Tổng Công ty Lương thực Miền Nam (Vinafood 2, mã chứng khoán: VSF) tiếp tục ghi nhận kết quả kinh doanh khởi sắc trong quý I/2026 khi lợi nhuận duy trì đà tăng trưởng bất chấp doanh thu suy giảm mạnh. Tuy nhiên, những tồn đọng tài chính kéo dài nhiều năm vẫn là thách thức lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu gạo này.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý I/2026, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của Tổng Công ty Lương thực Miền Nam đạt 2.954 tỷ đồng, giảm 34% so với cùng kỳ năm trước. Doanh thu hoạt động tài chính cũng giảm mạnh 72%, còn khoảng 6,9 tỷ đồng.

Dù doanh thu đi xuống, giá vốn hàng bán giảm nhanh hơn, xuống còn 2.624 tỷ đồng, thấp hơn 35% so với cùng kỳ. Nhờ đó, biên lợi nhuận gộp được cải thiện lên gần 11%, giúp Vinafood 2 ghi nhận lợi nhuận gộp hơn 325 tỷ đồng trong quý đầu năm.

Sau khi trừ các chi phí, doanh nghiệp báo lãi sau thuế hợp nhất gần 5 tỷ đồng, tăng 24% so với cùng kỳ năm trước. Theo giải trình của công ty, kết quả tích cực đến từ việc tiếp tục kiểm soát chi phí, tối ưu cơ cấu doanh thu và các khoản vay, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động.

Doanh thu nghìn tỷ nhưng gánh nặng tài chính vẫn lớn

Tính đến ngày 31/03/2026, tổng tài sản của Vinafood 2 đạt gần 6.970 tỷ đồng. Trong đó, hàng tồn kho tăng thêm khoảng 376 tỷ đồng so với đầu năm, lên hơn 1.857 tỷ đồng và chiếm khoảng 27% tổng tài sản.

Ở chiều ngược lại, tiền và các khoản tương đương tiền giảm gần 300 tỷ đồng, còn khoảng 943 tỷ đồng. Công ty đồng thời tăng quy mô đầu tư tài chính ngắn hạn lên hơn 110 tỷ đồng, chủ yếu là các khoản tiền gửi có kỳ hạn tại ngân hàng.

Một trong những vấn đề đáng chú ý là doanh nghiệp vẫn duy trì hơn 1.254 tỷ đồng dự phòng cho các khoản nợ xấu tồn đọng. Bên cạnh đó, khoản tài sản thiếu chờ xử lý liên quan đến vụ án hình sự gây thất thoát hàng tồn kho vẫn ở mức khoảng 648 tỷ đồng. Đến nay, số tiền thu hồi được mới đạt hơn 13 tỷ đồng.

Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh cũng chưa thực sự ổn định. Trong quý I, lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm 75,7 tỷ đồng. Dù con số này đã cải thiện mạnh so với mức âm hơn 2.621 tỷ đồng cùng kỳ năm trước, doanh nghiệp vẫn chưa tạo được dòng tiền dương từ hoạt động cốt lõi.

Tổng nợ phải trả của Vinafood 2 hiện ở mức 4.514 tỷ đồng. Các khoản vay và nợ thuê tài chính chiếm gần một nửa cơ cấu nợ, tương đương khoảng 48%. Dù dư nợ vay ngắn hạn đã giảm nhẹ so với đầu năm, công ty vẫn phải chi khoảng 17,6 tỷ đồng tiền lãi vay trong quý, cao gấp hơn 3 lần lợi nhuận sau thuế đạt được.

Trong khi đó, vốn chủ sở hữu đạt hơn 2.455 tỷ đồng. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối vẫn âm hơn 2.775 tỷ đồng, tương đương khoảng 55% vốn điều lệ 5.000 tỷ đồng.

Bao lâu nữa mới xóa hết khoản lỗ gần 2.800 tỷ đồng?

Tại ĐHCĐ thường niên năm 2026, cổ đông Vinafood 2 đã thông qua kế hoạch doanh thu hợp nhất khoảng 16.020 tỷ đồng, giảm 13,4% so với kết quả thực hiện năm 2025. Ngược lại, lợi nhuận sau thuế được đặt mục tiêu đạt 71,5 tỷ đồng, tăng khoảng 15%.

Nếu hoàn thành kế hoạch đề ra, đây sẽ là năm thứ tư liên tiếp, doanh nghiệp duy trì đà phục hồi lợi nhuận sau giai đoạn dài thua lỗ. Ban lãnh đạo cho biết trọng tâm năm nay là nâng cao hiệu quả hoạt động, cải thiện biên lợi nhuận và tiếp tục tái cơ cấu trong bối cảnh thị trường lúa gạo còn nhiều biến động.

Tuy nhiên, xét trên quy mô khoản lỗ lũy kế hơn 2.775 tỷ đồng, mục tiêu lợi nhuận năm 2026 chỉ tương đương khoảng 2,6% số lỗ chưa phân phối hiện tại. Điều này đồng nghĩa phần lợi nhuận tạo ra vẫn còn khá nhỏ so với khối lượng tồn đọng tài chính mà doanh nghiệp phải xử lý.

Với mức lợi nhuận dao động quanh 60 - 70 tỷ đồng mỗi năm như giai đoạn gần đây, Vinafood 2 có thể cần hàng chục năm để bù đắp hoàn toàn khoản lỗ lũy kế nếu không có các giải pháp đột biến về tái cơ cấu tài sản, xử lý công nợ hoặc cải thiện mạnh hiệu quả kinh doanh.

Trước đó, trong năm 2025, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần hợp nhất hơn 17.813 tỷ đồng, giảm khoảng 17% so với năm trước. Dù vậy, lợi nhuận sau thuế đạt 61,9 tỷ đồng, tăng gần 108%, cho thấy hiệu quả hoạt động đang từng bước được cải thiện.

Tuy nhiên, báo cáo kiểm toán năm 2025 vẫn tiếp tục lưu ý nhiều vấn đề liên quan đến công nợ, hàng tồn kho và các tài sản tồn đọng phát sinh trong quá trình cổ phần hóa chưa được xử lý dứt điểm.

Đáng chú ý, dù cùng hoạt động trong lĩnh vực lương thực và vẫn còn vốn Nhà nước chi phối, khoảng cách giữa Vinafood 2 và Vinafood 1 đang ngày càng rõ nét. Trong khi Vinafood 1 duy trì lợi nhuận hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, Vinafood 2 mới chỉ đạt lợi nhuận vài chục tỷ đồng và vẫn đang trên hành trình xử lý khoản lỗ lũy kế gần 2.800 tỷ đồng.

Xuân Bắc