Tổ chức quốc tế về tiêu chuẩn hóa (ISO) đã ban hành ISO 14.001 về tiêu chuẩn quản lý môi trường lần đầu vào năm 1996. Một trong các yêu cầu đầu tiên của tiêu chuẩn ISO 14.001 khi tổ chức xây dựng hệ thống quản lý môi trường (QLMT) là thiết lập, xác định và chỉ ra định hướng trong công tác bảo vệ môi trường (BVMT) trong quá trình cung cấp dịch vụ và sản xuất kinh doanh.

Gia tăng số lượng áp dụng

Theo Ts. Ngô Thị Ngọc Hà - Phó Viện trưởng Viện Tiêu chuẩn chất lượng Việt Nam (VSQI), kể từ khi có mặt lần đầu tại Việt Nam, hiện nay, chứng chỉ ISO 14.001 đã được cấp cho khá nhiều tổ chức, với các loại hình SXKD và dịch vụ khá đa dạng, trong đó các ngành nghề như chế biến thực phẩm (mía đường, thủy sản, rượu bia…), điện tử, hóa chất (dầu khí, bảo vệ thực vật), vật liệu xây dựng, du lịch - khách sạn đang chiếm tỷ lệ lớn.

Trong 10 năm qua, cùng với việc gia tăng số lượng các tổ chức/DN có nhân tố nước ngoài áp dụng ISO 14.001, các tổ chức trong nước cũng đã nhận thức được tầm quan trọng trong công tác BVMT và đã có những chiến lược trong việc áp dụng ISO 14001. Hầu hết các DN thành viên của Tổng công ty xi măng, như Hoàng Thạch, Bỉm Sơn, Hoàng Mai… đã và đang trong quá trình xây dựng hệ thống QLMT theo tiêu chuẩn ISO 14.001.

Mới đây, một loạt khách sạn thành viên thuộc Tập đoàn Saigon Tourist, cũng đã được chứng nhận ISO 14.001. Song, theo Ts. Ngô Thị Ngọc Hà, trên phạm vi toàn quốc, số lượng khoảng 6.000 DN đã được chứng nhận về hệ thống quản lý chất lượng ISO 9.001 (là một tiêu chuẩn về Hệ thống quản lý chất lượng, do ISO phát triển và ban hành vào ngày 15/11/2008), thì số lượng các DN áp dụng tiêu chuẩn về QLMT còn rất nhỏ bé, mặc dù việc áp dụng ISO 14.001 mang lại nhiều lợi ích, như ngăn ngừa ô nhiễm và chứng minh được tuân thủ pháp luật, tăng cường uy tín của DN, HTX, hướng tới hội nhập kinh tế quốc tế, đem lại những lợi ích như tiết kiệm chi phí.

Việc thực hiện và áp dụng hệ thống QLMT sẽ tiết kiệm nguyên vật liệu đầu vào, bao gồm nước, năng lượng, nguyên vật liệu, hóa chất... Sự tiết kiệm này sẽ trở nên quan trọng và có ý nghĩa, một khi nguyên vật liệu là nguồn khan hiếm như điện năng, than, dầu…

Nhiều DN đã và đang xây dựng hệ thống QLMT theo tiêu chuẩn ISO 14.001

Tạo tiền đề để thúc đẩy

Ở nước ta hiện nay, không ít những tập đoàn đa quốc gia yêu cầu các nhà cung cấp/nhà thầu của mình phải bảo đảm vấn đề môi trường trong quá trình hoạt động SXKD. Và chứng chỉ ISO 14.001 như sự bảo đảm cho các yếu tố đó. Honda Việt Nam là một trong các công ty của Nhật Bản đã áp dụng hệ thống QLMT theo tiêu chuẩn ISO 14.001. Tiếp sau đó, là một loạt các nhà cung cấp phụ kiện, như Goshi Thăng Long, Tsukuba, Stanley… cũng áp dụng ISO 14.001.

Trong thời gian vừa qua, một loạt hoạt động gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng của các tổ chức, DN cũng đã bị người dân, các cơ quan truyền thông, báo chí và các cơ quan chức năng phát hiện. Thậm chí, có DN đã phải tạm thời đóng cửa. Điều này cũng đã thể hiện một mức độ quan tâm đặc biệt lớn từ phía cộng đồng.

Trong Chiến lược BVMT quốc gia đến năm 2010, định hướng năm 2020 đã chỉ rõ: “Mục tiêu đến năm 2010: 50% các cơ sở sản xuất kinh doanh được cấp giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn môi trường hoặc chứng chỉ ISO 14.001. Định hướng tới năm 2020, 80% các cơ sở SXKD được cấp giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn môi trường, hoặc chứng chỉ ISO 14.001”. Điều này đã thể hiện sự quan tâm của Chính phủ trong công tác BVMT và ISO 14.001.

Định hướng này cũng sẽ tạo tiền đề cho các cấp, các ngành, các địa phương xây dựng chiến lược BVMT cho mình, để từ đó thúc đẩy việc áp dụng ISO 14.001. Việc áp dụng ISO 14.001 tại các DN, HTX và các tổ chức thể hiện được việc đáp ứng mong muốn của Nhà nước, cơ quan quản lý và cộng đồng đối với vấn đề môi trường. Những hoạt động của các DN, HTX, các tổ chức xây dựng và áp dụng ISO 14,001 cần được nhân rộng và lan tỏa.

Ngọc Cầm