Ngày 27/10, tại Hà Nội, Đại sứ quán Australia tại Việt Nam tổ chức sự kiện “Phụ nữ trong nông nghiệp Australia - Việt Nam”, quy tụ hơn 90 đại biểu đến từ các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và hợp tác xã (HTX).

Sự kiện tập trung trao đổi kinh nghiệm, giới thiệu các mô hình thực tiễn và thảo luận giải pháp nâng cao vai trò của phụ nữ trong sản xuất, quản lý và kinh doanh nông nghiệp.

Phát biểu khai mạc, bà Renee Deschamps, Đại biện lâm thời Đại sứ quán Australia tại Việt Nam, ghi nhận những đóng góp quan trọng của phụ nữ đối với sản xuất lương thực, quản lý tài nguyên thiên nhiên, đổi mới sáng tạo và duy trì sinh kế nông thôn. Tuy nhiên, những đóng góp này chưa được ghi nhận tương xứng, trong khi phụ nữ vẫn đối mặt với rào cản về tài chính, công nghệ, đào tạo, thị trường và cơ hội lãnh đạo.

Theo bà Monica Finlayson, Tham tán Nông nghiệp Australia tại Việt Nam, Campuchia và Lào, phụ nữ chiếm khoảng 40% lực lượng lao động trong hệ thống nông nghiệp và thực phẩm toàn cầu. Tại Việt Nam, tỷ lệ này khoảng 48%, so với 36% tại Australia.

Dù có sự tham gia đáng kể trong sản xuất, phụ nữ ở cả hai nước vẫn chiếm tỷ lệ thấp trong các vị trí lãnh đạo chính thức và ra quyết định của ngành nông nghiệp. Theo bà Finlayson, đây không chỉ là thách thức về bình đẳng giới mà còn là cơ hội phát triển chưa được khai thác đầy đủ.

Từ tham gia sản xuất đến tham gia quyết định

Một trong những vấn đề được thảo luận tại sự kiện là sự khác biệt giữa việc phụ nữ hiện diện trong các tổ chức sản xuất và việc họ thực sự có tiếng nói trong quản lý.

Bà Cressida Cains, Chủ tịch Tổ chức Phụ nữ Australia trong Nông nghiệp, nhấn mạnh: “Việc phụ nữ có mặt tại các cuộc họp hay là thành viên của một hợp tác xã chưa đủ để chứng minh họ đã được trao quyền. Nếu không có cơ hội bày tỏ quan điểm, tham gia ra quyết định hay tác động đến hoạt động chung, sự hiện diện ấy khó tạo ra thay đổi thực sự”.

Theo bà, hiệu quả của các chương trình hỗ trợ phụ nữ cần được đánh giá qua khả năng tham gia quyết định, tiếp cận cơ hội và vận dụng kiến thức vào thực tiễn, thay vì chỉ dựa trên số lượng người tham gia.

Từ kinh nghiệm phát triển doanh nghiệp phô mai thủ công Pecora Dairy, bà Cains cho rằng chất lượng sản phẩm là nền tảng, nhưng để kinh doanh bền vững, người sản xuất còn cần năng lực quản trị, công nghệ, thương hiệu và khả năng tiếp cận thị trường.

Bà đề xuất các chính sách cần chú trọng lắng nghe kinh nghiệm của phụ nữ, cải thiện cơ chế tạo cơ hội và bảo đảm các chương trình hỗ trợ mang lại thay đổi thực chất. Đào tạo kỹ năng cũng cần gắn với cơ hội tham gia quản trị, lãnh đạo và ứng dụng công nghệ phù hợp với nhu cầu của người sản xuất.

Tại Việt Nam, câu chuyện của bà Bàn Thị Ngân, Giám đốc HTX Nông nghiệp hữu cơ Hợp Phát, cho thấy vai trò của phụ nữ trong việc tổ chức lại sản xuất và phát triển sinh kế cộng đồng.

Năm 2006, bà Ngân bắt đầu trồng thử 40 cây dẻ. Nhận thấy tiềm năng kinh tế, bà đưa các hộ dân đi tham quan mô hình, tìm hiểu kỹ thuật và hiệu quả sản xuất để vận động liên kết. Quá trình này từng bước tạo nền tảng hình thành HTX Hợp Phát.

Từ sản phẩm hạt dẻ tươi, HTX phát triển hoạt động sơ chế, bảo quản và chế biến nhằm gia tăng giá trị nông sản địa phương.

“Thành công không chỉ đo bằng doanh thu hay số lượng sản phẩm bán ra. Đó còn là việc người dân có sinh kế tốt hơn, nông sản địa phương được công nhận, và phụ nữ tự tin đóng góp vào sự phát triển của gia đình, cộng đồng”, bà Ngân chia sẻ.

Từ thực tiễn hoạt động, bà đề xuất xây dựng mạng lưới kết nối phụ nữ làm nông nghiệp tại Việt Nam, hỗ trợ chia sẻ kinh nghiệm, tiếp cận kỹ thuật, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường. Đây là nhu cầu đáng chú ý đối với phụ nữ nông thôn, đặc biệt là phụ nữ dân tộc thiểu số còn gặp khó khăn về vốn, quản trị và công nghệ chế biến.

Hướng tới ít nhất 30% nữ giám đốc HTX vào năm 2030

Đối với khu vực kinh tế tập thể, việc nâng cao vai trò của phụ nữ không chỉ gắn với tạo việc làm mà còn liên quan trực tiếp đến năng lực quản trị và phát triển của HTX.

Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân cho biết, nâng cao vai trò của phụ nữ trong HTX, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, là một trong những ưu tiên quan trọng của hệ thống Liên minh.

Theo mục tiêu phát triển kinh tế tập thể đến năm 2030, tỷ lệ nữ giám đốc HTX và liên hiệp HTX phấn đấu đạt ít nhất 30%.

Để đạt mục tiêu này, việc tháo gỡ các rào cản về vốn, năng lực quản trị, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và cơ hội đảm nhiệm vị trí điều hành có ý nghĩa quan trọng. Phụ nữ cần được tạo điều kiện không chỉ tham gia sản xuất mà còn trực tiếp tổ chức hoạt động, quyết định phương án kinh doanh và phát triển thị trường.

Thời gian qua, Liên minh HTX Việt Nam đã phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam triển khai Đề án “Hỗ trợ hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý, tạo việc làm cho lao động nữ đến năm 2030”, cùng các hoạt động tư vấn, đào tạo, hỗ trợ tiếp cận nguồn lực và xúc tiến thương mại.

Liên minh cũng đang phối hợp với Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho phụ nữ triển khai Dự án “Nâng cao quyền năng phụ nữ thông qua bình đẳng giới và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực hợp tác xã tại Việt Nam”.

Các trao đổi tại sự kiện cho thấy Việt Nam và Australia có chung mối quan tâm trong việc phát huy đóng góp của phụ nữ đối với phát triển nông nghiệp bền vững. Những kinh nghiệm được chia sẻ cũng gợi mở hướng hợp tác về đào tạo, kết nối mạng lưới, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực quản trị.

Với khu vực HTX Việt Nam, mục tiêu quan trọng không chỉ là tăng số phụ nữ tham gia mà còn mở rộng cơ hội để họ trở thành những người quản lý, điều hành và trực tiếp quyết định hướng phát triển sản xuất, kinh doanh.

Thu Ngọc