Trong bối cảnh lãi suất huy động tăng từ cuối năm 2025, chi phí vốn ngân hàng leo thang và nhanh chóng đẩy lãi vay đi lên. Sau bất động sản, thị trường ô tô trở thành “điểm nóng” mới khi chi phí tài chính tăng mạnh, khiến người tiêu dùng thận trọng hơn và kéo theo tác động lan tỏa toàn thị trường.

Lãi vay tăng tốc, đòn bẩy tài chính “trượt bánh”

Thị trường ghi nhận sự điều chỉnh mạnh của lãi suất vay mua ô tô trong thời gian gần đây. Nếu như cuối năm 2025, lãi suất ưu đãi giai đoạn đầu phổ biến ở mức 6 - 8,5%/năm, thì hiện nay đã tăng lên 7 - 9%/năm, thậm chí có trường hợp chạm ngưỡng 10 - 11%/năm.

Đáng chú ý, mức lãi suất thấp quanh 6%/năm gần như biến mất khỏi thị trường, phản ánh xu hướng chi phí vốn không còn “rẻ” như trước. Đây là thay đổi quan trọng, bởi lãi suất ưu đãi luôn là yếu tố then chốt kích thích nhu cầu vay mua xe.

Ở nhóm ngân hàng quốc doanh, lãi suất vay mua ô tô hiện dao động từ 7,3 - 8,4%/năm trong thời gian ưu đãi. Trong khi đó, khối ngân hàng thương mại tư nhân có mức phổ biến trên 7%/năm, với một số gói vay lên tới 9 - 11%/năm ngay từ giai đoạn đầu.

Sự khác biệt giữa các ngân hàng không còn quá lớn, cho thấy xu hướng đồng thuận tăng lãi suất trên toàn hệ thống. Điều này khiến người vay khó tìm được các gói tín dụng “giá rẻ” như giai đoạn trước.

Tuy nhiên, yếu tố đáng lo ngại hơn nằm ở lãi suất thả nổi sau ưu đãi. Hiện, mức lãi suất này đã tiệm cận ngưỡng 14%/năm, được tính dựa trên lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng cộng biên độ.

Các chuyên gia tài chính giả định nhận định, giai đoạn ưu đãi chỉ mang tính “mồi” để kích cầu ban đầu. Áp lực thực sự nằm ở giai đoạn thả nổi, khi chi phí lãi vay có thể tăng nhanh hơn dự tính ban đầu của người vay.

Ở nhóm ngân hàng nước ngoài, mặt bằng lãi suất cũng không nằm ngoài xu hướng chung. Lãi suất ưu đãi năm đầu dao động từ 7,6 - 9,8%/năm, nhưng sau đó có thể tăng mạnh khi chuyển sang cơ chế thả nổi, với lãi suất cơ sở cao và biên độ cộng thêm đáng kể.

Điều này khiến tổng chi phí sở hữu một chiếc ô tô không chỉ phụ thuộc vào giá xe, mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ cấu trúc khoản vay và biến động lãi suất trong dài hạn.

Người mua “chùn tay”

Khi chi phí vay tăng, phản ứng đầu tiên của thị trường là sự thận trọng từ phía người tiêu dùng. Nhiều kế hoạch mua xe đang bị trì hoãn do lo ngại áp lực tài chính gia tăng trong tương lai.

Trường hợp của chị Kim Huệ (Hà Nội) là ví dụ điển hình. Dự định vay 800 triệu đồng để mua xe, nhưng trước nguy cơ lãi suất thả nổi có thể lên tới 14 - 15%/năm, chị quyết định tạm hoãn kế hoạch để tránh rủi ro tài chính.

Trong khi đó, những người đã vay trước đây bắt đầu cảm nhận rõ áp lực sau khi hết thời gian ưu đãi. Anh Nam, một tài xế công nghệ, cho biết khoản vay mua xe của anh đã tăng lãi từ khoảng 7% lên 12%/năm, khiến chi phí hàng tháng đội thêm đáng kể.

Không chỉ lãi vay, các yếu tố như giá xăng dầu tăng cũng góp phần làm chi phí vận hành xe cao hơn, khiến hiệu quả kinh tế của việc sở hữu ô tô, đặc biệt là xe dịch vụ, bị thu hẹp.

Các chuyên gia kinh tế nhận định, khi lãi suất tăng, thị trường ô tô thường phản ứng nhanh hơn bất động sản do chu kỳ quyết định ngắn và tính linh hoạt cao hơn. Người tiêu dùng sẵn sàng trì hoãn thay vì chịu áp lực tài chính kéo dài.

Ở góc độ pháp lý, việc lãi suất tăng sẽ khiến sức mua ô tô giảm trong ngắn hạn. Đồng thời, những người vay trong giai đoạn lãi suất thấp trước đây sẽ đối mặt với rủi ro khi chuyển sang lãi suất thả nổi.

Thậm chí, trong kịch bản xấu, một số chủ xe hoặc doanh nghiệp vận tải có thể phải bán xe để giảm áp lực nợ. Tuy nhiên, việc thanh lý tài sản cũng không dễ dàng khi giá xe đã qua sử dụng giảm, không đủ để tất toán khoản vay.

Bên cạnh đó, áp lực này tạo ra “cú sốc kép” cho thị trường: nhu cầu mua mới suy yếu, trong khi nguồn cung xe cũ có thể tăng lên nếu người vay buộc phải bán tài sản.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng dư địa tăng lãi suất vẫn còn nhưng khó xảy ra kịch bản tăng sốc trên diện rộng. Mặt bằng lãi suất hiện tại tuy cao hơn trước nhưng vẫn nằm trong vùng kiểm soát.

Trong bối cảnh này, người vay được khuyến nghị ưu tiên các gói lãi suất cố định dài hơn, từ 12 - 24 tháng, đồng thời lựa chọn khoản vay có biên độ thấp để giảm thiểu rủi ro biến động.

Về dài hạn, diễn biến lãi suất sẽ tiếp tục đóng vai trò then chốt trong việc định hình sức cầu của thị trường ô tô. Khi chi phí vốn chưa hạ nhiệt, thị trường nhiều khả năng vẫn phải thích nghi với trạng thái “giá tiền cao - nhu cầu thận trọng”, thay vì tăng trưởng nóng như giai đoạn trước.

Tiến Anh