Là chuyên gia lâu năm trong lĩnh vực thương mại, ông đánh giá thế nào về tầm quan trọng của thị trường nội địa với doanh nghiệp Việt Nam hiện nay?

Trước tiên tôi muốn nói, nền kinh tế Việt Nam vừa trải qua một giai đoạn khó khăn, khi dịch Covid 19 xảy ra, những tháng qua, sản xuất và kinh doanh gặp rất nhiều khó khăn ở hầu hết các lĩnh vực, một số mặt hàng bị ứ đọng tồn kho dẫn tới các doanh nghiệp sản xuất bị thua lỗ hoặc giảm sút lợi nhuận.

Tại cuộc họp trực tuyến Thủ tướng với doanh nghiệp tuần trước, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ rõ nhiệm vụ của các doanh nghiệp: “Các doanh nghiệp phải giữ được lao động, giữ được thị trường và phát triển thị trường, giữ được danh dự và bản lĩnh doanh nghiệp Việt Nam”. Lãnh đạo Bộ Công Thương cũng khẳng định: “Thị trường trong nước là nền tảng rất quan trọng để hỗ trợ cho sự phát triển kinh tế xã hội trong năm 2020”.

Rõ ràng, thị trường nội địa vô cùng quan trọng đối với bất kể doanh nghiệp nào. Nếu để mất thị trường nội địa, mất hệ thống phân phối, đồng thời mất cả sự liên kết giữa sản xuất và phân phối thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Nhất là trong lúc xuất khẩu đang gặp nhiều trở ngại khi khi dịch ở các nước vẫn chưa được khắc phục như hiện nay.

Rõ ràng thị trường nội địa quan trọng như vậy, nhưng làm thế nào để doanh nghiệp bám rễ sâu vào thị trường nội địa, để hàng Việt có lợi thế hơn so với hàng ngoại vẫn đang là "bài toán" mà các doanh nghiệp loay hoay chưa có lời giải?

Tôi cho rằng, hơn lúc nào hết đây là thời điểm cần phải đẩy mạnh thực hiện phong trào “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” trong giai đoạn hiện nay và mãi mãi về sau. Còn có ý kiến tích cực hơn, đó là: “Hàng Việt Nam phải chinh phục được người tiêu dùng Việt Nam”. Muốn vươn ra thị trường thế giới, trước hết phải làm tốt thị trường nội địa. Câu hỏi đặt ra “Vậy chúng ta phải làm gì để phát triển thị trường nội địa một cách nhanh và bền vững, hiệu quả?”.

Theo tôi, các Bộ, ngành địa phương cần đề xuất những chính sách hợp lý khoa học để phát triển hạ tầng thương mại bao gồm mạng lưới phân phối như chợ, siêu thị, trung tâm thương mại, ngoài ra còn phải chú ý phát triển cơ sở hạ tầng giao thông phục vụ vận chuyển, tổ chức các kho dự trữ, hệ thống logistics và các trung tâm thu mua và giao dịch hàng hóa vùng... Không được “ngăn sông cấm chợ” để hàng hóa đi nhanh từ sản xuất đến tiêu thụ bán lẻ, bớt trung gian, thiết lập nhanh các chuỗi liên kết sản xuất phân phối ở các vùng miền trong cả nước.

Đây là nhiệm vụ quan trọng nhất trong việc giải quyết sức tăng trưởng vững chắc và phát triển hiệu quả của thị trường nội địa. Nhưng rất tiếc, trong nhiều năm nay, vấn đề này Việt Nam vẫn chưa khắc phục được một cách cơ bản. Câu chuyện về một sản phẩm hàng hóa được vận chuyển từ Ecuador về Việt Nam lại tốn ít chi phí hơn so với vận chuyển hàng từ miền Nam ra miền Bắc là một ví dụ minh chứng cụ thể cho những khó khăn trên con đường của hàng hóa Việt Nam đi từ sản xuất tới nơi tiêu thụ.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh bình đẳng lành mạnh, công khai minh bạch ở trên thị trường nội địa, chống ép giá, ép cấp đối với doanh nghiệp và người sản xuất trong quan hệ mua bán, làm cho họ luôn luôn bị thua thiệt, khâu trung gian xuất khẩu bán lẻ có lúc hưởng lợi nhuận quá mức. Kiên quyết chống độc quyền trong kinh doanh, găm hàng, đầu cơ, chuyển giá, trốn lậu thuế, phải biết chia sẻ với các bạn hàng, nhất là trong những lúc khó khăn như hiện nay. 

 Ông có lời khuyên gì đối với các doanh nghiệp trong câu chuyện làm chủ thị trường nội địa 100 triệu dân thay vì chỉ mải mê "chinh chiến" ở thị trường xuất khẩu?

Theo tôi trong câu chuyện này, nếu chỉ mình Nhà nước sẽ không đủ, nhất là thời kì đang có những khó khăn như hiện nay thì chính sự nỗ lực, sự sáng tạo của các doanh nghiệp mới quan trọng. Doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý khai thác những tiềm năng đang sẵn có của thị trường để phát triển một cách mạnh mẽ.

Thứ nhất, các doanh nghiệp kinh doanh cần chủ động kết nối với các doanh nghiệp khác, các vùng sản xuất hàng hóa đạt tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm để phục vụ tiêu dùng với chi phí khai thác thấp nhất, tạo ưu thế cạnh tranh về giá trên thị trường giữa các kênh truyền thống và hiện đại, giữa các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài.

Thứ hai, cần chú ý tạo điều kiện tốt nhất cho người tiêu dùng được tiếp cận với hàng hóa, chất lượng đảm bảo và giá cả hợp lý chấp nhận được trong từng thời kỳ, góp phần kích cầu tiêu dùng xã hội, nhất là khi nguồn cung hàng hóa nông sản thực phẩm có lúc dư thừa chưa được chế biến sâu và có lúc còn cần được giải cứu. Quan hệ chặt chẽ với các nhà cung ứng hàng hóa, nhất là hàng hóa Việt để hàng hóa Việt Nam không phải tốn những chi phí, chiết khấu cao vô lý, phải “đi cửa sau” vào siêu thị như tình hình hiện nay đang diễn ra ở một số siêu thị có thế mạnh về đàm phán trên thị trường.

Thứ ba, cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước, các doanh nghiệp kinh doanh nội địa cần có ý thức hợp tác liên kết để vươn lên thành lập các tập đoàn bán lẻ Việt Nam đủ sức dẫn dắt thị trường, thúc đẩy sản xuất phát triển và phục vụ tiêu dùng xã hội.

Thứ tư, doanh nghiệp Việt Nam cần tận dụng thế mạnh là am hiểu người tiêu dùng, hàng hóa Việt, sản xuất tại chỗ rất dồi dào, chi phí vận chuyển từ sản xuất đến tiêu thụ ngắn, cộng thêm sức mạnh vốn có của hệ thống phân phối trước đây để lại. Đó là những yếu tố mà các doanh nghiệp phải tận dụng để phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của mình trên thị trường.

Tôi muốn nhấn mạnh rằng, phát triển thị trường nội địa sau dịch là một cơ hội đồng thời là một thử thách cam go quyết liệt, đòi hỏi các Bộ, ngành, địa phương và nhất là các doanh nghiệp cần phải có những nghiên cứu thấu đáo, khoa học, tổ chức thực hiện một cách bài bản và nghiêm túc theo những định hướng của Chính phủ. Có như vậy, thị trường nội địa mới được phát triển đầy đủ, văn minh và hiện đại, đủ sức phục vụ gần 100 triệu dân.

- Xin cảm ơn ông!

Thy Lê (thực hiện)