Phát biểu kết luận Hội thảo, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân cho biết, hai bức thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh, và những tư tưởng của Người có ý nghĩa to lớn, tạo nền tảng vững chắc cho các HTX vận dụng, phát triển.

Qua đây cũng cần nhìn nhận, làm như thế nào để HTX phát triển bền vững. Hiện nay, 8 chính sách hỗ trợ HTX trong Luật HTX 2023 đã có nhưng làm thế nào để vận dụng tốt vào trong thực tiễn mới là vấn  đề. Ví dụ, HTX cũng hoạt động như doanh nghiệp, nhưng việc tiếp cận đất đai cũng chưa thuận lợi, nhiều HTX cũng chưa có đất để phát triển sản xuất theo quy mô lớn.

Không những thế, các thủ tục hành chính với HTX cũng rất phức tạp. Khâu thành lập HTX hiện có nhiều thủ tục hơn doanh nghiệp, nhưng khâu đóng thuế của HTX cũng không kém doanh nghiệp.

Do đó, để đưa những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào thực tiễn, cần nhìn nhận và giải quyết những khó khăn mà khu vực KTTT, HTX đang gặp phải trong thực tiễn.

Một trong những mục tiêu mà Việt Nam đặt ra là đến năm 2040, số lượng người dân vào HTX phải đạt 20%. Muốn làm được vậy, cần học hỏi kinh nghiệm thu hút người dân vào HTX ở  các nước trên thế giới. Ở Canada, hầu hết phụ nữ đều tham gia, làm việc ở các HTX. HTX của họ có hàng nghìn thành viên.

Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân cho biết, 80 năm trước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra cách nhìn sáng suốt đó là phát triển HTX vững mạnh cần chú trọng đến yếu tố con người. Điều này luôn đúng, và đúng đến tận bây giờ đối với các HTX.

Trong khi đến 2040, Việt Nam đặt mục tiêu phải có 3 HTX đứng trong danh sách 300 HTX top đầu thế giới. Nhưng các HTX ở Việt Nam, đầu tiên là các HTX vẫn có quy mô nhỏ, chưa thu hút được nhiều người tham gia. Việc quan trọng hiện nay là làm sao để thu hút mọi tầng lớp nhân dân vào HTX để HTX vừa mở rộng về nguồn nhân lực, vừa lớn mạnh nhờ con người.

Đặc biệt, nhiều HTX vẫn còn nhỏ, yếu về nguồn vốn, nhân lực… Nhưng thực tế cho thấy, nơi nào có nguồn trí thức trẻ thì HTX ở đó phát triển và bắt nhịp được cùng với thị trường. Do đó, cần thu hút nguồn nhân lực trẻ vào HTX để nâng cao hiệu quả của HTX, từ đây sẽ giúp Việt Nam hoàn hiện các mục tiêu về phát triển KTTT, HTX.

TS. Nguyễn Thị Hoàn, Khoa Lý luận chính trị, Trường Kinh tế và Quản lý công, Đại học Kinh tế Quốc dân nêu rõ, Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm HTX là một tổ chức kinh tế của những người lao động dựa trên nguyên tắc tự nguyện, cùng có lợi. Mục tiêu cao nhất là cải thiện đời sống vật chất và văn hóa cho xã hội. Người nhấn mạnh: "HTX là làm cho người nghèo trở nên đủ, người đủ trở nên giàu, và người giàu thêm nữa."

Ngay từ tác phẩm Đường Kách mệnh (1927), Người đã ví HTX là việc “góp gạo thổi cơm chung” để khỏi “hao của, tốn công, lại có nhiều phần vui vẻ”. Vận dụng tục ngữ “Nhóm lại thành giàu, chia nhau thành khó”, Người khẳng định lý luận HTX nằm chính trong những điều giản dị ấy. Về tính chất, HTX là tổ chức kinh tế – xã hội, khác hội buôn và hội từ thiện vì HTX vừa có "tiêu đi" vừa có "làm ra". Đặc biệt, Người đề cao nguyên tắc: “đã vào hội thì bất kỳ góp nhiều hay ít, vào trước vào sau, ai cũng bình đẳng như nhau” và “HTX là nhà, xã viên là chủ”.

Trong suốt các thời kỳ kháng chiến và xây dựng đất nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn chú trọng con đường làm ăn tập thể. Người mong muốn: “anh em ta hãy mau mau chung vốn, góp sức, lập nên HTX nông nghiệp ở khắp nơi”. Thực tế lịch sử đã chứng minh các HTX từng trở thành lực lượng kinh tế quan trọng, đóng góp tích cực vào nhiệm vụ kiến thiết quốc gia.

Phân tích về tình hình hiện nay, TS. Nguyễn Thị Hoàn đưa ra các số liệu: Tính đến tháng 12/2025, cả nước có hơn 35.000 HTX với gần 6 triệu thành viên. Có khoảng 4.700 HTX tham gia liên kết chuỗi giá trị và 2.600 HTX ứng dụng công nghệ cao. Giai đoạn 2018 - 2025, cả nước huy động được trên 15.200 tỷ đồng thực hiện các dự án liên kết.

Tuy nhiên, mô hình HTX vẫn còn nhiều hạn chế. Đó là về cơ chế, chính sách: Quản lý bị chia cắt, khó tiếp cận vốn và đất đai. Liên kết giữa HTX và doanh nghiệp chưa gắn mạnh với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.

Nguồn lực tài chính: Ngân sách trung ương chưa có nguồn riêng cho liên kết HTX với doanh nghiệp.

Năng lực nội tại: Quy mô HTX còn nhỏ, năng lực quản lý và sản xuất hạn chế.

Nhân sự: Thiếu đội ngũ cán bộ chuyên môn sâu về vận hành chuỗi liên kết.

Nhận thức: Một bộ phận người dân vẫn còn thành kiến, tham gia mang tính hình thức.

