Có truyền thống từ những năm 1960, nhưng phải đến đầu năm 2012, làng nghề mộc Vân Du mới chính thức được công nhận làng nghề truyền thống. Sau những bước chuyển mạnh mẽ, làng nghề đang ngày càng phát triển, tạo việc làm, đem lại tổng thu nhập hàng chục tỷ đồng mỗi năm.

“Mộc hóa” làng nghề

Ông Nguyễn Trọng Chiến - Trưởng làng nghề, cho biết: “Nghề mộc ở Vân Du đã hình thành và phát triển từ những năm 60 của thế kỷ trước. Tuy nhiên, chỉ thực sự đi vào quy mô và phát triển mạnh từ năm 2008. Nhờ những đóng góp lớn trong việc tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, Vân Du đã được công nhận làng nghề truyền thống vào đầu năm 2012”.

Nghề mộc ở Vân Du được khởi phát bởi một số hộ dân di cư từ Hà Tây (cũ) theo chính sách phát triển kinh tế của Nhà nước lên địa phương vừa khai hoang vừa làm nghề mộc. Nhờ những thay đổi về tư duy sản xuất, từ chỗ chỉ có một vài hộ sản xuất đồ mộc nhỏ lẻ, đến nay trên địa bàn toàn xã đã có 148 hộ sản xuất mộc và chế biến lâm sản, trong đó có hơn 30 cơ sở sản xuất lớn.

“Nghề chế biến lâm sản phát triển mạnh nhất tại các khu dân cư có người quê gốc tại Hà Tây (cũ), như khu 8, 9, 10 và 11. Tại các xưởng lớn, số công nhân luôn duy trì ở mức trên 10 người. Với mức lương ổn định từ 150.000 - 300.000 đồng/người/tháng, thu nhập trung bình của lao động khá cao, từ 4,5 - 9 triệu đồng/người/tháng. Hiện tại, ngoài cung cấp việc làm cho hơn 400 lao động tại địa phương, làng nghề cũng có khoảng hơn 300 người đang hành nghề tại Hà Nội và các tỉnh lân cận”, ông Chiến, cho biết thêm.

Với ưu thế về chất lượng tốt, sản phẩm đa dạng, mẫu mã đẹp, giá thành cạnh tranh, các sản phẩm mộc của Vân Du có sức cạnh tranh mạnh mẽ, chiếm lĩnh thị trường tại khắp các tỉnh miền Bắc và các tỉnh miền Trung, như Nghệ An, Quảng Bình, Huế, Đà Nẵng… Với hiệu quả kinh tế cao, số lượng xưởng mộc tại Vân Du đang tăng lên nhanh chóng, số người tham gia vào hoạt động sản xuất, kinh doanh các mặt hàng nông sản cũng ngày càng tăng.

Vân Du đang tạo ra những đột phá về kinh tế

Hiện đại hóa, đẩy lùi khó khăn

Anh Lưu Thành Nam - Chủ cơ sở mộc Nam Hồng, chia sẻ: “Tôi từ quê gốc Đan Phượng lên đây mở xưởng mộc được gần 10 năm, trước đây chỉ mấy anh em trong nhà tự làm, đến nay đã có gần 20 công nhân. Lao động chủ yếu là thanh niên trong tỉnh, nếu không có sự cố xảy ra thì mức lương của thợ chính luôn đạt từ 7 triệu đồng/người/tháng, thợ phụ thì thấp hơn, khoảng 3 - 4 triệu đồng/người/tháng”.

Đời sống kinh tế của người dân tại Vân Du đang có cuộc “lột xác” thần kỳ, từ một vùng quê nghèo, gắn với đồng ruộng, đến nay, người dân đã có của ăn, của để, nhà lầu, xe hơi… Đây là kết quả công cuộc hiện đại hóa, máy móc hóa làng nghề, sự thay đổi trong tư duy làm ăn của người dân.

“Tất cả các công đoạn từ vận chuyển, cưa, cắt, tiện, bào… đều được các xưởng trang bị máy móc, trang thiết bị hiện đại. Nhiều hộ còn đầu tư hàng trăm triệu để mua hệ thống máy sấy gỗ. Hiện đại hóa chính là “chìa khóa” giúp làng nghề phát triển đột phá như hôm nay”, Trưởng làng nghề Nguyễn Trọng Chiến, nói.

Đang có những bước phát triển đột phá, nhưng sự phát triển nhanh cũng bắt đầu bộc lộ những hạn chế của làng nghề. Đầu tiên là yếu tố ô nhiễm môi trường làng nghề đang ngày càng nghiêm trọng. Các xưởng sản xuất lớn được đầu tư mạnh để mở rộng kinh doanh nhưng lại chưa chú ý đến hệ thống xử lý chất thải. Các chất thải chưa được xử lý triệt để gây ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân trên địa bàn.

Các yếu tố về an toàn lao động, vốn, mặt bằng sản xuất, giao thông, những hạn chế về mở xây dựng và mở rộng thương hiệu, tìm kiếm thị trường… cũng là những khó khăn cần giải quyết. Phát triển kinh tế là điều cần thiết, nhưng bên cạnh đó, những yếu tố về môi trường, đời sống, sức khỏe con người cũng cần được cả người dân và chính quyền địa phương quan tâm để làng nghề phát triển bền vững.

Hiến Nguyễn