hoãn giao hàng, thậm chí có thể kích hoạt điều khoản bất khả kháng nếu nguồn cung toàn cầu tiếp tục biến động.

Trong trường hợp đó, nguy cơ thiếu nhiên liệu hàng không có thể xuất hiện từ đầu tháng 4/2026, thời điểm nhu cầu vận tải hàng không trong nước và quốc tế thường tăng cao. Các doanh nghiệp cung ứng trong nước như Skypec, Petrolimex Aviation hay Tapetco đang tìm kiếm nguồn hàng thay thế, song việc tiếp cận nguồn cung mới trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao và cạnh tranh quốc tế gay gắt không dễ dàng.

Nguồn cung trong nước từ các nhà máy lọc dầu hiện cũng khó bù đắp ngay nếu thị trường quốc tế gặp gián đoạn. Hai nhà máy lớn là Dung Quất và Nghi Sơn đang phải cân đối sản lượng cho nhiều mặt hàng xăng dầu khác nhau, đồng thời dự kiến bảo trì trong tháng 3 và tháng 4/2026, mỗi lần tạm dừng khoảng 10 ngày.

Trước áp lực chi phí gia tăng, Cục Hàng không Việt Nam đề xuất cho phép các hãng bay áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa, với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo diễn biến giá nhiên liệu trên thị trường quốc tế. Theo các chuyên gia, phụ thu nhiên liệu là biện pháp được nhiều hãng hàng không trên thế giới áp dụng khi giá dầu biến động mạnh, giúp doanh nghiệp giảm áp lực chi phí và hạn chế phải tăng mạnh giá vé cơ bản.

Ở góc độ thị trường, các chuyên gia nhận định việc giá dầu thế giới tăng mạnh đang tác động trực tiếp đến toàn bộ ngành vận tải hàng không. Trong những ngày gần đây, giá dầu WTI và Brent đều vượt mốc 116 USD/thùng, mức cao nhất kể từ năm 2022. Đây được xem là hệ quả của những biến động địa chính trị và sự gián đoạn nguồn cung trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Với ngành hàng không, nhiên liệu thường chiếm khoảng 30–40% tổng chi phí khai thác, vì vậy bất kỳ biến động nào của giá dầu đều có thể tác động mạnh đến hoạt động kinh doanh của các hãng bay. Trong bối cảnh thị trường du lịch và vận tải hàng không vừa phục hồi sau đại dịch, việc kiểm soát chi phí và duy trì nguồn cung nhiên liệu ổn định được xem là yếu tố then chốt để đảm bảo đà tăng trưởng của ngành.

Việc xem xét áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa vì vậy được đánh giá là giải pháp mang tính tình thế nhưng cần thiết, giúp các hãng bay có thêm dư địa tài chính để duy trì hoạt động. Tuy nhiên, các cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh rằng mọi chính sách điều chỉnh sẽ được cân nhắc kỹ lưỡng nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp vận tải hàng không và hành khách.

Hồng Hương