Để hiện thực hóa tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiện nay, TS. Nguyễn Thị Hoàn đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, phát huy vai trò đồng hành của Nhà nước. Cần hỗ trợ về cơ chế, chính sách vốn, đất đai và thuế; tạo hành lang pháp lý thông thoáng để thực hiện lời dạy: “Nhà nước phải ra sức giúp đỡ Hợp tác xã về mọi mặt”. Chú trọng liên kết 6 nhà: Nhà nông - Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Ngân hàng - Nhà phân phối để xóa bỏ tình trạng "được mùa mất giá".

Thứ hai, đổi mới mô hình HTX kiểu mới. Làm cho dân hiểu HTX là tổ chức của chính họ, vì họ. Chuyển đổi từ mô hình chỉ quản lý hộ sản xuất sang đóng vai trò hỗ trợ dịch vụ đầu vào và kết nối đầu ra. HTX phải là một pháp nhân tự chủ, một doanh nghiệp đặc thù của cộng đồng.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ. HTX cần đi đầu trong nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc mã QR và phát triển thương hiệu OCOP. Việc ứng dụng công nghệ (như Drone, hệ thống tự động) giúp giảm chi phí và xây dựng lòng tin với người tiêu dùng.

Thứ tư, tăng cường đào tạo nguồn nhân lực. Chú trọng đào tạo đội ngũ quản trị có trí tuệ và tâm huyết. Cần cơ chế thu hút kỹ sư, lao động trẻ về làm phó giám đốc HTX để đổi mới công nghệ và đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử (Shopee, Lazada, TikTok Shop).

Thứ năm, quản lý dân chủ và xây dựng niềm tin. Mọi công việc phải được bàn bạc công khai; thành viên có quyền kiểm tra, giám sát. Phải xác định "lợi ích là động lực", bởi nếu thành viên không thấy đời sống tốt hơn thì mọi lý luận đều vô nghĩa.

Vận dụng đúng tư tưởng Hồ Chí Minh về "Tự nguyện - Cùng có lợi - Dân chủ" chính là chìa khóa để đưa HTX Việt Nam phát triển bền vững, góp phần thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Chia sẻ tại Hội thảo, GS.TS Nguyễn Thị Doan, nguyên Phó Chủ tịch nước, Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam cho biết, nhìn vào thực tế của HTX hiện nay, ngoài thành tựu đạt được vẫn còn điểm nghẽn.

Thứ nhất là thiếu đột phá về tư duy, nhận thức, vai trò vị trí của HTX vẫn còn chưa được đổi mới nên việc nhìn nhận vai trò, vị trí của HTX trong nền kinh tế chưa đúng.

Đầu tư cho nguồn nhân lực của HTX chưa nhiều, trình độ năng lực của người quản lý HTX vẫn còn vướng. Điều này dẫn đến kìm hãm sự phát triển của HTX.

Điểm nghẽn thứ hai là các HTX thiếu vốn, thiếu đất đai và thiếu thông tin thị trường. Bà Loan phân tích, hiện nay, HTX có 3 loại liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm: Thứ nhất là liên kết HTX và doanh nghiệp, nhưng liên kết này đang còn lỏng lẻo, chưa tạo được niềm tin của doanh nghiệp, điều này dẫn đến tình trạng “được mùa mất giá”…

Thứ hai là liên kết để thâm nhập thị trường; Thứ ba là liên kết logisctic.

Cách nào để giải quyết các điểm nghẽn? Theo bà Doan, Liên minh HTX Việt Nam cần mở các lớp tập huấn để đổi mới tư duy cho HTX. Đồng thời, Nhà nước cần tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế. Luật đã ban hành nhưng khi triển khai còn vướng mắc, khó khăn.

Trong hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tư tưởng về KTTT là một nội dung quan trọng, định hướng cho quá trình xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ của đất nước. Theo GS.TS Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, việc nghiên cứu, vận dụng tư tưởng của Người trong tình hình mới sẽ góp phần vào sự phát triển nhanh, bền vững đất nước và tạo ra sinh kế bền vững cho người dân.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về KTTT hình thành trên nền tảng tổng hợp từ triết học Mác – Lênin, tinh hoa truyền thống văn hóa Việt Nam và kinh nghiệm thực tiễn phong trào HTX quốc tế. Từ rất sớm, Người đã quan tâm đến mô hình HTX như một hình thức tổ chức kinh tế tiến bộ. Trong tác phẩm Đường Kách mệnh, Người đưa ra cách diễn đạt giản dị: HTX là “góp gạo thổi cơm chung”, nhấn mạnh bản chất liên kết, chia sẻ. Tại Thư gửi điền chủ, nông gia Việt Nam, Người định nghĩa: “HTX là hợp vốn, hợp sức với nhau. Vốn nhiều, sức mạnh thì khó nhọc ít mà lợi ích nhiều”.

Về sự cần thiết, Người khẳng định: “Nông dân ta giàu thì nước ta giàu. Nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh. Nông dân muốn giàu, nông nghiệp muốn thịnh, thì cần phải có HTX”. HTX không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn là cách đấu tranh kinh tế hiệu quả nhất, giúp nhà nông đoàn kết và thịnh vượng. Mục đích sau cùng là cải thiện đời sống nhân dân, làm cho dân giàu, nước mạnh.

Đặc biệt, GS.TS. Lê Văn Lợi nhấn mạnh bốn nguyên tắc tổ chức và vận hành HTX trong tư tưởng Hồ Chí Minh: tự nguyện, dân chủ, bình đẳng và cùng có lợi.

Tự nguyện: Là điều kiện tiên quyết, bảo đảm động lực nội sinh cho các xã viên.

Dân chủ: Là linh hồn trong hoạt động, nơi xã viên vừa là người lao động vừa là chủ thể quản lý.

Bình đẳng: Bảo đảm vị thế ngang nhau giữa các xã viên, không phân biệt giàu nghèo hay quy mô góp vốn.

Cùng có lợi: Là thước đo hiệu quả; nếu người dân không thấy lợi ích thiết thực thì mô hình không thể bền vững.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng vai trò của đội ngũ cán bộ. Người chỉ rõ: “Muốn quản lý tốt HTX, cán bộ quản trị phải dân chủ, tránh quan liêu mệnh lệnh... cán bộ phải chí công vô tư”. Cán bộ không chỉ là người quản lý mà còn là “cầu nối” giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, cần được đào tạo để “vừa hồng, vừa chuyên”.

