Theo thống kê của Bộ NN&PTNT, đến ngày 31/8/2022, tất cả 63/63 tỉnh, thành phố đã tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP), cả nước đã có 8.478 sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên. Đã có hơn 4.351 chủ thể OCOP, trong đó có 38,3% là hợp tác xã (HTX), 26,1% là doanh nghiệp, 33,3% là cơ sở sản xuất/hộ kinh doanh, còn lại là tổ hợp tác có sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên.

Sản phẩm OCOP bán được giá 

Chợ Gốc - thương hiệu gợi nhớ một chợ miền quê trên bến dưới thuyền, từ xa xưa đây là nơi giao thương hàng hóa của vùng sông nước. Nơi đây còn được biết đến bởi sự trù phú, cây lúa được gieo cấy trên mảnh đất phù sa màu mỡ, nguồn nước tưới dồi dào. Khai thác tiềm năng ấy, được sự hỗ trợ của tỉnh, huyện, thương hiệu gạo chợ Gốc được định hình cùng sự ra đời của HTX Thương mại dịch vụ và kinh doanh lúa gạo Bình Thanh (Thái Bình).

Gạo Chợ Gốc sử dụng giống lúa TBR225, gieo cấy trên vùng tập trung diện tích trên 200ha, áp dụng quy trình sản xuất lúa giảm phát thải khí nhà kính. HTX từng bước số hóa đồng ruộng thông qua việc xóa bỏ bờ ngăn, hình thành cánh đồng lớn tạo thuận lợi thực hiện đồng bộ cơ giới hóa các khâu làm đất, làm mạ khay, cấy máy, phun thuốc bảo vệ thực vật, thu hoạch, sơ chế, chế biến và bảo đảm tất cả các hộ trong vùng cấy cùng một giống, thu mua, tiêu thụ 100% sản phẩm cho người dân. Gạo Chợ Gốc mang lại giá trị thu nhập cao gấp 1,2 - 1,3 lần so với gạo ngoài thị trường.

Ông Đặng Văn Quang, Giám đốc HTX Thương mại dịch vụ và kinh doanh lúa gạo Bình Thanh (Thái Bình) cho biết: Để đáp ứng hoạt động của mô hình, HTX bảo đảm các dịch vụ trong suốt quá trình sản xuất đến bao tiêu sản phẩm; đầu tư hệ thống máy sấy 30 tấn/ngày, 1 bộ máy xay xát, đóng gói với quy mô 5 - 6 tấn/ngày. Năm 2021, sản phẩm gạo chợ Gốc được UBND tỉnh công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao. HTX đã xây dựng trang web, giới thiệu và bán hàng qua một số sàn thương mại điện tử, nhờ đó chất lượng, thương hiệu gạo Chợ Gốc được đông đảo người tiêu dùng trong nước biết đến.

Được biết, Thái Bình hiện có trên 80.000ha đất sản xuất nông nghiệp, thuận lợi cho việc phát triển các loại cây: lúa, khoai tây, ngô, ớt, hành, tỏi, rau màu các loại... với nhiều nông sản chủ lực: gạo, lúa giống, ngao... nên ngay trong thời gian đầu triển khai đề án chương trình OCOP, ngành nông nghiệp đã đặt ra định hướng phát triển nông nghiệp tập trung vào các sản phẩm truyền thống, thế mạnh này. Tuy vậy, để nâng cao giá trị hơn nữa thì cần có nhiều giải pháp trong việc phát triển các sản phẩm OCOP, đặc biệt là đẩy mạnh xuất khẩu.

Nâng cao giá trị hướng đến xuất khẩu

Liên hệ từ bài học ở HTX Miến Việt Cường ở xã Hóa Thượng, huyện Đồng Hỷ (Thái Nguyên) - được công nhận sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia. Từ một HTX nhỏ với 7 thành viên, những năm gần đây HTX Miến Việt Cường đã phát triển lên với 30 thành viên.

Giám đốc HTX miến Việt Cường Nguyễn Văn Ba, cho biết: “Cùng với sự hỗ trợ của tỉnh, những năm qua ban lãnh đạo HTX dành nhiều thời gian, tâm huyết nghiên cứu cải tiến quy trình sản xuất, đầu tư 26 tỷ đồng mua sắm, tăng cường cơ sở vật chất theo hướng tự động hóa để không phụ thuộc vào thời tiết, tăng năng suất, giảm lao động thủ công”.

“Đặc biệt, HTX chú trọng vệ sinh an toàn thực phẩm, mẫu mã đẹp nên Miến Việt Cường được công nhận là sản phẩm OCOP đạt tiêu chuẩn 5 sao, được người tiêu dùng tín nhiệm. Được tỉnh hỗ trợ đầu tư cơ sở vật chất, quảng bá bằng nhiều hình thức, đến nay Miến Việt Cường được bày bán ở các siêu thị lớn, bước đầu xuất khẩu sang Thái Lan, nhiều nước châu Âu, mỗi năm mang lại doanh thu 30 tỷ đồng”, ông Ba cho biết thêm.

Theo Phó Chánh Văn phòng Chương trình xây dựng nông thôn mới tỉnh Thái Nguyên Trần Nho Hưởng, không chạy theo số lượng, tỉnh ban hành tiêu chuẩn riêng là sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP phải có vùng nguyên liệu đáp ứng tiêu chuẩn VietGap, tăng cường an toàn thực phẩm. Từ đó, nhận thức của các chủ thể, nhất là nông dân về chất lượng sản phẩm OCOP được coi trọng, người tiêu dùng tín nhiệm, giá trị gia tăng của sản phẩm được nâng lên, thúc đẩy liên kết sản xuất, tăng thu nhập cho nông dân, củng cố, phát triển HTX ở nông thôn”.

Các sản phẩm OCOP ở Thái Nguyên đã tăng giá trị sản xuất bình quân đạt 110 triệu đồng/ha/năm, nhiều diện tích chè đạt 750 triệu đồng/năm, cây ăn quả đạt 350 triệu đồng/năm; năm 2021 giá trị sản xuất ngành nông nghiệp Thái Nguyên đạt 14,6 nghìn tỷ đồng, bình quân mỗi năm tăng khoảng 4%, góp phần đưa gần 80% số xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Tuy nhiên, trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, số lượng sản phẩm ngoài chè đạt tiêu chuẩn OCOP còn ít, chủ yếu là sản phẩm truyền thống, chưa được chế biến sâu để có giá trị gia tăng cao hơn, xuất khẩu còn hạn chế.

“Khắc phục hạn chế này, thời gian tới tỉnh Thái Nguyên sẽ tăng cường phát triển các sản phẩm OCOP gắn với thế mạnh, tiềm năng của tiểu vùng, như dược liệu, dịch vụ, du lịch; thu hút đầu tư, khuyến khích các chủ thể chế biến sâu các sản phẩm, nhất là các sản phẩm từ chè, cây ăn quả để tiêu thụ mạnh trong nước và đáp ứng nhu cầu xuất khẩu, tăng giá trị của sản phẩm”, ông Cường nhấn mạnh.

Để nâng cao giá trị cho sản phẩm OCOP nói riêng cũng như nông sản Việt Nam nói chung, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan nhắn nhủ: “Thay vì sản xuất 10 sản phẩm để có 10 đồng, chúng ta hãy chăm chút, đào sâu nghiên cứu, sáng tạo, nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến mẫu mã, quảng bá xây dựng thương hiệu để bán 1 sản phẩm với giá 10 đồng, đó chính là tư duy kinh tế nông nghiệp”.

Hương Giang