Trung Quốc vừa điều chỉnh quy định quản lý đăng ký đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu thực phẩm, theo hướng đơn giản hóa thủ tục nhưng tăng cường kiểm soát thông tin và khả năng truy xuất nguồn gốc. Đáng chú ý, quy định mới đã có hiệu lực từ ngày 23/10/2026.

Thông tin được Văn phòng SPS Việt Nam công bố tại Công văn số 910/SPS-BNNMT ngày 30/10/2026, trên cơ sở Công điện của Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc. Theo đó, Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã ban hành Thông báo số 150 năm 2026 về quản lý đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu thực phẩm. Quy định có hiệu lực từ ngày 23/10/2026, đồng thời bãi bỏ Phụ lục 1 của Thông báo số 55 năm 2012.

Hồ sơ giảm một nửa, thời hạn xử lý còn 3 ngày

Thay đổi trực tiếp nhất đối với doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm nước ngoài là số mục kê khai trong biểu mẫu đăng ký giảm từ 20 xuống còn 10. Đối với doanh nghiệp nhập khẩu trong lãnh thổ Trung Quốc, số mục giảm từ 20 xuống 16.

Theo Điều 6, cơ quan hải quan hoàn thành thủ tục đăng ký trong vòng 3 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận đầy đủ biểu mẫu và tài liệu kèm theo.

Nếu hồ sơ chưa đáp ứng yêu cầu, cơ quan hải quan phải thông báo một lần cho người nộp trong thời hạn 3 ngày làm việc.

Theo giải thích của phía Trung Quốc, thời gian xử lý đối với doanh nghiệp nhập khẩu trong nước được rút từ 5 xuống 3 ngày làm việc. Đối với doanh nghiệp xuất khẩu nước ngoài, quy định mới xác lập rõ thời hạn 3 ngày, thay cho việc chưa có mốc xử lý cụ thể trước đây.

Doanh nghiệp xuất khẩu hoặc đại lý ở nước ngoài có thể đăng ký, thay đổi thông tin hoặc hủy đăng ký qua Cổng thông tin một cửa thương mại quốc tế hoặc Cổng dịch vụ công của Hải quan Trung Quốc.

Sau khi được phê duyệt, doanh nghiệp được cấp mã số đăng ký hồ sơ. Thông tin đăng ký được công khai tại địa chỉ credit.customs.gov.cn.

Một điểm thuận lợi khác là hồ sơ đăng ký có hiệu lực dài hạn, không phải gia hạn định kỳ. Khi thông tin thay đổi, doanh nghiệp có 60 ngày kể từ thời điểm phát sinh thay đổi để thực hiện thủ tục với cơ quan hải quan có thẩm quyền.

Danh mục thực phẩm trong biểu mẫu bao gồm hơn 30 nhóm hàng, trong đó có nhiều sản phẩm Việt Nam đang xuất khẩu sang Trung Quốc như thịt và sản phẩm từ thịt, thủy sản, yến sào, sản phẩm từ ong, trà, hạt cà phê rang, hạt ca cao, các loại hạt và hạt có dầu, trái cây khô, trái cây đông lạnh, sản phẩm từ trái cây, gia vị và ngũ cốc ăn được.

Các mặt hàng ngoài danh mục, như phụ gia thực phẩm và sản phẩm liên quan đến thực phẩm, tiếp tục thực hiện theo những quy định có liên quan khác.

Thủ tục thông thoáng hơn, hậu kiểm chặt chẽ hơn

Nếu việc cắt giảm biểu mẫu và rút ngắn thời gian xử lý tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, thì Chương III của quy định mới đặt ra những yêu cầu đáng chú ý về giám sát sau đăng ký.

Theo Điều 10, cơ quan hải quan Trung Quốc có thể kiểm tra tình hình đăng ký của doanh nghiệp thông qua kiểm tra thực địa, tra cứu theo quy định pháp luật hoặc yêu cầu cung cấp báo cáo, tài liệu liên quan. Doanh nghiệp có trách nhiệm phối hợp và cung cấp thông tin trung thực.

Điều 11 yêu cầu khi khai báo nhập khẩu thực phẩm phải khai chính xác tên doanh nghiệp, mã số đăng ký của doanh nghiệp nhập khẩu trong nước và mã số đăng ký hồ sơ của doanh nghiệp xuất khẩu nước ngoài hoặc đại lý.

Cơ quan hải quan sẽ kiểm tra, xác minh các thông tin này. Như vậy, dữ liệu đăng ký doanh nghiệp được đối chiếu trực tiếp với hồ sơ khai báo của từng lô hàng, phục vụ quản lý và truy xuất nguồn gốc.

Theo Điều 12, nếu thông tin đăng ký không phù hợp với thực tế, cơ quan hải quan có quyền yêu cầu doanh nghiệp sửa đổi, hoàn thiện trong thời hạn quy định. Trường hợp không thực hiện đúng hạn, doanh nghiệp có thể bị buộc sửa đổi trong thời hạn ấn định.

Quy định cũng làm rõ các trường hợp hủy đăng ký tại Điều 8, bao gồm doanh nghiệp giải thể, phá sản hoặc chấm dứt hoạt động; bị thu hồi đăng ký hoặc giấy phép kinh doanh; chủ động đề nghị hủy; đăng ký người nhận hoặc người gửi hàng hóa xuất nhập khẩu đã bị hủy tại cơ quan hải quan; cùng các trường hợp khác theo pháp luật.

Như vậy, việc đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa với nới lỏng quản lý. Trung Quốc giảm yêu cầu kê khai ban đầu nhưng tăng khả năng kiểm tra, đối chiếu và xử lý thông tin trong quá trình doanh nghiệp hoạt động.

Đây cũng là định hướng được phía Trung Quốc nêu khi ban hành quy định: tối ưu hóa quy trình, thống nhất tiêu chuẩn, rút ngắn thời gian xử lý và tăng cường giám sát toàn bộ chuỗi.

Với các doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm sang Trung Quốc, yêu cầu trước mắt là kiểm tra lại thông tin đã đăng ký trên hệ thống hải quan nước nhập khẩu, đối chiếu với tình trạng hoạt động thực tế và kịp thời xử lý những nội dung chưa thống nhất.

Đặc biệt, doanh nghiệp cần xác định thời điểm phát sinh các thay đổi về thông tin đăng ký để bảo đảm thực hiện thủ tục trong thời hạn 60 ngày theo quy định.

Đối với hồ sơ đăng ký mới, việc chuẩn bị đầy đủ, chính xác ngay từ đầu càng quan trọng khi cơ quan hải quan áp dụng cơ chế thông báo một lần đối với những nội dung chưa đáp ứng yêu cầu.

Thành An