Trong thời kỳ đổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng mô hình HTX kiểu mới phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. KTTT, với HTX là nòng cốt, được xác định là thành phần kinh tế quan trọng, cùng với kinh tế nhà nước tạo thành nền tảng vững chắc của chế độ kinh tế.

Bước phát triển tư duy được thể hiện qua các văn kiện quan trọng như Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX, Kết luận số 70-KL/TW và đặc biệt là Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 16/6/2022. Nghị quyết 20-NQ/TW khẳng định phát triển KTTT là xu thế tất yếu và là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị.

Theo phân tích của GS.TS. Lê Văn Lợi, Nghị quyết 20-NQ/TW mang đến những điểm mới đột phá:

Tầm nhìn chiến lược: Chuyển từ việc nhìn nhận KTTT như một khu vực cần củng cố sang xác định đây là xu thế tất yếu của kinh tế thị trường hiện đại.

Sự lãnh đạo: Chuyển từ chủ trương mang tính ngành sang nhiệm vụ chính trị thường xuyên của cấp ủy, chính quyền các cấp.

Chất lượng phát triển: Nhấn mạnh chuyển từ số lượng sang chất lượng, từ mô hình khép kín sang liên kết chuỗi giá trị, gắn với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Thực tiễn cho thấy, HTX kiểu mới đã có bước chuyển căn bản: từ mô hình hành chính, bao cấp sang tổ chức kinh tế tự chủ, hoạt động theo cơ chế thị trường. HTX hiện diện đa dạng trong các lĩnh vực nông nghiệp, tín dụng, giao thông, thương mại, đóng vai trò là “bệ đỡ” giúp chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn, góp phần xóa đói giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.

Tuy nhiên, GS.TS. Lê Văn Lợi cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế: sự phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, số thành viên giảm đi, tốc độ tăng trưởng thấp, năng lực ứng dụng công nghệ còn hạn chế và nhiều HTX còn hoạt động hình thức.

KTTT Việt Nam hiện nay đang chịu tác động từ áp lực tiêu chuẩn hóa quốc tế (như ESG – môi trường, xã hội, quản trị) và sự thay đổi đột phá về thể chế trong nước (Luật HTX 2023). Để bứt phá trong kỷ nguyên mới, GS.TS. Lê Văn Lợi đề xuất các nhóm giải pháp đồng bộ:

Một là, chuyển đổi tư duy từ số lượng sang chất lượng. KTTT không chạy theo con số báo cáo mà phải tập trung vào giá trị thực tế cho thành viên. Cần thừa nhận HTX hoạt động như một doanh nghiệp nhưng mang tính nhân văn và cộng đồng cao, xóa bỏ định kiến về mô hình HTX kiểu cũ thời bao cấp.

Hai là, bám sát các trụ cột chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Chuyển đổi số là “chìa khóa” thoát khỏi tình trạng manh mún, nhỏ lẻ. HTX cần quản trị thông minh, truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ Blockchain, QR code để minh bạch hóa sản phẩm và kết nối sàn thương mại điện tử quốc tế.

Chuyển đổi xanh được coi là “tấm thị thực” để hàng hóa vào thị trường cao cấp. HTX phải đi đầu trong sản xuất bền vững, giảm phát thải và thực hành kinh tế tuần hoàn, tận dụng phế phẩm nông nghiệp để tạo giá trị gia tăng.

Ba là, phát triển theo chuỗi giá trị. HTX không thể đứng một mình mà phải là “trạm trung chuyển” kết nối hộ nông dân với doanh nghiệp lớn. Liên kết này phải chuyển từ “thu mua – bán lại” sang hợp tác chiến lược, chia sẻ rủi ro. Vai trò của Nhà nước là “người kiến tạo”, thúc đẩy chính sách bảo hiểm nông nghiệp và ưu đãi thuế, đất đai cho các dự án liên kết lâu dài.

Bốn là, tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức. Phải xác định phát triển KTTT là yêu cầu thực tiễn khách quan, không thể đứng ngoài cuộc. Cần đổi mới tư duy, bắt đầu từ nhận thức để tạo quyết tâm cao trong toàn xã hội theo tinh thần “bắt kịp, tiến cùng và vươn lên” với các khu vực kinh tế khác.

Qua 40 năm đổi mới, Đảng và Nhà nước đã vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh để đưa KTTT vượt qua những yếu kém kéo dài. Nghị quyết số 20-NQ/TW là sự kế thừa và phát huy rõ nét những giá trị tư tưởng của Người trong bối cảnh mới.

Theo khẳng định của GS.TS. Lê Văn Lợi, HTX trong kỷ nguyên mới không chỉ là một mô hình kinh tế, mà là giải pháp nâng tầm vị thế hàng hóa Việt Nam trên bản đồ thế giới thông qua sức mạnh tập thể. Để đạt được các mục tiêu đề ra, đòi hỏi một cuộc “cải cách” toàn diện từ tư duy đến hành động, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực thích ứng với công nghệ hiện đại và chuỗi cung ứng toàn cầu.

TS Lê Hải, Ủy viên Ban Biên tập, Trưởng ban Tạp chí Cộng sản điện tử, cho biết mô hình HTX là thành quả của văn minh nhân loại, khởi nguồn từ khát vọng về công bằng và ấm no. Tại Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đầu tiên đưa tư tưởng HTX vào thực tiễn. Ngay từ năm 1927, trong cuốn Đường Kách mệnh, Người đã dùng những câu tục ngữ dân dã như "Nhóm lại thành giàu, chia nhau thành khó" để diễn giải triết lý HTX. Sau Cách mạng Tháng Tám, bức thư ngày 11/4/1946 của Người gửi điền chủ, nông gia đã mở ra con đường phát triển bền vững cho nông nghiệp nước nhà.

