Phó Chủ tịch UBND huyện Phú Bình - ông Thái Quang Hải, đã ví von huyện đến giờ vẫn thuần nông, xem như thể “vựa lúa Thái Bình” của Thái Nguyên. 

Kinh tế trên địa bàn chủ yếu dựa vào đất ruộng nương, ao hồ nhỏ đan xen những vườn đồi bát úp, với chủ yếu các sản phẩm nông lâm nghiệp, thủy sản và nhất là gà đồi chăn nuôi dưới tán rừng. 

Hình ảnh HTX mờ nhạt 

Thực tế trên đây ở Phú Bình càng cho thấy tính cấp thiết việc phát triển các mô hình HTX nói chung và HTX nông nghiệp nói riêng. Đặc biệt HTX nông nghiệp có vai trò quan trọng trong hỗ trợ các hộ nông dân phát triển sản xuất thông qua các dịch vụ giá rẻ. Song loại hình HTX này ở huyện còn yếu, liên kết chưa chặt chẽ, hoạt động kém hiệu quả. 

Hiện nay, huyện có 38 HTX các lĩnh vực, trong đó có 24 HTX nông nghiệp, bao gồm ngành nghề chăn nuôi, trồng trọt, thủy sản và dịch vụ nông nghiệp. Bên cạnh đó, Phú Bình có tới 255 trang trại vườn rừng (trên tổng số 450 trang trại toàn tỉnh), hiện có tới 80% lao động thuần nông và trong cơ cấu kinh tế thì ngành nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng cao... 

Theo báo cáo của UBND huyện, đến nay đã có Luật HTX 2012, có nhiều chính sách nhà nước hỗ trợ HTX, nhưng các HTX ở đây vẫn ảnh hưởng tư tưởng thời bao cấp, nông dân không mặn mà với HTX. Mặt khác, trong cơ chế thị trường, giá cả nông sản phẩm, thực phẩm không ổn định, khó tìm kiếm và tiếp cận đầu ra. 

Những năm gần đây (2013 - 2017), huyện đã có những nguồn kinh phí tuyên truyền Luật HTX 2012 và hỗ trợ phát triển kinh tế HTX. Trong tổng thu ngân sách của huyện hàng năm 70 - 80 tỷ đồng, Phú Bình chỉ cố gắng dành riêng 1 tỷ đồng hỗ trợ trang trại, HTX về mô hình sản xuất, về chuyển giao ứng dụng tiến bộ công nghệ mới… 

Trong khi nguồn lực hỗ trợ HTX hạn chế như “muối bỏ bể”, thì những nguồn vốn quỹ HTX đầu tư lớn chủ yếu vào hạ tầng thủy lợi, giao thông nội đồng. Các nguồn vốn dành để tổ chức sản xuất kinh doanh rất ít, nguồn vốn vay từ ngân hàng hầu như không thể tiếp cận, vì năng lực tài chính, năng lực đội ngũ cán bộ của các HTX này thấp, trụ sở làm việc, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều chưa có…

Phú Bình có lợi thế lớn kinh tế vườn rừng, nhưng HTX lại mờ nhạt 

Cần có chuyên đề phát triển HTX 

Vì hoạt động HTX không hiệu quả, vì thành viên không nhìn thấy lợi ích từ việc tham gia HTX, nên đông đảo người dân đã không thiết tha gì với mô hình HTX. 

Trao đổi với Thời báo Kinh Doanh, Phó Chủ tịch UBND huyện - ông Thái Quang Hải, cho biết Phú Bình khó khăn nhất là phát triển HTX nông nghiệp. Sản xuất đồng ruộng phụ thuộc vào thời tiết, đầu ra tiêu thụ sản phẩm trong cơ chế thị trường rất nghiệt ngã, giá cả bấp bênh… 

Nếu không lo phát triển HTX thì ngành nông nghiệp huyện không phát triển được. Kết quả thực hiện dồn điền đổi thửa hoàn thành, đòi hỏi các xã phải có HTX mới có đầu mối gắn kết với DN. Khi ấy, người nông dân, thành viên HTX chỉ chuyên tâm, tập trung lo tốt khâu sản xuất. 

Phú Bình cũng đang “mày mò” tìm lối ra cho HTX. Chủ trương các bộ ngành về liên kết “4 nhà” đã ra lâu. Nếu thực trạng ở huyện chỉ dừng ở “nhà nông”, ở kinh tế nông hộ đã bão hòa sức phát triển, thì “các nhà” trong mối liên kết sản xuất chưa thể gặp nhau, mà phải cần loại hình THT, HTX. 

Đại diện lãnh đạo huyện Phú Bình thừa nhận, thời gian qua, việc quan tâm phát triển HTX của các cấp ủy chính quyền ở huyện có sao nhãng. Vấn đề “số một” đặt ra huyện là đào tạo nâng cao trình độ nhân lực HTX, đặc biệt là năng lực cán bộ quản lý HTX. 

Tới đây, huyện sẽ có chuyên đề riêng phát triển HTX, gắn với sản xuất theo chuỗi giá trị sản phẩm. Điều quan trọng là phải huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc. 

“Tôi rất tâm huyết với HTX, nhưng nguồn nhân lực rất khó khăn, nguồn nhân lực đào tạo cơ bản thiếu vắng. Ở các HTX hiện cũng có cán bộ làm giỏi, giàu kinh nghiệm, nhưng lại không nói được… Huyện đề nghị Liên minh HTX Việt Nam, UBND tỉnh hỗ trợ kinh phí xây dựng mô hình HTX điểm. Cụ thể như đợt này ở HTX Gà Đông Thịnh, bởi con người có sẵn, thương hiệu đã có, UBND huyện sẽ lo tháo gỡ đất đai trụ sở. HTX chỉ có nguyện vọng cháy bỏng là đề nghị Liên minh HTX các cấp hỗ trợ dây chuyền sản xuất gà đông lạnh, từ đó hoàn chỉnh chuỗi giá trị, khơi thông đầu ra cho sản phẩm”, ông Hải đề xuất. 

Lưu Đoàn