Theo số liệu của Cục Bảo vệ nguồn lợi thủy sản ( Bộ NN&PTNT), hiện có 30 loài cá nước ngọt có nguy cơ tuyệt chủng, trong đó, có các loại cá quen thuộc nhưng hiện nay đã trở nên hiếm hoi như: cá rô, cá chiên, cá lăng, cá anh vũ…

Thực trạng đáng báo động

Chỉ trên dưới một triệu đồng là có ngay một bộ kích điện tự chế nhỏ gọn, cơ động dùng để đánh bắt cá, tôm và các loài thủy sản nội đồng... Loại “ngư cụ” mang tính hủy diệt cao này đang được sử dụng tràn lan, nhất là tại các vùng nông thôn. Đây là một trong những thủ phạm khiến nguồn lợi thủy sản nội đồng ngày càng cạn kiệt và cũng là cơ hội cho một số loài sinh vật ngoại lai phát triển.

Thay vì dùng lưới, đơm, vó… để bắt tôm cá, kích điện được sử dụng phổ biến vì mang lại hiệu quả cao. Theo nhiều người, nếu trước kia dùng lưới thì những loại các nhỏ cỡ hai ngón tay thường bị lọt, nên lượng cá tôm đánh bắt được không nhiều. Không những thế, dùng lưới chỉ thích hợp cho những vùng sông nước lớn. Sử dụng kích điện có thể bắt được cả những con to, con nhỏ, những con ăn nổi và những con ăn chìm, lại có thể đi vào tận các ngóc ngách, bờ kè, mương cống nhỏ.

Có lẽ bởi khả năng “quét” sạch đến không ngờ mà kích điện tự chế tràn ngập khắp các cánh đồng chiêm trũng, hay bờ mương. “Vào mùa mưa, cá tôm ở sông hồ nhiều, người thân của tôi thường xuyên đi kích, mỗi đêm bắt được cả tạ cá. Mình lấy bán buôn nên vẫn phải thu mua thêm của nhiều người khác nữa mới đủ”, chị Hoàn, một người thu mua tôm cua cho biết.

Bên cạnh đó, việc sử dụng kích điện tự chế còn gây nguy hiểm đến tính mạng người sử dụng. Nguyên nhân là những chiếc kích điện mà người dân sử dụng đều không đạt tiêu chuẩn, không bảo đảm được an toàn cho người sử dụng. Đã xảy ra tình trạng hở điện, khiến người sử dụng thiệt mạng.

Việc tận diệt thủy sinh bằng kích điện không chỉ diễn ra vào mùa mưa lũ mà còn diễn ra vào cả mùa khô hạn. Khi ao hồ, sông ngòi cạn nước, tôm cá bị dồn vào các vùng nhỏ, hoặc vùng trũng hơn. Đây là điều kiện thuận lợi để cho những người sử dụng kích điện hoạt động. Việc này gây hậu quả khôn lường đến môi trường sinh thái cũng như sản lượng thủy sinh.

Kích điện là một trong những nguyên nhân khiến nguồn thủy sản ngày càng cạn kiệt

Cần các biện pháp quyết liệt

Nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy sản, ngăn chặn các hành vi xâm hại đến môi trường, Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị số 01/1998/CT-TTg về việc nghiêm cấm sử dụng chất nổ, xung điện, chất độc để khai thác thủy sản. Chỉ thị nêu rõ: “Nghiêm cấm mọi tổ chức, cá nhân sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển trái phép và sử dụng chất nổ, xung điện, chất độc để khai thác thủy sản ở tất cả các vùng nước”.

Còn theo quy định tại Điều 15, Nghị định 103/2013/NĐ-CP, ngày 12/9/2013 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thủy sản, các hành vi vi phạm về sử dụng điện để khai thác thủy sản có thể bị phạt đến 2 triệu đồng, ngoài ra còn bị tịch thu công cụ kích điện.

Thiết nghĩ, ngoài biện pháp răn đe, chế tài bằng pháp luật, việc tiếp tục tổ chức tuyên truyền vận động, giáo dục công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản đến mọi tầng lớp nhân dân, có chính sách hỗ trợ, giúp vốn, tạo điều kiện thuận lợi cho các đối tượng có điều kiện chuyển nghề, tạo việc làm ổn định cũng là những biện pháp tích cực nhằm hạn chế tình trạng sử dụng kích điện, xung điện hủy diệt nguồn lợi thủy sản tràn lan khắp cả nước như hiện nay.

Như Yến