Tư tưởng của Người là sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn Việt Nam, được thể hiện toàn diện trên 8 phương diện:

Người định nghĩa HTX là tổ chức liên hợp tự nguyện của người lao động nhằm chung sức, vốn để cải thiện đời sống. Về bản chất, HTX là tổ chức kinh tế - xã hội đặc thù: nó khác "hội buôn" vì không thuần túy tìm lợi nhuận riêng, và khác "hội từ thiện" vì nó tự làm ra sản phẩm chứ không chỉ đi bố thí. HTX giúp đỡ thành viên một cách bình đẳng và "kách mệnh".

Mục tiêu cốt lõi của HTX là nâng cao đời sống nông dân, làm cho dân giàu thì nước mới mạnh. Người khẳng định: HTX nông nghiệp là cách tranh đấu kinh tế hiệu quả nhất để xây dựng nước nhà.

Nguyên lý "hợp vốn, hợp sức" là luận điểm kinh tế kinh điển: "Vốn nhiều, sức mạnh, thì khó nhọc ít mà ích lợi nhiều". Người dùng hình ảnh ví von: 10 người nấu 10 nồi cơm riêng sẽ tốn củi tốn công, nhưng "góp gạo thổi cơm chung" thì vừa tiết kiệm vừa vui vẻ.

Ba nguyên tắc hoạt động được Bác Hồ đề cao đó là nguyên tắc tự nguyện (Tuyệt đối không cưỡng ép, gò ép hay làm theo phong trào. HTX chỉ bền vững khi người dân tự giác tham gia); Dân chủ (xã viên phải được bàn bạc, quản lý, tránh tình trạng quan liêu, mệnh lệnh). Cùng có lợi (HTX phải tạo ra lợi ích thiết thực và công bằng cho mọi xã viên).

Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn phát triển HTX phải "thật chắc chắn, không nên chạy theo số lượng". Quy mô không nên quá to (khó quản lý) cũng không nên quá nhỏ (thiếu nguồn lực). Phải chuẩn bị tốt về tư tưởng và vật chất, không nóng vội đốt cháy giai đoạn.

Cán bộ HTX là nhân tố quyết định: "Ban quản trị tốt thì HTX tốt". Người yêu cầu cán bộ phải trung thực, công bằng, dân chủ, sổ sách tiền nong phải minh bạch để tránh tham nhũng.

Năm 1969, Người khẳng định Điều lệ HTX là văn kiện quan trọng nhất nhằm bảo đảm thực sự quyền làm chủ của thành viên, giúp nông thôn đoàn kết và sản xuất phát triển.

Nhà nước hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, pháp lý nhưng phải tôn trọng tính tự chủ của HTX, tránh can thiệp hành chính làm mất đi tính tự nguyện.

Tư tưởng của Người xuyên suốt và dẫn dắt cách mạng Việt Nam qua các thời kỳ:

Trước năm 1986: Tư tưởng của Người đã định hướng cải tạo quan hệ sản xuất, hình thành phương thức sản xuất tập thể, củng cố liên minh công - nông.

Thời kỳ Đổi mới (từ 1986): Khi mô hình HTX kiểu cũ bộc lộ yếu kém, chính những nguyên tắc "tự nguyện, cùng có lợi" của Người đã mở đường cho HTX kiểu mới hình thành.

Giai đoạn hiện nay: Tư tưởng của Người là nền tảng để HTX tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, tái cơ cấu nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới.

Đảng và Nhà nước luôn kiên trì vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh. Tiêu biểu như Nghị quyết 10 (1988) đã xác định HTX là tổ chức kinh tế tự nguyện, bình đẳng. Nghị quyết 13 (2002) đã mở rộng quy mô, ngành nghề. Nghị quyết 20 (2022) và Luật HTX 2023 là bước ngoặt lớn. Luật HTX 2023 đã tiếp cận gần nhất với bản chất HTX thế giới, tạo hành lang pháp lý cho chuyển đổi số, liên kết chuỗi giá trị và ứng dụng khoa học công nghệ.

Nhà nước cũng khẳng định vai trò của mình thông qua việc ban hành chính sách, tuyên truyền và tạo điều kiện thuận lợi nhưng không can thiệp trực tiếp vào hoạt động điều hành của HTX.

Để phát triển HTX trong kỷ nguyên mới, cụ thể là chiến lược phát triển KTTT, HTX đến năm 2030, cần tập trung vào:

Gắn với chuỗi giá trị, trong đó, ưu tiên HTX gắn với sản phẩm chủ lực quốc gia, địa phương và chương trình OCOP.

Đi liền với đó là lấy HTX nông nghiệp làm nòng cốt. Phát triển liên hiệp HTX để vươn tầm xuất khẩu, hỗ trợ kết cấu hạ tầng và đẩy nhanh cấp chứng nhận quyền sử dụng đất cho HTX.

Để hiện thực hóa tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiện nay, cần kiên định nguyên tắc: Tuyệt đối không "gò ép, mệnh lệnh". HTX phải đi lên từ nhu cầu thực của thành viên.

Bên cạnh đó, HTX hoạt động phải đảm bảo hài hòa lợi ích. HTX hoàn thiện cơ chế phân phối theo cả mức đóng góp vốn và hiệu quả lao động. Bảo vệ nông dân, thành viên trước áp lực cạnh tranh của thị trường. Muốn vậy, HTX cần đẩy mạnh ứng dụng thương mại điện tử; Phát triển mô hình HTX xanh, bền vững để cạnh tranh quốc tế.

Cán bộ HTX phải "vừa hồng, vừa chuyên". Khâu đào tạo đội ngũ quản trị có kỹ năng kinh doanh, am hiểu pháp luật và có đạo đức "lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ" là hết sức quan trọng. Và Nhà nước cần tạo môi trường chính sách đồng bộ về tín dụng, đất đai nhưng phải phát huy tối đa tính tự chủ của HTX.

