Theo Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Đắk Nông, diện tích trồng sầu riêng những năm qua tại địa phương tăng rất nhanh. Năm 2017, toàn tỉnh có hơn 1.200 ha, năm 2018 đạt trên 2.000 ha, năm 2019 là 2.400 ha.

Diện tích tăng cao đi liền với rủi ro về giá và đầu ra. Chính vì vậy, để bảo đảm hiệu quả sản xuất, HTX Nông nghiệp Trường Sinh đã không chú trọng vào mở rộng diện tích mà tập trung nâng cao chất lượng cây trồng. Qua đó, giúp kết nối tiêu thụ sản phẩm, khẳng định thương hiệu sầu riêng của tỉnh với thị trường trong nước và xuất khẩu.

Chuyển đổi theo hướng hữu cơ

Thời gian trước, diện tích sầu riêng của các hộ thành viên không được chú trọng về chất lượng mà chỉ sản xuất theo kinh nghiệm, tập quán. Do thói quen dùng nhiều phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật nên càng về sau, đất càng bị thoái hóa, rửa trôi, phải bón rất nhiều loại phân thì cây mới cho thu hoạch, trong khi sầu riêng rất hay bị rụng, cơm sầu lại bị sượng nên giá bán thấp, thậm chí không có đầu ra.

Trước khó khăn trên, các thành viên HTX suy nghĩ phải thay đổi phương thức sản xuất để nâng cao thu nhập, đồng thời bảo vệ môi trường sống và đảm bảo sức khỏe người sản xuất, người tiêu dùng.

Dưới sự hỗ trợ của địa phương, thành viên HTX tham gia các khóa đào tạo sản xuất sầu riêng hữu cơ kết hợp với học hỏi kinh nghiệm, tham quan các mô hình điển hình, nghiên cứu, tìm hiểu những kinh nghiệm sản xuất tiêu biểu trên sách báo, internet, trên các phương tiện truyền thông…

Thành viên HTX tiến hành thu gom phân chuồng từ một số hộ gia đình trên địa bàn, sau đó ủ mục và kết hợp với bánh dầu lạc, bã đậu nành, xác cá… bón cho cây. Một năm, HTX chia thành nhiều đợt bón phân nhằm bảo đảm chất dinh dưỡng cho cây trồng.

Nếu như trước đây, chỉ cần nhìn thấy cây có biểu hiện khác lạ, người trồng sầu riêng lại mua thuốc bảo vệ thực vật về phun hoặc bổ sung phân hóa học. Tuy nhiên đến nay, điều này đã được loại bỏ, thay vào đó là các chế phẩm sinh học làm từ các loại thảo mộc và vỏ tôm. Sau khi phun thuốc cho cây, môi trường vẫn bảo đảm được sự trong lành, không còn mùi phân, thuốc hóa học nồng nặc, độc hại như trước.

Thay vì dùng thuốc diệt cỏ phun đồng loạt, các thành viên đã để cỏ mọc tự nhiên, khi cỏ lớn dùng máy phát cỏ theo từng đợt, nhằm hạn chế rửa trôi đất và xác cỏ tạo mùn bã hữu cơ làm tơi xốp đất.

HTX cũng đầu tư bể xử lý nước để bơm nước từ hồ tự nhiên lên, xử lý bằng vi sinh cho độ pH lớn hơn 6.0 rồi mới bơm tưới cho sầu riêng.

Quyết tâm theo đuổi

Chuyển đổi phương thức sản xuất, chỉ sau một năm, diện tích cây trồng đã có những chuyển biến tích cực khi các bệnh phổ biến giảm hẳn, đất trồng được cải thiện, chi phí sản xuất cũng giảm trong khi chất lượng quả sầu riêng thơm ngon hơn. Nếu như trước đây, HTX khó khăn về đầu ra thì nay đã có doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm.

Sản lượng sầu riêng hướng hữu cơ của HTX Trường Sinh ước đạt khoảng 200 tấn/năm. HTX cũng đang làm thủ tục để được công nhận đạt chuẩn sầu riêng VietGAP, hướng đến xây dựng chuẩn GlobalGAP, đồng thời mở rộng thêm đối tác liên kết để tiếp cận các thị trường xuất khẩu mới.

Mô hình sản xuất của HTX Trường Sinh cho thấy, phát triển nông nghiệp bền vững chính là xây dựng một chuỗi sản xuất, trong đó ứng dụng tiến bộ khoa học giúp bảo vệ môi trường, sức khỏe cộng đồng.

Sản xuất bền vững còn tạo ra nguồn thực phẩm tốt cho sức khỏe con người, không làm ảnh hưởng xấu đến những thế hệ mai sau, đồng thời thúc đẩy ổn định kinh tế cho nông dân, giúp người nông dân có chất lượng cuộc sống tốt hơn.

Ông Đoàn Văn Trường – Giám đốc HTX, cho biết trong quá trình trồng trọt, không có biện pháp bồi dưỡng, bảo vệ đất sẽ dẫn đến đất bị thoái hóa, làm đất giảm khả năng sản xuất, năng suất cây trồng thấp dẫn đến sản xuất bấp bênh. Đó chính là lý do dù sản xuất hữu cơ mất nhiều thời gian, công sức hơn nhưng HTX vẫn quyết tâm theo đuổi.

Huyền Trang