Phát biểu chỉ đạo công tác năm 2017 của ngành tài chính tại hội nghị Trực tuyến tổng kết năm 2016 của ngành, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh: “Chi thường xuyên tăng rất nhanh trong những năm gần đây là nguyên nhân chính làm NSNN luôn căng thẳng. Nếu không chấm dứt tình trạng này, sự sụp đổ của nền tài khóa quốc gia là không thể tránh khỏi. Vì vậy, ngành tài chính phải có các giải pháp đột phá kiểm soát nợ công”.

Thu ngân sách tăng 80.000 tỷ

Chưa năm nào, ngành tài chính lại đối mặt với nhiều khó khăn từ thiên tai đến diễn biến phức tạp của tài chính khu vực và thế giới. Thậm chí, đã có thời điểm, Bộ Tài chính đã phải báo cáo lên Thủ tướng dự kiến năm 2016 hụt thu ngân sách Trung ương ít nhất 8.000-12.000 tỷ đồng.

Tuy vậy, với quyết tâm cao độ cùng những giải pháp kịp thời, phù hợp, ngành tài chính đã kết thúc năm 2016 với thành tựu nổi bật nhất là vượt thu NSNN 7,8% so với dự toán, tăng thêm 55 nghìn tỷ đồng so báo cáo Quốc hội.

Trong đó, thu ngân sách địa phương đạt 118,6% dự toán (tương ứng vượt 77,8 nghìn tỷ đồng), hầu hết các địa phương đều thu đạt và vượt dự toán được giao (58/63 địa phương); thu ngân sách Trung ương không kể ghi thu, ghi chi viện trợ cho các dự án, cơ bản đạt dự toán.

Phát biểu tại Hội nghị, bên cạnh việc biểu dương những kết quả ngành tài chính đạt được, với tinh thần nhìn nhận thẳng thắn, khách quan về những hạn chế, yếu kém, Thủ tướng chỉ ra một số mặt mà ngành tài chính cần khắc phục. Đó là tỉ lệ nợ công tăng nhanh, 5 năm qua, tăng trung bình 18,4%, nhanh gấp ba lần tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Thủ tướng: năm 2017 phải kiểm soát nợ công

Tốc độ tăng chi thường xuyên cũng cao hơn, dư địa chính sách tài khoá còn rất hạn hẹp, cân đối ngân sách khó khăn, thu ngân sách không đủ chi thường xuyên và trả nợ. Hệ quả là để đầu tư phát triển, Chính phủ buộc phải đi vay. Điều này tác động đến nợ công và thâm hụt ngân sách.

Ngoài ra, Thủ tướng chỉ rõ, thể chế, pháp luật, cơ chế chính sách về tài chính, thuế, hải quan vẫn còn bất cập, thiếu đồng bộ, nhiều trường hợp thiếu nhất quán và không ổn định, còn chồng chéo, gây khó khăn cho sản xuất kinh doanh cũng như công tác quản lý tài chính ngân sách Nhà nước.

Tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, chuyển giá ngày càng phức tạp, tinh vi, khó kiểm soát. Lãng phí ngân sách Nhà nước trong sử dụng tài sản công, đất đai còn lớn. Để hoàn thành kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2017 đã được Quốc hội thông qua, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính cần đóng vai trò trung tâm thực hiện thành công những mục tiêu này.

Cần quản lý chặt chi ngân sách

“Ngành tài chính năm 2016 đã làm tốt thì năm 2017 phải làm tốt hơn nữa. Bộ Tài chính phải vừa thực hiện tốt các công cụ chính sách tài khóa để giữ ổn định kinh tế vĩ mô, vừa phải có cải cách đột phá trong thu chi ngân sách để giảm bội chi ngân sách dưới 3,5% GDP, kiểm soát chặt nợ công và bảo đảm khả năng trả nợ, đồng thời góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 6,7% đã đề ra” Thủ tướng bày tỏ.

Để đạt được mục tiêu này, Thủ tướng nhấn mạnh một số nội dung trọng tâm chủ yếu là cần phải có biện pháp để hạn chế tốc độ tăng của nợ công; cần xem xét phương án trả nợ như thế nào, hiệu quả ra sao và báo cáo Thủ tướng quyết định.

Ngoài ra, về thể chế pháp luật, cơ chế chính sách về thuế, hải quan có cải tiến nhưng thiếu đồng bộ, còn chồng chéo. Một số luật thuế đề xuất còn bất cập. Thất thu ngân sách còn lớn, nhất là thuế khoán, mua bán hoá đơn, gian lận kê khai, nợ đọng còn lớn…

“Đây là nhiệm vụ đặc trách tôi giao cho Bộ Tài chính. Ngoài ra, Bộ cần đề xuất với Đảng, Nhà nước làm sao sử dụng nguồn lực quốc gia hiệu quả nhất, đề xuất sửa một số sắc thuế ảnh hưởng đến bảo hộ môi trường đầu tư. Cần có phiên họp chuyên đề bàn về cắt giảm chi thường xuyên”- Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu.

Cho rằng cần có tư duy mới và phải thay đổi căn bản cách tiếp cận với phương thức quản lý NSNN, Thủ tướng lưu ý phải rút ra bài học từ các quốc gia mất an toàn về tài chính, khủng hoảng tài chính với nguyên nhân là kỷ luật tài khóa lỏng lẻo và phương thức quản lý không rõ, không công khai, minh bạch, yếu kém về trách nhiệm giải trình.

Tiếp thu ý kiến của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng yêu cầu các đơn vị đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, góp phần cải thiện môi trường kinh doanh, khuyến khích khởi nghiệp, phát triển doanh nghiệp, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh…

Triển khai quyết liệt công tác thu NSNN, quyết tâm thu đạt và vượt dự toán Quốc hội quyết định. Tổ chức điều hành, quản lý chi NSNN chặt chẽ, tiết kiệm, đúng quy định, chống lãng phí; nâng cao hiệu quả sử dụng NSNN; chỉ đề xuất ban hành chính sách làm tăng chi NSNN khi thật sự cần thiết và có nguồn đảm bảo.

Thanh Hoa