Có thể thấy, tư tưởng Hồ Chí Minh về HTX là một di sản lý luận quý báu, mang tầm nhìn chiến lược dài hạn. Trong kỷ nguyên mới, việc kế thừa và phát huy các giá trị "tự nguyện, dân chủ, cùng có lợi" gắn với các yếu tố hiện đại (số hóa, xanh hóa) là chìa khóa để khu vực KTTT, HTX đóng góp tích cực vào công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Trong tiến trình cách mạng Việt Nam, HTX luôn được xác định là một thành phần quan trọng của nền kinh tế. Theo GS.TS. Phùng Hữu Phú, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, tầm nhìn về HTX đã được khởi nguồn từ tư tưởng vượt thời đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh và tiếp tục được Đảng ta kế thừa, phát triển sáng tạo thông qua các Nghị quyết quan trọng, đặc biệt là Nghị quyết số 20-NQ/TW.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người Việt Nam đầu tiên, từ rất sớm, đã nhận thức được tầm quan trọng của HTX. Ngay từ những năm 1922-1924, trong các báo cáo và tham luận quốc tế, Người đã đề cập đến vấn đề HTX ở Việt Nam khi đất nước còn đang rên xiết dưới ách thống trị của thực dân, phong kiến. Đây chính là tầm nhìn vượt thời đại, thể hiện trí tuệ siêu việt của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh.

Trong tác phẩm “Đường kách mệnh”, Người đã trình bày những nhận thức nền tảng: HTX là gì, gồm những loại hình nào và vai trò của nó đối với công cuộc giải phóng nông dân. Sau khi về nước, giữa bộn bề công việc quốc gia đại sự, Người luôn đau đáu vấn đề xây dựng HTX. Hai bức thư lịch sử gửi vào ngày 11/4/1946 và 11/4/1964 đã làm sáng tỏ hệ thống luận điểm khoa học của Người.

Về khái niệm, Người định nghĩa dung dị: HTX là sự tự nguyện góp vốn, góp sức của các thành viên (“góp gạo thổi cơm chung”) để cùng nhau sản xuất, hưởng lợi trên nguyên tắc dân chủ, bình đẳng.

Về mục đích: Là con đường giải phóng người lao động, giúp nhà nông đoàn kết, thịnh vượng. Người nhấn mạnh: “Nông dân ta giàu thì nước ta giàu, nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh; nông dân muốn giàu, nông nghiệp muốn thịnh thì cần phải có HTX”.

Về loại hình: Phát triển từ thấp đến cao, đa dạng lĩnh vực tiêu thụ, sản xuất, tín dụng; trong đó xã viên là hạt nhân.

Về nhân tố quyết định: Phải nâng cao tinh thần làm chủ của xã viên; xây dựng ban quản trị vững vàng, thực hành dân chủ, chống tham ô, lãng phí, quan liêu.

Về vai trò lãnh đạo: Đề cao vai trò của Đảng và sự quản lý của Nhà nước, đặc biệt là hỗ trợ đào tạo cán bộ.

GS.TS. Phùng Hữu Phú khẳng định, đường lối của Đảng về KTTT chính là sự kế thừa trung thành và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh. Từ những tổ đổi công sau Cách mạng Tháng Tám, đến thời kỳ cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội, phong trào hợp tác hóa đã có lúc đạt tới 80.000 HTX, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp thống nhất đất nước.

Bước vào công cuộc đổi mới, tư duy về HTX được bổ sung toàn diện, khoa học hơn, thể hiện rõ qua Nghị quyết 10/NQ-TW (khóa VI), Nghị quyết số 13-NQ/TW (khóa IX) và gần đây nhất là Nghị quyết số 20-NQ/TW (khóa XIII). Sự phát triển sáng tạo này tập trung ở 5 vấn đề cốt lõi:

Thứ nhất, nhận thức đầy đủ hơn về KTTT là tổ chức liên kết giữa các thể nhân, pháp nhân, cùng góp vốn, tài sản, góp sức trên nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, cùng có lợi.

Thứ hai, khẳng định KTTT là thành phần quan trọng, cùng với kinh tế nhà nước là nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân; giúp khắc phục mặt trái của kinh tế thị trường, hình thành bản sắc kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Thứ ba, định hướng phát triển gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, chú trọng chất lượng, ưu tiên lĩnh vực nông nghiệp gắn với chuỗi giá trị, công nghệ cao, chuyển đổi số và kinh tế xanh.

Thứ tư, huy động hiệu quả nguồn lực gắn với quản trị tiên tiến, công khai, minh bạch. Nhà nước thực hiện các cơ chế chính sách đặc thù về đất đai, tài chính, tín dụng và nguồn nhân lực để hỗ trợ KTTT.

Thứ năm, tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng và phát huy trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, trực tiếp là Liên minh HTX Việt Nam.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đặt phát triển KTTT trong chiến lược tổng thể phát triển đột phá đất nước. GS.TS. Phùng Hữu Phú cho rằng đây chính là vận hội để Liên minh HTX Việt Nam phát huy vai trò nòng cốt, là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với KTTT.

Để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới, GS.TS. Phùng Hữu Phú cho rằng Liên minh HTX Việt Nam cần chủ động kiến nghị Bộ Chính trị triển khai sơ kết toàn diện 5 năm thực hiện Nghị quyết 20, định hướng mới từ Văn kiện Đại hội XIV.

Kiến nghị Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết mới về phát triển KTTT cho đồng bộ với Nghị quyết về kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước.

Đề nghị bổ sung Chương trình thực hiện Nghị quyết về KTTT trong Chương trình hành động của Trung ương thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV, tạo điều kiện để Liên minh HTX Việt Nam có cơ sở chính trị, pháp lý, phối hợp với các bộ ngành chức năng xây dựng, thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù, đáp ứng yêu cầu phát triển KTTT trong giai đoạn mới.

GS.TS. Phùng Hữu Phú nhấn mạnh: Sự phát triển đồng bộ, tương tác hữu cơ giữa “kinh tế nhà nước – kinh tế tập thể - kinh tế tư nhân” sẽ tạo thành “kiềng ba chân”, bảo đảm cho sự phát triển nhanh, bền vững, độc lập, tự chủ của kinh tế đất nước trong kỷ nguyên mới.

PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương, nhấn mạnh hai bức thư gửi "điền chủ, nông gia Việt Nam" (1946) và "Đại hội Hợp tác xã Miền núi và Trung du" (1964) của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là những văn kiện lịch sử mà còn là kim chỉ nam cho mô hình KTTT tại Việt Nam.

