Theo thông tin từ Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Tp.HCM (ITPC), vào tháng 7/2016 tới đây sẽ triển khai chương trình kết nối cung – cầu nông sản, thực phẩm an toàn cho 21 tỉnh, thành phía Nam.

Thực ra, chương trình kết nối cung cầu ở các tỉnh phía Nam không phải là mới. Tuy nhiên, việc “đào sâu” vào phân khúc hàng Việt “sạch, an toàn” được là một lối mở, hướng đi tích cực trong xu hướng hiện nay để ngăn chặn “làn sóng” nông sản, thực phẩm ngoại được các tập đoàn bán lẻ nước ngoài đưa vào.

Kênh phân phối “sạch”

Trao đổi với Thời báo Kinh Doanh, ông Hồ Xuân Lâm, Phó Giám đốc ITPC, cho biết trong chương trình này, Tp.HCM sẽ đóng vai trò đầu mối kết nối các kênh tiêu thụ cho các nhà sản xuất rau củ quả, trái cây, thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến… an toàn đạt được hiệu quả giao thương cao nhất.

Không chỉ có các nhà phân phối lớn tại Tp.HCM (như các hệ thống siêu thị, chợ đầu mối) tham gia mà còn mở rộng đến các đối tượng tiêu thụ trực tiếp như nhà hàng, khách sạn, các cửa hàng tiện lợi, bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học, các nhà máy suất ăn công nghiệp, tiểu thương các chợ bán lẻ, các cửa hàng tiện lợi, các cửa hàng chuyên doanh trái cây, rau củ quả, các doanh nghiệp chế biến thực phẩm…

Thống kê cho thấy, nếu tính hàng Việt nói chung, với chương trình kết nối cung cầu, trong 5 năm trở lại đây, doanh nghiệp ở Tp.HCM đã tiêu thụ hàng hóa trị giá 15.498 tỷ đồng của các tỉnh, thành Đông – Tây Nam bộ và cung ứng hàng hóa cho các tỉnh, thành trị giá 6.634 tỷ đồng.

Việc kết nối cung cầu đã cho thấy các DN Việt nhỏ, siêu nhỏ ở phía Nam tìm thị trường tiêu thụ hàng hóa dễ dàng hơn. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra cho nông sản, thực phẩm sạch nói riêng và hàng Việt nói chung, theo đánh giá của giới chuyên gia, vẫn chưa đảm bảo tiêu chí, tiêu chuẩn mẫu mã bao bì sản phẩm và chứng nhận chất lượng an toàn sản phẩm để tham gia vào hệ thống phân phối hiện đại ở Tp.HCM.

Nhận thức rõ những bất cập hiện nay, trong buổi họp mới đây tại Tp.HCM của lãnh đạo ngành công thương, xúc tiến thương mại của 21 tỉnh thành phía Nam đã cùng thống nhất sẽ cung cấp trước các thông tin về các đơn vị sản xuất, kinh doanh các mặt hàng nông sản, thực phẩm an toàn.

Phía ITPC cho biết các địa phương này sẽ nêu rõ quy mô sản xuất, năng lực cung ứng, qui cách hàng hóa. Và quan trọng nhất là các chứng nhận chứng minh qui trình sản xuất sản phẩm an toàn. Từ những thông tin nguồn cung, các đơn vị có nhu cầu tiêu thụ sẽ chọn nhà cung cấp phù hợp.

Ts Lê Việt Nga, Phó vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương), lưu ý rằng nhu cầu của các thành phố lớn không chỉ về số lượng mà còn có nhu cầu về chất lượng cũng cao. Do đó, để đảm bảo hiệu quả của việc kết nối và xây dựng chuỗi cửa hàng an toàn trên phạm vi cả nước thì phải đạt hiệu quả tại các thành phố lớn.

Các nông sản sạch, thực phẩm an toàn ở 21 tỉnh, thành phía Nam sẽ tham gia chương trình kết nối cung – cầu vào tháng 7/2016

Cung-cầu cần bình đẳng

Trên thực tế, mối quan hệ giữa cung cầu nông sản, thực phẩm sạch ở Tp.HCM được cho là chưa thực sự bình đẳng giữa bên cung và bên cầu. Nguyên nhân chính là do có quá nhiều nhà sản xuất, cung cấp nông sản, thực phẩm ở dạng nhỏ, lẻ nên năng lực tổ chức sản xuất và cung ứng còn hạn chế.

Đó là chưa kể hệ thống phân phối sản phẩm sạch ở Tp.HCM vẫn còn quá khiêm tốn so với với nguồn cung. Đến nay, thành phố mới chỉ có khoảng 308 địa điểm phân phối sản phẩm đạt chuẩn an toàn (VietGap, GlobalGap, Haccp…) của 5 đơn vị chính thức đăng ký thực hiện, gồm: Satra, Vissan, công ty Chăn nuôi và chế biến thực phẩm Sài Gòn, Saigon Coop và HTX dịch vụ nông nghiệp tổng hợp Anh Đào…

Hơn nữa, các kênh phân phối hiện đại ở Tp.HCM đang rơi vào các tập đoàn bán lẻ của Thái Lan hay Hàn Quốc, Nhật Bản thì việc đưa nông sản, thực phẩm sạch ở các tỉnh vào hệ thống này cũng không phải chuyện dễ dàng, khi họ đòi hỏi các tiêu chuẩn gắt gao và mức chiết khấu cao.

Theo Ts Lê Việt Nga, song song với kết nối cung cầu, nên tăng kiểm soát thị trường, nhất là đối với các vấn đề về chất lượng, an toàn thực phẩm. Hơn nữa, cần thực hiện các hoạt động để đưa hàng Việt vào hệ thống phân phối nước ngoài thuộc “Đề án Thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia trực tiếp các mạng phân phối nước ngoài giai đoạn đến năm 2020”. Còn theo giới chuyên gia, trong chương trình kết nối cung – cầu nông sản, thực phẩm an toàn ở phía Nam lần này, Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn và Bộ Công Thương nên hợp tác chặt chẽ để hỗ trợ tiêu thụ các sản phẩm của các cơ sở sản xuất, sơ chế, chế biến đã được chứng nhận áp dụng thực hành sản xuất tốt (GAP) hoặc chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

Việc này sẽ khuyến khích cho hoạt động sản xuất nông sản, thực phẩm an toàn, vừa bảo đảm cung ứng cho thị trường các sản phẩm nông sản thực sự an toàn.

Thế Vinh