HTX Nông nghiệp dịch vụ Công Bằng xã Ea Tu là một trong những HTX chuyên sản xuất cà phê mật ong theo hướng hữu cơ tại Đắk Lắk theo quy trình khép kín từ sản xuất, thu hoạch, sơ chế, rang xay chế biến đến tiêu thụ sản phẩm trực tiếp.

Tiềm năng từ cà phê mật ong

HTX EaTu được thành lập 2015, gồm 49 hộ nông dân sản xuất cà phê, trong đó 90% là đồng bào Êđê. Diện tích sản xuất của HTX là 60,4 ha cà phê theo chứng chỉ FLO, sản lượng trung bình hằng năm 230 tấn.

Trước đây, HTX thường bán cà phê tươi hoặc chế biến khô. Tuy nhiên từ 2 niên vụ cà phê gần đây, HTX đã đầu tư 2 máy chế biến bán ướt với công suất 4 tạ/giờ, sản xuất được 5 tấn cà phê nhân theo kiểu mật ong.

“Tại Đắk Lắk, vùng nguyên liệu cà phê thường nằm xa các nhà máy, quá trình vận chuyển cà phê từ rẫy đến địa điểm chế biến có thể làm cà phê tự lên men không mong muốn dẫn đến giảm chất lượng sản phẩm. Lời giải cho bài toán này chính là chế biến theo phương pháp mật ong tại nông hộ”, ông Trần Đình Trọng - Giám đốc HTX, cho biết.

Làm cà phê mật ong đòi hỏi phải đầu tư bài bản từ dây chuyền sản xuất bán ướt, nhà xưởng, kệ phơi, máy đóng gói… Nhưng với mục tiêu nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm, HTX đã hoàn thiện cơ sở hạ tầng và máy móc để bảo đảm quy trình sản xuất, chế biến cà phê. Ngay công đoạn phơi cà phê mật ong, HTX đều có giàn phơi được làm từ khung sắt và có mái che bằng nilon.

Hiện nay, bên cạnh bán nhân xô, HTX sử dụng một phần sản lượng để rang xay cà phê bột. Các thành viên trong HTX được tập huấn kỹ thuật chế biến và bao tiêu sản phẩm với giá cao hơn thị trường 6.000 - 10.000 đồng/kg.

Sản xuất bền vững

Được đánh giá cao về chất lượng khi tham gia một số hội chợ, HTX đang lên kế hoạch mở rộng diện tích, hỗ trợ thêm máy móc thiết bị cho thành viên sản xuất cà phê mật ong và liên kết với doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm một cách ổn định.

Theo Ban Giám đốc HTX đầu tư cho chế biến là hướng đi đúng đắn vì chi phí mua một máy bóc vỏ cà phê ướt quy mô nông hộ hoặc cụm nông hộ là không lớn. Hơn nữa, chế biến bán ướt và tận dụng phơi dưới nắng tự nhiên giúp HTX tiết kiệm một lượng lớn nhiên liệu sấy, giảm lượng nước thải ra môi trường.

Bên cạnh đầu tư máy móc, HTX cũng đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải công suất 100 m3/ngày đêm, bể biogas xử lý chất thải từ vỏ bã cà phê để giảm tác động từ quá trình sản xuất đến môi trường.

Nguồn nguyên liệu đầu vào cho chế biến cà phê mật ong được HTX trồng hoàn toàn theo hướng hữu cơ. Vườn cà phê đều có cây che bóng, phủ đất trống bằng lạc dại, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón vô cơ nhằm đáp ứng được tiêu chí canh tác hữu cơ theo yêu cầu và góp phần cải thiện môi trường.

Trồng cà phê hữu cơ còn giúp HTX đạt được tỷ lệ quả chín nhiều hơn. Đây là điều kiện thuận lợi vì chế biến cà phê mật ong đòi hỏi 100% trái chín.

Mục tiêu của HTX là mở rộng vùng cung cấp nguyên liệu rộng rãi, thu mua cà phê chất lượng cao của những nông dân trong vùng để phục vụ chế biến để phần nào giải quyết vấn đề đầu ra cho người nông dân.

Như Yến