Cụ thể, "Thư gửi điền chủ, nông gia Việt Nam" (1946) được coi là khởi nguồn tư duy KTTT.

Trong bối cảnh đất nước vừa giành độc lập, đối mặt với thù trong giặc ngoài và nạn đói, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định nông nghiệp là gốc rễ của nền kinh tế: "Nông dân ta giàu thì nước ta giàu. Nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh".

Người khẳng định HTX là giải pháp tất yếu để xóa nghèo và kiến thiết quốc gia. Bằng ngôn ngữ giản dị, Người định nghĩa: "HTX là hợp vốn, hợp sức với nhau. Vốn nhiều, sức mạnh, thì khó nhọc ít mà ích lợi nhiều". Đây chính là sự chuyển hóa từ sản xuất nhỏ lẻ sang mô hình kinh tế quy mô, tận dụng sức mạnh tổng hợp để cải tiến công cụ và ứng dụng khoa học kỹ thuật. Đặc biệt, Người có tầm nhìn về một "hệ sinh thái" HTX phủ khắp từ làng mạc đến tỉnh thành, tạo nền tảng tự chủ cho nền kinh tế non trẻ.

Còn "Thư gửi Đại hội HTX Miền núi và Trung du" (1964) được coi là cẩm nang quản trị HTX hiện đại. Đến năm 1964, tư tưởng của Người đã phát triển thành hệ thống quản trị hoàn chỉnh với 6 nội dung cốt lõi:

Thứ nhất là phương hướng sản xuất đúng: HTX phải bám sát đặc thù địa phương, khai thác lợi thế "rừng vàng" để tập trung vào cây công nghiệp, cây ăn quả và chăn nuôi thay vì sản xuất dàn trải.

Thứ hai là tinh thần làm chủ của thành viên: Đây là động lực nội sinh của HTX. Khi thành viên thấy lợi ích tập thể tỷ lệ thuận với lợi ích cá nhân, họ sẽ từ bỏ tư duy "cha chung không ai khóc".

Thứ ba là năng lực Ban quản trị: Cán bộ HTX phải vừa có đức để tránh tham ô, vừa có tài để hạch toán kinh tế và quản trị nguồn vốn hiệu quả.

Thứ tư là thực hành dân chủ: Người coi dân chủ là "chìa khóa vạn năng" để phát huy sáng kiến và là phương thuốc đặc trị bệnh quan liêu, lãng phí.

Thứ năm là cải tiến quản lý và kỹ thuật: Đây là lộ trình tất yếu để chuyển từ nông nghiệp lạc hậu sang hiện đại, giải phóng sức lao động.

Thứ sáu là nâng cao trình độ chính trị và văn hóa: Phát triển kinh tế gắn liền với xây dựng con người mới, giúp thành viên đủ tri thức tiếp thu khoa học kỹ thuật.

PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng nêu rõ: hai bức thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nền móng lý luận và vị thế chủ thể của nông dân.

Cụ thể, hệ thống quan điểm qua hai bức thư đã đặt viên gạch đầu tiên cho lý luận HTX tại Việt Nam. Từ sự khởi nguồn về bản chất "hợp vốn, hợp sức" năm 1946 đến việc hoàn thiện các tiêu chuẩn vận hành HTX năm 1964, tư tưởng của Người là cơ sở để Đảng ban hành các chủ trương phát triển KTTT qua các thời kỳ.

Quan trọng hơn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thực hiện một bước ngoặt lý luận khi xác lập vị thế làm chủ của nông dân. Từ những cá thể yếu thế, người nông dân trở thành chủ thể thực sự của nền kinh tế. Quyền làm chủ không dừng lại ở khẩu hiệu mà được cụ thể hóa bằng quyền bàn bạc, quyền kiểm tra và quyền thụ hưởng lợi ích trong HTX.

Trong lịch sử kháng chiến, HTX đã hiện thực hóa phương châm "thực túc binh cường", trở thành hậu phương vững chắc và là đơn vị gắn kết lợi ích cá nhân với vận mệnh dân tộc.

PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng cho biết tư tưởng Hồ Chí Minh trong hai bức thư đã để lại 4 bài học phương pháp luận sâu sắc cho công cuộc đổi mới HTX trong kinh tế thị trường.

Thứ nhất là đảm bảo nguyên tắc thực tiễn: HTX chỉ thành công khi sinh ra từ nhu cầu thực tế. Trong bối cảnh hội nhập, HTX cần bám sát thị trường, lấy "nhu cầu thị trường làm mệnh lệnh cho sản xuất". Mỗi vùng miền, ngành hàng cần có mô hình đặc thù. Trong thời đại mới, HTX cần đẩy mạnh chuyển đổi số và nông nghiệp công nghệ cao để phát triển hiệu quả.

Thứ hai là triết lý phát triển nhân văn và bền vững: Người khẳng định con người là mục tiêu cuối cùng của sự phát triển. Triết lý "khó nhọc ít mà ích lợi nhiều" ngày nay chính là nền tảng cho HTX nông nghiệp xanh, nông nghiệp hữu cơ. Việc thay đổi giống cây trồng phù hợp với thổ nhưỡng mà Người căn dặn chính là phương pháp luận để các HTX ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ hệ sinh thái hiện nay.

Thứ ba là dân chủ là chìa khóa quản trị: Trong kinh tế thị trường, "chìa khóa dân chủ" của Người yêu cầu sự minh bạch hóa thông tin. Việc sử dụng công cụ số để thành viên giám sát hoạt động của HTX và tham gia vào chuỗi giá trị là cách tốt nhất để chia sẻ rủi ro và trách nhiệm.

Thứ tư là giải quyết hài hòa lợi ích – Đòn bẩy cốt lõi: Chủ tịch Hồ Chí Minh không tuyệt đối hóa lợi ích tập thể mà khéo léo gắn nó với lợi ích cá nhân. HTX hiện đại cần chú trọng cả lợi ích kinh tế (chia sẻ giá trị gia tăng trong chuỗi cung ứng) và lợi ích phi kinh tế (đào tạo nghề, an sinh xã hội). Lợi ích chính là sợi dây bền chặt nhất để thu hút và giữ chân thành viên.

