Ngoài ra, một số mặt hàng nông sản khác cũng đang chịu kiểm soát tăng cường gồm ớt (50%), đậu bắp (50%), sầu riêng (20%). Bộ NN&MT xác định sẽ nâng cao năng lực tuân thủ quy định của EU cho doanh nghiệp, người sản xuất và hệ thống kỹ thuật địa phương; đảm bảo an toàn thực phẩm, nông sản xuất khẩu.

Theo Bộ NN&MT, trong những năm gần đây, Liên minh châu Âu (EU) liên tục siết chặt và hạ thấp mức dư lượng tối đa cho phép (MRL) đối với nhiều hoạt chất, đồng thời mở rộng phạm vi kiểm soát đối với nông sản nhập khẩu. Bên cạnh mục tiêu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường, các quy định về MRL ngày càng trở thành hàng rào kỹ thuật với yêu cầu khắt khe, tần suất cập nhật nhanh, nhiều quy định mới được ban hành trong thời gian ngắn, thiếu lộ trình chuyển tiếp phù hợp, gây khó khăn cho các nước xuất khẩu, trong đó có Việt Nam.

Diễn biến này cho thấy EU không chỉ tăng cường kiểm tra tại cửa khẩu mà còn siết chặt ngay từ “ngưỡng chấp nhận” đối với dư lượng, đặc biệt với các hoạt chất không còn được phép sử dụng tại EU. Cách tiếp cận mới dự kiến sẽ tác động trực tiếp đến toàn bộ chuỗi sản xuất, từ canh tác, thu hoạch đến chế biến và xuất khẩu.

Trước tình hình đó, Bộ đã chủ động chỉ đạo các cơ quan chuyên ngành nghiên cứu, đánh giá tác động để có ý kiến phản hồi với phía EU; đồng thời yêu cầu các địa phương, đơn vị liên quan khẩn trương rà soát, tổng hợp khó khăn, vướng mắc để phục vụ trao đổi chính thức trong thời gian tới.

Theo Bộ NN&MT, EU tiếp tục là thị trường tiềm năng nhưng có yêu cầu rất cao về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm. Để duy trì và phát triển thị trường này, Bộ sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp.

Về giải pháp trước mắt: Khẩn trương hoàn thiện báo cáo kỹ thuật về việc triển khai Kế hoạch hành động khắc phục các tồn tại, nhằm đàm phán với EU giảm tần suất, tỷ lệ kiểm tra tại cửa khẩu đối với một số mặt hàng thuộc Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793.

Chủ động theo dõi, tổng hợp ý kiến và trao đổi kịp thời với cơ quan chức năng EU về các dự thảo quy định mới, đặc biệt liên quan đến cách tiếp cận MRLs.

Tổ chức các hội nghị, tập huấn kỹ thuật cho doanh nghiệp, người sản xuất và cán bộ địa phương nhằm cảnh báo, phổ biến kịp thời các quy định mới của EU.

Về giải pháp trung và dài hạn: Nâng cao năng lực tuân thủ quy định của EU cho doanh nghiệp, người sản xuất và hệ thống kỹ thuật địa phương.

Tăng cường vai trò, trách nhiệm của chính quyền địa phương trong bảo đảm an toàn thực phẩm đối với nông sản, đặc biệt là hàng xuất khẩu.

Định hướng sản xuất theo hướng bền vững, tăng cường sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học và các biện pháp phòng trừ sinh học, giảm phụ thuộc vào hóa chất; Đẩy mạnh kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Để nâng cao chất lượng nông sản xuất khẩu sang EU, trong đó, có các mặt hàng như thanh long và chanh leo, Bộ đã báo cáo và đề nghị Thủ tướng Chính phủ, Ban hành Chỉ thị về tăng cường tuân thủ quy định an toàn thực phẩm đối với nông sản xuất khẩu, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng.

Đồng thời chỉ đạo hệ thống cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài (thuộc Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương) tăng cường phối hợp, thường xuyên cập nhật và cung cấp kịp thời thông tin chính thống cho Bộ về thay đổi chính sách, quy định kỹ thuật của các thị trường nhập khẩu.

Cũng theo Bộ NN&MT, ngoài ban hành dự thảo quy định về MRL, EU cũng đang nâng mức tần suất kiểm tra lên các lô hàng của Việt Nam. Hiện nay, mặt hàng thanh long của Việt Nam đang thuộc diện kiểm soát tăng cường theo Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793, với tần suất kiểm tra là 30%. Một số mặt hàng khác cũng đang chịu kiểm soát tăng cường gồm: ớt 50%, đậu bắp 50%, sầu riêng 20%.

Riêng chanh leo hiện chưa thuộc diện áp dụng biện pháp kiểm soát tăng cường của EU.

Ngay sau khi nhận được các thông báo không tuân thủ từ phía EU liên quan đến vi phạm về MRLs, Bộ đã chỉ đạo cơ quan chuyên ngành tổ chức thực hiện truy xuất nguồn gốc, điều tra nguyên nhân và hoàn tất các báo cáo khắc phục gửi cho cơ quan có thẩm quyền của EU.

Bên cạnh đó, Bộ NN&MT cũng thường xuyên có các văn bản, hội nghị để chỉ đạo, đôn đốc các địa phương, Hiệp hội, ngành hàng và doanh nghiệp tăng cường thực hiện công tác kiểm soát an toàn thực phẩm (ATTP), đặc biệt đối với hàng xuất khẩu. Đồng thời cũng chỉ đạo ban hành nhiều quy trình phòng trừ dịch hại tổng hợp, triển khai các chương trình nuôi thả các tác nhân phòng trừ sinh học để giảm thiểu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất. Nhờ đó, số lượng các thông báo không tuân thủ quy định về ATTP của EU đã giảm rõ rệt trong thời gian qua. Nếu năm 2024, số lượng thông báo không tuân thủ của Việt Nam là 64 cảnh báo thì sang 2025 chỉ còn 17 cảnh báo.

Hồng Hương