Khi khát vọng làm giàu chính đáng hòa cùng những chính sách mở đường thông thoáng, một làn sóng khởi nghiệp mạnh mẽ đang làm thay đổi hoàn toàn diện mạo những bản làng nghèo khó.

 Chuyện nuôi cá nước lạnh trên đỉnh Pù Lầu

Thôn Phiêng Phàng ở xã Thượng Minh nép mình dưới chân dãy Phja Bjoóc vốn là địa bàn đặc biệt khó khăn của vùng cao Thái Nguyên. Hơn 110 hộ đồng bào Dao đỏ nơi đây qua bao đời chỉ quen dựa vào nương ngô, nương sắn trên các triền dốc đá cheo leo, cuộc sống luôn trong cảnh thiếu thốn. Thế nhưng, vùng đất này đã có bước thay đổi mạnh mẽ nhờ quyết định táo bạo của anh Đặng Hành Dũng, một chàng trai sinh năm 1996. Sau khi tốt nghiệp ngành y và hoàn thành nghĩa vụ trong lực lượng Công an nhân dân vào cuối năm 2019, anh đã chọn con đường trở về quê hương lập nghiệp thay vì ở lại phố thị.

Nhận thấy dòng nước đầu nguồn quanh năm mát lạnh với nền nhiệt từ 18 - 24 độ C rất lý tưởng cho các loài cá ôn đới, anh Dũng quyết tâm đưa cá hồi, cá tầm lên đỉnh Pù Lầu và thành lập HTX cá hồi - cá tầm Phiêng Phàng.

Khởi đầu của anh là chuỗi ngày gian truân khi giao thông cách trở, vật liệu xây dựng phải gùi thồ thủ công qua từng con dốc đá hiểm trở. Cú sốc đầu tiên ập đến khi toàn bộ mẻ cá giống đầu tiên thiệt hại hoàn toàn do sự cố nguồn nước. Không nản chí, chàng thanh niên trẻ miệt mài nghiên cứu kỹ thuật tuần hoàn nước, từng bước làm chủ quy trình và khắc phục khó khăn.

Khát vọng thay đổi cuộc sống cho dân bản cùng sự trợ lực từ các cơ chế cải cách thủ tục và tiếp cận nguồn lực đã giúp mô hình phát triển vượt bậc. Đến nay, HTX cá hồi - cá tầm Phiêng Phàng do anh làm Giám đốc đã sở hữu 30 bể nuôi kiên cố với tổng diện tích hơn 3.500 m2. Đều đặn mỗi năm, HTX cung ứng ra thị trường 15 - 20 tấn cá thương phẩm, mang lại lợi nhuận từ 1,5 - 2 tỷ đồng sau khi trừ chi phí.

Đáng quý hơn, mô hình đã tạo việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương với mức thu nhập ổn định từ 7 - 9 triệu đồng/tháng, chứng minh rằng lợi thế bản địa nếu được khai thác đúng hướng sẽ đem lại giá trị kinh tế to lớn.

Nếu như mô hình nuôi cá ở Thượng Minh khai phá tiềm năng tự nhiên thì tại xã Văn Lăng, một địa bàn còn nhiều khó khăn, anh Phạm Tiến Đạt lại chọn cách vực dậy sinh kế truyền thống. Với mong muốn liên kết bà con và nâng cao giá trị cây chè, năm 2024 anh đã thành lập HTX Dịch vụ Nông Lâm nghiệp Văn Lăng. Vượt qua những bỡ ngỡ ban đầu, đơn vị đã quy tụ 21 thành viên cùng canh tác khoảng 20 ha chè theo tiêu chuẩn VietGAP.

HTX tiếp sức sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số ở Lâm Đồng

Từ hộ đơn lẻ đến chuỗi giá trị, HTX mở đường cho sản vật vùng cao

Việc từ bỏ tập quán cũ để tuân thủ quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt đã giúp chè xanh Văn Lăng tạo dựng uy tín, giá bán cao hơn và mở lối vào những thị trường giàu tiềm năng. Sự chuyển biến này không chỉ đem lại niềm tin cho các  thành  viên như ông Hoàng Văn Nhu mà còn được lãnh đạo xã đánh giá là hướng đi đúng đắn cần nhân rộng.

Cũng lấy cây chè làm điểm tựa khởi nghiệp, anh Đỗ Hữu Thuận tại xã La Bằng đã tiếp nối truyền thống ba đời làm nghề của gia đình để sáng lập HTX Tâm Trà Việt. Ngay từ những ngày đầu còn thiếu thốn nguồn lực với 22 hộ thành viên trên diện tích gần 10 ha, anh đã kiên định lựa chọn con đường sản xuất hữu cơ an toàn. Sau hơn 5 năm kiên trì, HTX đã lớn mạnh với 98 thành viên cùng khoảng 40 ha vùng nguyên liệu.