Trước những giá trị mà hai bức thư của Bác, PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng cho biết tư tưởng Hồ Chí Minh về HTX là sự kết tinh giữa triết lý nhân văn và tư duy kinh tế tiến bộ. Việc vận dụng sáng tạo di sản này – đặc biệt là các nguyên tắc về quản trị dân chủ và cải tiến kỹ thuật – chính là chìa khóa để nâng cao hiệu quả KTTT, hướng tới mục tiêu dân giàu, nước thịnh trong kỷ nguyên mới.

Tham luận tại Hội thảo, GS.TS Hoàng Chí Bảo nêu rõ, tư tưởng Hồ Chí Minh về HTX là một nội dung quan trọng trong tư tưởng của Người về kinh tế, gắn liền với tư tưởng về chính trị, đạo đức và văn hóa. Người đặc biệt quan tâm tới xây dựng và quản lý các hoạt động trong các HTX nông nghiệp ở nông thôn để thực hiện quyền dân chủ và làm chủ thực chất của nông dân, đem lại cho người dân cuộc sống ấm no, tự do và hạnh phúc. Người từng nhấn mạnh rằng, chỉ khi nào, nông dân ta thực sự là chủ và làm chủ bằng cách thực hành dân chủ rộng rãi, coi đó là chiếc chìa khóa vạn năng để giải quyết mọi nhiệm vụ, vượt qua mọi khó khăn thì lúc đó mới có sự phát triển mang tính chất xã hội chủ nghĩa. Những chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về HTX mang giá trị của một triết lý phát triển mang tầm chiến lược.

Theo GS. TS Hoàng Chí Bảo, tư tưởng Hồ Chí Minh về HTX được thể hiện rất sớm trong tác phẩm “Đường Kách mệnh” từ năm 1927. Trong tác phẩm này, Người dành cả một mục lớn để bàn về HTX cũng như “Tổ chức dân cày” và “Nông hội”. Lý luận căn bản của HTX là Đoàn kết. Người đưa ra ví dụ thật thông thường, đúng với đời sống nông dân là “làm nhà và nấu cơm” để đi tới kết luận “HTX là góp gạo thổi cơm chung cho khỏi hao của, tốn công, lại có nhiều phần vui vẻ”.

Đặc biệt, Người nêu lên những tư tưởng rất mới, hiện đại mà mãi sau này chúng ta mới tiếp cận được: “Chỉ có hội viên, mới được hưởng lợi, chỉ có hội viên mới có quyền, nhưng những việc kỹ thuật như tính toán, xem hàng hóa, cầm máy thì có phép mướn người ngoài”. Đây là cơ sở để chúng ta ban hành Điều lệ và Luật Hợp tác xã trong Đổi mới, tổ chức HTX như một doanh nghiệp.

Đến ngày 11 tháng 4 năm 1946, trong “Thư gửi Điền chủ, nông gia Việt Nam”, Người nêu lên một triết lý phát triển: “Việt Nam là một nước sống về nông nghiệp. Nền kinh tế của ta lấy canh nông làm gốc... Nông dân ta giàu thì nước ta giàu. Nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh. Và, nông dân muốn giàu, nông nghiệp muốn thịnh, thì cần phải có HTX”. Theo Người, “HTX là hợp vốn, hợp sức với nhau. Vốn nhiều, sức mạnh thì khó nhọc ít mà ích lợi nhiều”. HTX vừa là một tổ chức kinh tế, vừa là phương thức để nông dân đoàn kết lại, đạt đến mục đích kinh tế có hiệu quả, hài hòa ích lợi giữa dân và nước.

Tiếp nối tầm nhìn đó, ngày 11 tháng 4 năm 1964, trong “Thư gửi Đại hội HTX và đội sản xuất nông nghiệp tiên tiến miền núi và Trung du”, Người nhấn mạnh: “Miền núi và trung du là rừng tiền của miền Bắc nước ta”. Người yêu cầu phải ra sức củng cố và phát triển HTX, phải có phương hướng sản xuất đúng, bảo vệ rừng và môi trường. Người nêu lên một triết lý: “Phải bảo vệ rừng như bảo vệ nhà cửa của mình”.

GS.TS Hoàng Chí Bảo khái quát tư tưởng Hồ Chí Minh về HTX không những là tư tưởng kinh tế mà còn là tư tưởng chính trị, thể hiện rõ tư tưởng về quản lý xã hội sao cho đảm bảo dân chủ, công khai, minh bạch, công bằng. Người chú trọng toàn diện từ vận động, tuyên truyền đến giáo dục để nông dân tự nguyện, tự giác vào HTX. Người đặc biệt nhấn mạnh rằng, phải thấy rõ, vào HTX là có lợi thì nông dân họ mới vào. Khi quản lý yếu kém mà nông dân xã viên không thấy có lợi ích, họ xin ra thì cũng để họ ra, không được ép buộc. Đó là dân chủ và nhân văn Hồ Chí Minh.

Phương châm chỉ đạo của Người đối với tổ chức và hoạt động của các HTX nổi bật ở 5 điểm:

Năng suất, chất lượng, hiệu quả, lấy đó làm thước đo đánh giá.

Tự nguyện, từng bước một, cùng có lợi, coi đó là nguyên tắc.

Đoàn kết, Dân chủ và kỷ luật, công bằng và bình đẳng.

Ra sức thi đua sản xuất, thực hành tiết kiệm, chống quan liêu, lãng phí, tham ô.

Sự tin cậy, gắn bó trách nhiệm của xã viên với HTX sao cho “HTX là nhà, xã viên là chủ”.

Trong hoạt động thực tiễn, Người thường xuyên đi về cơ sở, thăm các công trình thủy lợi, trại giống, trực tiếp sửa Điều lệ HTX nông nghiệp. Chỉ tính riêng 10 năm cuối đời, Người đã thực hiện 700 lần về nông thôn. Người căn dặn chúng ta phải gần dân, tin dân, hiểu dân và vì dân, làm điều lợi cho dân, tránh điều hại tới dân, không làm gì trái ý dân.

