Ông Phạm Tiến Hồng - Giám đốc HTX Đông Thành (Quảng Ninh), cho biết từ khi ra đời (năm 1995), HTX Đông Thành luôn coi xã viên (thành viên) là gốc để khắc phục mọi khó khăn, hoàn thành mọi chỉ tiêu định kỳ HTX đề ra, lương tháng đầy đủ, hoàn thành nộp ngân sách nhà nước. Luôn duy trì được hồ sơ hàng năm đầy đủ, nên đến tháng 3/2015, HTX tổ chức lại rất gọn gàng theo Luật HTX 2012.

HTX kiểu mới, nhìn từ HTX cơ sở

Theo ông Phạm Tiến Hồng, HTX kiểu mới cần xây dựng theo thế mạnh, giá trị thương hiệu riêng của từng HTX, gắn kết với chuỗi giá trị sản phẩm từ sản xuất đến tiêu thụ. Trong đó, HTX kiểu mới phải liên kết, phối hợp với DN về vốn, kỹ thuật và tranh thủ sự hỗ trợ của các cấp ngành.

Để xây dựng HTX kiểu mới, HTX Đông Thành đề nghị các cơ quan chức năng có hướng dẫn cụ thể, tổ chức các hội nghị chuyên đề và chú ý mời HTX tham dự mới nắm được những tiêu chí mô hình HTX kiểu mới. Liên minh HTX các cấp tham mưu thực thi các chính sách hỗ trợ tạo môi trường phát triển HTX kiểu mới.

Để xây dựng HTX kiểu mới, bản thân các HTX cần có nhận thức đúng đắn sự cần thiết chuyển đổi theo Luật, chủ động tìm hiểu và chỉ đạo các thành viên có tinh thần hợp tác trong quá trình chuyển đổi HTX, đồng tâm nâng cao hiệu quả hoạt động, bảo đảm theo Bộ tiêu chí đánh giá HTX kiểu mới của Liên minh HTX Việt Nam vừa ban hành.

Một năm trước khi chuyển đổi HTX, sự thay đổi lớn nhất ở HTX Đông Thành là tên gọi Ban Chủ nhiệm, Chủ nhiệm không còn, thay vào đó là Hội đồng quản trị, Giám đốc HTX. Còn cái “không thay đổi” ở HTX đó là “mọi thay đổi” đều phải có sự thông qua của tất cả thành viên, hướng đến sự gắn kết để phát triển, đó là sự tuân thủ phương châm lấy xã viên làm gốc, lợi ích bình đẳng.

Chuyển đổi xong, HTX yên tâm mở rộng quy mô sản xuất các mặt hàng salon phô tơi giả da, gỗ dân dụng, sửa chữa cơ khí, xây dựng… Thu nhập lao động hàng tháng đạt bình quân trên 4 triệu đồng/người, đóng bảo hiểm xã hội, y tế đầy đủ cho các thành viên HTX.

Quảng Ninh đến nay là tỉnh duy nhất có Ban Xây dựng nông thôn mới (trực thuộc UBND tỉnh) và bước đầu rất thành công với Chương trình “mỗi xã phường một sản phẩm - OCOP”. Từ OCOP, tỉnh xây dựng hơn 200 sản phẩm có thương hiệu, đặc biệt, trong 55 đơn vị kinh tế được thành lập, ngoài 10 DN còn có 18 HTX và 27 THT có hơi hướng HTX kiểu mới, gắn kết chặt chẽ với chuỗi sản phẩm khép kín, góp phần quan trọng xây dựng nông thôn mới.

HTX khép kín đến khâu bán lẻ sản phẩm theo Chương trình OCOP Quảng Ninh 

Góc nhìn Liên minh HTX  địa phương

Theo ông Phạm Huy Thịnh - Phó Chủ tịch Liên minh HTX&DNNQD tỉnh Quảng Ninh, trước hết cần khẳng định và thống nhất việc xây dựng HTX kiểu mới là mô hình HTX hoạt động đúng Luật HTX 2012. Bản chất HTX kiểu mới, dù HTX thành lập mới hay HTX cũ chuyển đổi theo Luật, đều phải thực hiện đúng những điểm ưu việt của Luật HTX 2012, mà Luật HTX 2003 còn bất cập.

Cụ thể, so với Luật HTX 2003, Luật HTX 2012 xác định rõ hơn bản chất HTX phục vụ nhu cầu thành viên, bổ khuyết việc thành lập DN trong HTX, quy định các chính sách ưu đãi hỗ trợ riêng với mô hình HTX (nhất là HTX lĩnh vực nông, lâm, ngư, diêm nghiệp). Việc thành viên góp vốn trong khi Luật HTX 2003 không quy định cụ thể, chỉ quy định trong Nghị định 177 không vượt quá 30% tổng vốn điều lệ HTX, nhưng đến Luật HTX 2012 quy định ngay trong Luật và khống chế không quá 20%...

Đại diện Liên minh HTX&DNNQD tỉnh kiến nghị, bên cạnh việc đòi hỏi sự vào cuộc của các cấp ủy chính quyền từ phường xã, huyện quận…, Liên minh HTX Việt Nam cần có những cuộc khảo sát, giới thiệu những mô hình HTX kiểu mới đã thành công, để các tỉnh học tập, nhân rộng. Đồng thời, Liên minh HTX Việt Nam chủ động đề xuất với cấp thẩm quyền quy hoạch đào tạo cán bộ hệ thống Liên minh HTX, tránh tình trạng lâu nay một số cán bộ không phát huy được vai trò ở nơi khác lại đưa về Liên minh HTX (!)

“Một vấn đề quan trọng trong xây dựng HTX kiểu mới là cán bộ Liên minh HTX phải chủ động vào cuộc, chủ động nghiên cứu, tham mưu, đề xuất và phải có bằng được “sản phẩm tư vấn” là những mô hình HTX, THT làm ăn có hiệu quả. Nếu không, tự cán bộ Liên minh HTX sẽ đánh mất vai trò, làm suy giảm vị thế của tổ chức đại diện HTX các cấp…”, ông Thịnh nói.

Lưu Đoàn