Không dừng lại ở dòng chè truyền thống, Tâm Trà Việt chủ động đa dạng hóa sản phẩm bằng các dòng hồng trà Núi Cốc, ô long Tam Đảo, bạch trà và các loại trà ướp hoa sen, hoa bưởi, hoa nhài để chinh phục người tiêu dùng hiện đại.

Bên cạnh chất lượng, các thành viên HTX còn tận dụng sức mạnh của mạng xã hội, phát sóng trực tiếp bán hàng và tham gia các sàn thương mại điện tử để đưa trà La Bằng vươn xa tới người tiêu dùng cả nước. 

Bản lĩnh và khát vọng vì cộng đồng

Phong trào làm kinh tế của thanh niên nói chung và phụ nữ nói riêng cũng ghi dấu ấn đậm nét tại xã Tân Kỳ, vùng đất mới hình thành sau khi sáp nhập các xã Cao Kỳ, Hòa Mục và Tân Sơn. Sự đồng hành của các cấp hội phụ nữ từ khâu tập huấn, vay vốn đến quảng bá đã giúp 2 HTX và 1 THT do phụ nữ làm chủ hoạt động rất hiệu quả.

Câu chuyện của chị Nguyễn Thị Bình là một ví dụ, chị đã đưa ra quyết định vô cùng táo bạo khi từ bỏ công việc ổn định với mức thu nhập cao để về làm nông nghiệp. Năm 2022, chị thành lập HTX Nông nghiệp và Dược liệu Thiên Phúc với mục tiêu tạo việc làm cho phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số và người khuyết tật. Quá trình xây dựng HTX chị Bình từng vấp phải thất bại cay đắng khi hơn một nửa số cây sâm bị nấm và lở cổ rễ ngay trước kỳ thu hoạch, gây thiệt hại hàng chục triệu đồng vì thiếu kinh nghiệm chăm sóc.

Biến thất bại thành bài học, chị Bình nỗ lực tìm tòi và trở thành người đầu tiên tại Việt Nam nghiên cứu ra công thức panna cotta sâm và dược liệu sâu với gà. Sản phẩm sáng tạo này đã giúp chị khẳng định tên tuổi qua hàng loạt giải thưởng danh giá như giải nhì Cuộc thi Ẩm thực Quốc tế, giải vàng Cuộc thi Đầu bếp vàng Hải Phòng, giải nhì Cuộc thi kỹ thuật chế biến tay nghề món ăn tỉnh Thái Nguyên cùng giải ba Cuộc thi Phụ nữ khởi nghiệp sáng tạo và chuyển đổi xanh.

Hiện HTX  đã xây dựng được vùng nguyên liệu hơn 30 ha, liên kết với khoảng 50 thành viên trong và ngoài tỉnh, đồng thời trao cơ hội việc làm bán hàng trực tuyến cho nhiều người yếu thế trong xã hội.

Đánh giá về sự bứt phá này, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Thái Nguyên Nguyễn Văn Dũng ghi nhận sự nhạy bén, năng động cùng khả năng ứng dụng công nghệ của người trẻ đã trở thành cầu nối đưa sản phẩm chủ lực địa phương phát triển vượt bậc.

Bệ phóng từ những chủ trương lớn

Thành công vang dội của các mô hình khởi nghiệp không đơn thuần là sự nỗ lực của từng cá nhân mà là kết quả của sự cộng hưởng từ cơ chế chính sách. Sự ra đời của Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị và Đề án số 15-ĐA/TU của Tỉnh ủy Thái Nguyên về phát triển kinh tế tư nhân giai đoạn 2026-2030 đang tiếp thêm nguồn sinh khí to lớn cho khu vực doanh nghiệp, HTX  và thanh niên nông thôn.

Đồng hành sát sao cùng người trẻ, Bí thư Tỉnh đoàn Thái Nguyên Phạm Thị Thu Hiền cho biết trong giai đoạn 2026-2030, tổ chức Đoàn đặt mục tiêu hỗ trợ ít nhất 50 dự án khởi nghiệp sáng tạo vận hành hiệu quả, đồng thời tư vấn pháp lý và công nghệ cho hơn 100 HTX, doanh nghiệp do thanh niên làm chủ. Các chương trình hỗ trợ vốn ưu đãi, chuyển giao khoa học kỹ thuật và xúc tiến thương mại đang trở thành đòn bẩy thiết thực để thanh niên hiện thực hóa ước mơ.

Khẳng định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế, đồng chí Đinh Quang Tuyên, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Thái Nguyên cam kết địa phương sẽ không ngừng cải thiện môi trường đầu tư, cắt giảm rào cản hành chính nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho thế hệ trẻ làm giàu.

Khi những nút thắt về cơ chế được khơi thông, sức sáng tạo và ngọn lửa nhiệt huyết của tuổi trẻ Thái Nguyên đang biến những vùng đất khó thành bệ phóng kinh tế vững chắc, khẳng định bản lĩnh làm giàu bền vững ngay trên chính quê hương mình.

Hoàng Hà