Theo Quyết định 1956, mỗi lao động chỉ được đăng ký đào tạo một lần, nhưng đôi khi việc dạy nghề, tập huấn vẫn gây nên sự chồng chéo. Một lao động ngoài được học nghề qua các chương trình đào tạo, còn được tham gia nhiều lớp tập huấn của các tổ chức khác. Trong khi đó, nội dung và chất lượng đào tạo nghề trong lĩnh vực phi nông nghiệp vẫn nặng tính hình thức, chưa sát với thực tế. Một số địa phương không duy trì được nghề sau đào tạo, gây lãng phí thời gian của người dân và kinh phí đào tạo.

Lao động chưa sống được bằng nghề

Thực tế này có thể nhìn thấy rõ từ công tác đào tạo nghề thủ công mỹ nghệ đã và đang triển khai ở một số địa phương như nghề dát bạc được Hội Nông dân tỉnh Tuyên Quang triển khai tại các xã Lang Quán, Hoàng Khai, Mỹ Bằng... huyện Yên Sơn từ năm 2013, nhưng đến nay đã không thể duy trì.

Ông Nguyễn Thanh Bình (xóm 21, xã Lang Quán) cho rằng các hộ dân tái định cư trong thôn đã được học nghề dát bạc và duy trì được hơn một tháng, giao được ba chuyến hàng, sau đó thì nghỉ cho đến nay. Nguyên nhân là do tay nghề lao động không bảo đảm theo yêu cầu của chủ hàng; thu nhập chỉ được 30 đến 50 nghìn đồng/người/ngày cho nên hầu hết người có sức lao động không tham gia.

Hay nghề mây tre đan cũng đã được truyền dạy tại địa phương, nhưng đầu ra của các sản phẩm này từ lâu vẫn là một vấn đề rất khó khăn. Theo lãnh đạo Trung tâm Dạy nghề huyện Yên Sơn, sản phẩm mây tre giang đan chủ yếu được bán tại tỉnh và thực tế có rất ít cửa hàng bày bán, giới thiệu những sản phẩm do người dân làm ra. Phần lớn các hộ dân được học nghề thủ công, như đan lát, làm chổi chít… ở các địa phương khác cũng rất khó khăn trong khâu tiêu thụ, vì thế người lao động vẫn chưa có thu nhập ổn định, chưa sống được bằng nghề.

Các lớp dạy nghề dù đạt được mục tiêu là góp phần nâng cao năng lực cho người dân, nhưng chưa đáp ứng được sự kỳ vọng về chuyển đổi cơ cấu lao động từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp. Nguyên nhân là phần lớn lao động nông thôn (LÐNT) ở miền núi học nghề ngắn hạn chỉ phục vụ phát triển kinh tế gia đình.

Hướng đi vững chắc

Số lao động học nghề phi nông nghiệp cũng chưa mạnh dạn trong việc chuyển đổi nghề nghiệp. Công tác đào tạo nghề tại một số địa phương vẫn chưa đạt được chất lượng do việc gắn kết lỏng lẻo giữa cơ sở đào tạo nghề nghiệp với doanh nghiệp, HTX chưa nhiều, một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp thiếu năng động, chưa có sự phối hợp với các doanh nghiệp, HTX về định hướng nghề nghiệp, tuyển sinh, đào tạo, giới thiệu việc làm.

Ðể có hướng đi vững chắc trong đào tạo nghề cho LÐNT, bảo đảm có hiệu quả, đòi hỏi các cấp, các ngành phải có chiến lược và kế hoạch dạy nghề lâu dài. Việc mở các lớp dạy nghề phải chú trọng chất lượng, không nên chạy theo chỉ tiêu, số lượng; phải bám sát nhu cầu của người lao động và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

Ðào tạo nghề phải gắn với nhu cầu thị trường, bảo đảm người lao động sống được bằng nghề mà mình đã chọn, tránh lãng phí thời gian, tiền của của người dân và Nhà nước. Theo đó, cần thay đổi nội dung chương trình đào tạo nghề cho LÐNT theo hướng thiết thực, hiệu quả; đào tạo nghề cho LÐNT cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hợp lý, linh hoạt gắn với trình độ và đặc điểm của lao động địa phương. Tích cực ứng dụng thành tựu khoa học - công nghệ hiện đại vào quá trình đào tạo nghề cho LÐNT và gắn với tạo việc làm và định hướng nghề nghiệp.

Ðặc biệt, các tỉnh miền núi cần chỉ đạo rà soát, đánh giá các đối tượng học nghề, nhu cầu đào tạo những năm tiếp theo. Trong công tác đào tạo nghề và giải quyết việc làm, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của đào tạo nghề trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội.

Thu Huyền