Theo số liệu của UBND xã Hòa Sơn, làng chẻ đá Hòa Sơn có 150 cơ sở sản xuất với hơn 1.000 lao động phân tán theo ba thôn: Phú Thượng, Phú Hạ và Xuân Phú. Làng nghề đã tạo việc làm ổn định cho người lao động tại địa phương với mức lương dao động 150.000 - 200.000 /người/ngày.

Tuy nhiên, bất cập trong nhiều năm qua ở làng nghề chính là tình trạng môi trường đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, cảnh quan làng xóm lộn xộn, ảnh hưởng đến tiến trình xây dựng nông thôn mới ở Hòa Sơn.

Ở đâu cũng ô nhiễm

Làng đá chẻ Hòa Sơn tuy tuổi đời còn trẻ nhưng vì hoạt động mang tính tự phát, mạnh ai nấy làm nên ô nhiễm môi trường chính là hậu quả tất yếu. Việc này không chỉ khiến môi trường bị ảnh hưởng mà sức khỏe con người cũng ngày càng “tụt dốc” theo.

Hầu hết các cơ sở sản xuất đá tại đây còn nhỏ lẻ, sản xuất theo hộ gia đình, nên trang thiết bị bảo hộ cho các lao động hầu như không có. Một số lao động vì không chịu nổi ô nhiễm cũng chỉ tự trang bị được khẩu trang, găng tay loại thông thường để phần nào giảm bớt nguy hại từ công việc chẻ đá. Chính vì vậy, hiện nay, hầu như người dân tại địa phương đều mắc các bệnh về hô hấp, tim mạch và bệnh bụi phổi (silicon).

Hầu hết lao động tại làng nghề đều không có bảo hộ lao động

Hoạt động cưa, xẻ đá liên tục đã thải ra một lượng bụi đá rất lớn làm đường sá, cây cối, nhà cửa đều phủ một lớp bụi đá dày màu bạc trắng. Tiếng đục, xẻ đá, rồi lượng xe tải qua lại liên tục tạo nên âm thanh hỗn độn, gây ô nhiễm tiếng ồn...

Ông Ngô Ngọc Anh - chủ một cơ sở sản xuất đá tại Hòa Sơn, cho biết: "Hiện nay, lượng nước thải và đá thải rất lớn, thường xuyên tràn từ các cơ sở sản xuất ra đường, khiến giao thông bị ùn ứ ở mọi nơi mọi chỗ trong làng, gây ô nhiễm môi trường, ngày nắng thì vô cùng bụi bặm, ngày mưa thì thành bùn lầy, nước đọng, ảnh hưởng đến sức khỏe và cảnh quan làng xóm, gây khó khăn khi tham gia giao thông”.

Ông Nguyễn Tân Khoa - Trưởng phòng TN&MT huyện Hòa Vang, cho biết: Mỗi ngày, làng nghề đá chẻ Hòa Sơn thải ra gần 43m3 đá thải. Ngoài ô nhiễm nguồn đất, nước, môi trường không khí tại đây đã bị ảnh hưởng trầm trọng vì lượng lớn bụi đá thải ra hàng ngày. Nếu không có các giải pháp cải tạo môi trường, không bao lâu nữa, hậu họa về môi trường tại đây sẽ rất nghiêm trọng.

Cần quy hoạch tập trung

Nhiều năm qua, ô nhiễm môi trường đang bao vây làng nghề chẻ đá Hòa Sơn. Trước những khó khăn mà làng nghề đang phải gánh chịu, năm 2013, HTX Sản xuất đá chẻ Hòa Sơn được thành lập, nhưng hoạt động đến nay không hiệu quả vì chưa có phương pháp sản xuất phù hợp, sản phẩm không có tính cạnh tranh và phụ thuộc vào và mùa xây dựng.

Năm 2010, UBND huyện Hòa Vang đã xây dựng đề án quy hoạch, sắp xếp lại làng đá chẻ Hòa Sơn giai đoạn 2010 - 2015, nhằm giải quyết triệt để vấn đề ô nhiễm môi trường, ổn định giá cả và đầu ra cho sản phẩm, bảo đảm tính cạnh tranh, tiến tới xây dựng thương hiệu làng nghề. “Nhưng đến nay, dự án mới chỉ hoàn thành giai đoạn 1 và giai đoạn 2 với việc san lấp mặt bằng, đầu tư xây mới đường giao thông và giao thông nội bộ làng đá chẻ Hòa Sơn. Còn giai đoạn 3 gồm hệ thống xử lý nước thải, cây xanh, hoàn thiện cơ sở hạ tầng để khớp nối đồng bộ dự án hiện vẫn dậm chân tại chỗ, vì chưa xin được kinh phí đầu tư từ thành phố”, bà Nguyễn Thị Thanh Tâm - Phó phòng Kinh tế - Hạ tầng UBND huyện Hòa Vang, cho biết.

Muốn duy trì và phát triển làng nghề hiệu quả và không gây ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe của người dân, làng nghề chẻ đá Hòa Sơn cần liên kết các hộ sản xuất với nhau, đẩy mạnh đầu tư công nghệ sản xuất và xây dựng thương hiệu, sản phẩm có tính cạnh tranh cao, từ đó tạo ra tính ổn định, bảo đảm nguồn cung nguyên liệu cũng như đầu ra và giá thành sản phẩm.

Muốn vậy, chính quyền và ngành chức năng huyện Hòa Vang và xã Hòa Sơn cần vào cuộc quyết liệt, nhanh chóng hướng dẫn, hỗ trợ người dân sớm khắc phục vấn đề ô nhiễm môi trường, đây chính là điều kiện tiên quyết để làng nghề phát triển ổn định, bền vững.

Như Yến