Chuyến thăm của bà Merkel đến Washington nhằm tìm kiếm tiếng nói chung với người đứng đầu Nhà trắng, nhưng vẫn bảo vệ các cam kết của mình về tự do thương mại và các mối quan hệ hợp tác quốc tế.

Bất đồng không dứt

Mặc dù, trên tinh thần ngoại giao tối đa, cả hai bên đều mô tả cuộc viếng thăm là hiệu quả, song những người theo dõi đều nhận ra rằng bầu không khí rõ ràng là không thật sự thoải mái. Đặc biệt, trong cuộc họp báo buổi chiều, khi ông Trump liên tục nhanh nhảu giành quyền trả lời câu hỏi của phóng viên.

Có vẻ như quan điểm “America first” (nước Mỹ trên hết) đã chiếm lĩnh hết tâm trí của vị Tổng thống tỷ phú, đến nỗi khiến ông quên đi mất là phải “lady first” (ưu tiên phụ nữ) trong hoàn cảnh này.

Nhiều lần ống kính máy quay bắt được vẻ mặt của bà Merkel với những nét cảm xúc khác nhau, bộc lộ sự kém hài lòng với người đứng đầu Nhà trắng.

Khi nhắc tới vấn đề Nato, ông Trump cho rằng nước Mỹ phải chịu nhiều thiệt thòi vì phải đóng góp quá nhiều về kinh tế, phải ôm đồm trách nhiệm “đỡ lưng” cho các quốc gia khác. Ông cũng chỉ trích các hiệp định thương mại giữa nước này và Đức là quá có lợi cho Berlin, vì “các nhà đàm phán Đức giỏi giang hơn đoàn đàm phán Mỹ”, đồng thời đề xuất phải điều chỉnh lại cho cân bằng hơn.

Vấn đề nhập cư nhạy cảm cũng được Tổng thống Mỹ khơi ra. “Nhập cư là một đặc ân, chứ không phải là quyền lợi và sự an toàn của công dân chúng ta luôn phải được ưu tiên hàng đầu”, ông nói.

Đáp lại những phát ngôn của người đồng cấp, bà Merkel “phản pháo” tương đối trực diện. Về vấn đề thương mại, bà cho rằng nước Đức đã trao quyền đàm phán các hiệp định thương mại cho Liên minh châu Âu và đây là quyền lợi chung của cả khối, chứ không riêng gì Đức.

Bà Merkel cũng cam kết tăng số tiền mà Đức đóng góp cho Nato từ 1,2 lên 2% tổng sản phẩm quốc nội, đồng thời mở rộng các sứ mệnh ở nước ngoài.

Là khách đến thăm, bà cũng không muốn đôi co vấn đề nhập cư, nên chỉ trả lời chung chung là “hai bên đang cố gắng tìm giải pháp”. Song, bà cũng khéo léo nhắc nhở ông Trump, rằng “tốt nhất là có gì thì cứ nói thẳng với nhau, chứ không nên nói với người khác”, ám chỉ những chỉ trích của ông về chính sách nhập cư của Đức toàn bị đưa lên Internet, hay bàn tán với bên thứ ba.

Hơn hết, bà Merkel muốn bảo vệ EU khỏi những cuộc tấn công có thể có, của chính quyền Trump, nhất là vào thời điểm khối này đang chịu sức ép từ sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy tại châu Âu.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Đức Angela Merkel: Gần mặt mà cách lòng

Gương vỡ khó lành

Trước cuộc viếng thăm, hai nước kỳ vọng đây sẽ là cơ hội để hai nhà lãnh đạo hiểu nhau hơn. Tuy nhiên, khi các phóng viên được vào Phòng Bầu dục để tác nghiệp, thì thấy hai nhà lãnh đạo ban đầu chỉ ngồi im lặng.

Thậm chí, trước lời đề nghị của phóng viên về việc hai người bắt tay để chụp ảnh quay phim, ông Trump vẫn không có bất cứ phản ứng gì. Bà Merkel nhẹ nhàng nhắc lại “Họ muốn chúng ta bắt tay kìa” nhưng tiếp tục nhận được sự thờ ơ của “chủ nhà”, nên đành cười trừ với phóng viên.

Cuộc gặp gỡ cấp cao giữa người đàn ông và người phụ nữ quyền lực nhất thế giới cho thấy những nét tính cách tương phản: người thì thận trọng, người thì mang xu hướng của một doanh nhân hướng ngoại, thậm chí còn buột miệng theo thói quen gọi nước Mỹ là “một công ty” trước khi sửa lại thành “một quốc gia”. Xem ra, để mối quan hệ giữa hai vị nguyên thủ này phát triển tích cực hơn, cần rất nhiều thời gian nữa.

Tại cuộc họp báo, ông Trump còn nói “chẳng mấy khi” hối hận về các dòng tweet của mình trong quá khứ. Không biết liệu ông có nhớ, cách đây 2 năm, chính ông đã công kích tạp chí Time, khi tờ báo này trao tặng giải thưởng Nhân vật của năm cho bà Merkel, một người mà theo ông là “đang phá hoại nước Đức”.

Một chi tiết khó xử khác trong buổi họp báo, khi bà Merkel nhíu mày với câu bông đùa của ông Trump, rằng cả hai có điểm chung là đều đã bị chính quyền Obama nghe lén. Bà Merkel thì bị Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) theo dõi các cuộc điện thoại (theo những tiết lộ của Edward Snowden). Còn ông Trump, thì cáo buộc chính quyền Obama đã cài “rệp” vào trong tòa nhà Trump Tower trong chiến dịch tranh cử, một cáo buộc gượng gạo, vô căn cứ mà chính quyền ông Trump vẫn chưa chịu cải chính.

Hải Châu