Vận dụng tư tưởng của Người vào thời kỳ mới, GS.TS Hoàng Chí Bảo cho rằng cần chú trọng vào những giải pháp mang tính định hướng lâu dài:

Thứ nhất, tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, thực hành dân chủ - kỷ cương, đoàn kết - đồng thuận vì HTX mạnh, nông dân giàu có.

Thứ hai, xây dựng hình mẫu người nông dân hiện đại có học vấn, làm chủ khoa học-công nghệ, trở thành các chủ gia trại, trang trại với tư cách doanh nhân, thích ứng với nền kinh tế số và nông nghiệp sinh thái.

Thứ ba, xây dựng đội ngũ cán bộ ở cơ sở nông thôn thực sự đảm bảo chất lượng, trách nhiệm và gương mẫu.

Thứ tư, xây dựng hệ thống chính trị ở nông thôn trong sạch, vững mạnh, nhất là đội ngũ cán bộ chủ chốt có đủ năng lực, trí tuệ và phẩm chất đạo đức, đúng như chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Đảng viên đi trước, làng nước theo sau”.

Thứ năm, thực hành dân chủ, tăng cường kỷ cương, pháp chế. Đổi mới thể chế, hoàn thiện các cơ chế tạo động lực phát triển, thu hút nhân tài để có nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời gắn liền cuộc đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng với chống lãng phí để xây dựng cộng đồng nông thôn ổn định, phát triển, an toàn và hạnh phúc.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về HTX vẫn còn nguyên giá trị, là ánh sáng soi đường để chúng ta xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và một giai cấp nông dân văn minh trong kỷ nguyên mới của dân tộc.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân cho biết, hôm nay, trong không khí trang trọng kỷ niệm 80 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi điền chủ, nông gia Việt Nam kêu gọi tham gia HTX nông nghiệp, Hội thảo "Tư tưởng Hồ Chí Minh về HTX - Giá trị lịch sử và định hướng phát triển kinh tế hợp tác trong kỷ nguyên mới" được tổ chức.

Đây không chỉ là một sự kiện khoa học có ý nghĩa học thuật, mà còn là dịp để các chuyên gia, nhà khoa học, HTX… nhìn lại chặng đường 80 năm hình thành và phát triển của khu vực kinh tế tập thể (KTTT), HTX Việt Nam gắn liền với tư tưởng của Bác. Đồng thời, đây là lúc suy ngẫm sâu sắc về con đường phát triển của KTTT, HTX trong bối cảnh mới.

Cách đây tròn 80 năm, trong bối cảnh đất nước vừa giành độc lập với muôn vàn khó khăn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết thư kêu gọi nông dân cả nước tham gia HTX. Tại sao Bác không dùng văn bản hành chính mà lại viết một bức thư? Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân cho rằng Bác Hồ viết thư bởi điều này thể hiện rõ HTX là loại hình kinh tế mang tính nhân văn, tinh thần tự giác và tự chủ rất cao. Bác khẳng định một chân lý giản dị: "Nông dân ta giàu thì nước ta giàu, nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh". Để đạt được điều đó, nhất định phải có HTX.

Qua bức thư của Bác, các thế hệ nhận thấy HTX chính là "hợp vốn, hợp sức". Vốn nhiều thì sức mạnh lớn, khó khăn ít mà lợi ích nhiều. Khi đứng riêng lẻ trên mảnh ruộng của mình, người nông dân khó có thể đi xa. Nhưng khi biết hợp sức, hợp lòng, chúng ta không chỉ tạo ra cơm áo mà còn tạo ra sức mạnh của niềm tin và sự gắn bó.

Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam cho biết khi nhìn ra thế giới, tại các nước như Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan hay Hàn Quốc, tỷ lệ nông dân tham gia HTX chiếm từ 90 - 95%. Trong khi đó, tại Việt Nam, với khoảng 9 triệu hộ nông dân, khu vực HTX hiện mới thu hút được khoảng 5,7 triệu thành viên. Đây là một trăn trở lớn.

Trong kỷ nguyên phát triển mới, chúng ta đang đứng trước những bước ngoặt. Đó là kinh tế thị trường, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn đang phát triển. Đi liền với đó là các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường về quy trình và chất lượng sản phẩm. Hội nhập quốc tế sâu rộng cũng đang làm thay đổi cách sản xuất, tiêu dùng và kết nối.

Trong bối cảnh đó, HTX không thể chỉ dừng lại ở vai trò truyền thống mà phải trở thành mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái kinh tế. Cụ thể, HTX là nơi kết nối giữa người sản xuất với thị trường; Là nơi tích tụ và phân bổ nguồn lực hiệu quả. HTX cũng là nơi chuyển hóa lợi thế cộng đồng thành giá trị kinh tế, là nền tảng xã hội cho sự phát triển bền vững (trọng đối nhân hơn trọng đối vốn).

Chính vì vậy, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân cho rằng, Hội thảo hôm nay cần tập trung giải quyết các vấn đề nền tảng. Đó là làm thế nào để vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về HTX trong điều kiện mới? Làm thế nào để HTX không chỉ tồn tại mà phải phát triển đúng vị thế, tạo ra giá trị cao hơn cho từng thành viên?

Cùng với đó, Hội thảo cần làm rõ vấn đề: Làm thế nào để tinh thần đại đoàn kết được chuyển hóa thành năng lực phát triển cụ thể trong nền kinh tế? Mô hình HTX hoạt động "không vì mục tiêu lợi nhuận nhưng phải có lợi nhuận" cần được triển khai ra sao để vừa giữ được tính nhân văn, vừa đảm bảo hiệu quả kinh tế?

“Tôi tin tưởng rằng với trí tuệ, tâm huyết và trách nhiệm của các nhà khoa học, nhà quản lý cùng kinh nghiệm thực tiễn từ các HTX tiêu biểu, Hội thảo sẽ góp phần làm sâu sắc hơn giá trị tư tưởng của Bác, đưa khu vực KTTT Việt Nam vươn lên mạnh mẽ”, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam nhấn mạnh.