Tân Đồng là một trong những xã điểm trong xây dựng nông thôn mới của huyện Trấn Yên. Xã có diện tích gần 2.700ha, trong đó, đất sản xuất nông - lâm nghiệp chiếm trên 400ha. Do diện tích đất nông nghiệp lớn, nên lượng thuốc và vỏ thuốc BVTV tại địa phương cũng rất lớn. Theo số liệu của UBND xã Tân Đồng, bình quân nguồn rác thải từ chai lọ, vỏ thuốc BVTV của địa phương là 2,2 tạ/năm.

Mô hình thu gom vỏ thuốc BVTV

Trước đây, do người dân lạm dụng sử dụng thuốc BVTV trong sản xuất nông nghiệp khiến lượng rác thải ngày càng tăng. Số lượng vỏ bao thuốc BVTV do người dân sử dụng đều không có chỗ thu gom theo quy định mà bị vứt bừa bãi ngay tại các thửa ruộng, mương nước, khe suối… đã ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân, vật nuôi và làm ô nhiễm môi trường, do dư lượng hóa chất độc hại còn sót lại trên các vỏ bao thuốc BVTV.

Trước vấn đề trên, chính quyền và nhân dân xã Tân Đồng đã xây dựng mô hình “Cộng đồng tự quản thu gom bao bì thuốc BVTV sau khi sử dụng”. Tham gia mô hình này, các hộ dân được tập huấn về sử dụng thuốc BVTV theo nguyên tắc 4 đúng (đúng thuốc, đúng nồng độ, đúng liều lượng và đúng thời điểm), nâng cao hiểu biết về một số đối tượng sâu bệnh hại trên các cây trồng chính, cũng như các biện pháp phòng trừ.

Để thuận lợi cho việc thu gom vỏ thuốc BVTV, xã đã cùng bà con địa phương tiến hành xây dựng 25 bể thu gom. Các bể thu gom bảo đảm yêu cầu vệ sinh môi trường, có nắp đậy để thuận tiện cho công việc thu gom và bảo đảm không để nước mưa ngấm hoặc chảy vào bể.

Một điểm thu gom vỏ thuốc BVTV của xã Tân Đồng

Tiếp tục nhân rộng mô hình

Một điều thuận lợi, là trước khi xây dựng bể chứa, các hộ dân được họp bàn, lựa chọn vị trí phù hợp, dựa theo bản đồ quy hoạch của xã. Điểm xây dựng thuận tiện đường giao thông, phân bố hợp lý cho nông dân khi pha chế, xa nguồn nước, xa khu dân cư, không ảnh hưởng môi trường xung quanh.

Đồng thời, chính quyền địa phương đã thành lập nhóm tự quản gồm 5 người, có 1 nhóm trưởng và 4 trưởng thôn là thành viên. Nhóm tự quản chịu trách nhiệm phụ trách khu vực, cánh đồng về việc kiểm tra, giám sát khi người dân phun thuốc, tập hợp số bao bì sau khi sử dụng đưa vào các bể nhỏ. Sau khi các bể nhỏ đầy, nhóm vận chuyển tới các bể lớn để thu gom và tiêu hủy.

Ông Ngô Văn Tĩnh (thôn 4, xã Tân Đồng) cho hay: “Trước đây, chúng tôi thường vứt bừa bãi chai lọ, vỏ bao thuốc trên cánh đồng vì không có chỗ chứa. Tình trạng này làm ngay cả cá dưới các mương nước, khe suối cũng không sống được. Bây giờ, hiểu rõ tác hại của những loại rác thải độc hại này và được xây dựng những bể chứa thuận tiện nên chúng tôi đã ý thức được phải thu gom và bỏ chai lọ, vỏ bao thuốc vào đúng nơi quy định”.

Bà Trần Thị Kiều Nhung - Phó Chủ tịch UBND xã, cho biết: “Khi đi kiểm tra đồng ruộng, chúng tôi thấy những chai lọ, bao bì thuốc được bỏ vào đúng nơi quy định, không còn tình trạng vứt bừa bãi dưới mương, dưới ruộng. Mô hình này thực sự đã thay đổi được suy nghĩ và hành động của người dân, nên chúng tôi tiếp tục phấn đấu nhân rộng để giảm tình trạng ô nhiễm môi trường, bảo đảm sức khỏe lâu dài cho người dân”.

Từ khi mô hình tự quản đi vào hoạt động, trên các cánh đồng không còn tình trạng chai lọ, vỏ bao thuốc vứt bừa bãi, góp phần tích cực để địa phương thực hiện tiêu chí về môi trường trong xây dựng nông thôn mới và nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

“Thời gian tới, để mô hình hoạt động hiệu quả và tiếp tục được nhân rộng, chính quyền địa phương sẽ tiếp tục tham mưu với Chi cục BVMT huyện, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giám sát và giải đáp các khó khăn, vướng mắc, kiến nghị của người dân để nhân dân thực hiện tốt vấn đề rác thải nông nghiệp”, bà Nhung cho biết.

Như Yến