CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) vừa xuất hiện một cổ đông lớn nước ngoài mới khi nhóm 5 nhà đầu tư do Sprucegrove Investment Management Ltd đại diện nâng sở hữu từ 4,72% lên 5,04% vốn điều lệ. Giao dịch hoàn tất với tổng cộng khoảng 1,63 triệu cổ phiếu được mua thêm.

Đáng chú ý, phần lớn lượng mua đến từ Vanguard International Value Fund. Quỹ này tăng sở hữu thêm khoảng 1,51 triệu cổ phiếu, từ 20,35 triệu lên gần 21,86 triệu đơn vị, tương ứng tỷ lệ sở hữu tăng từ 4% lên 4,3% vốn PNJ. Riêng quỹ này hiện chiếm khoảng 85% lượng cổ phiếu PNJ mà nhóm 5 nhà đầu tư liên quan đang nắm giữ.

Vanguard là "gã khổng lồ" quản lý tài sản hàng đầu thế giới với quy mô lên đến 12.000 tỷ USD, phục vụ hơn 50 triệu nhà đầu tư trên toàn cầu. Đây là tổ chức quản lý quỹ và tài sản lớn thứ hai trên thế giới, chỉ xếp sau BlackRock.

Việc nhóm quỹ ngoại tăng tỷ lệ sở hữu đáng chú ý bởi diễn ra ngay sau giai đoạn cổ phiếu PNJ chịu cú điều chỉnh mạnh và hoạt động kinh doanh xuất hiện những vấn đề chưa từng có tiền lệ.

Theo báo cáo tài chính quý II/2026, PNJ ghi nhận doanh thu thuần 8.483 tỷ đồng, tăng khoảng 12% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, giá vốn tăng mạnh lên 6.920 tỷ đồng khiến lợi nhuận gộp giảm gần 4%, còn 1.563 tỷ đồng.

Đáng chú ý nhất là khoản dự phòng liên quan đến hoạt động mua lại sản phẩm kim cương. PNJ phải ghi nhận hơn 865 tỷ đồng dự phòng, qua đó khiến doanh nghiệp chuyển từ mức lãi gần 437 tỷ đồng cùng kỳ năm trước sang lỗ sau thuế gần 283 tỷ đồng trong quý II/2026. Đây là mức lỗ lớn nhất kể từ khi PNJ công bố thông tin tài chính.

Điểm cần lưu ý là khoản lỗ này không hoàn toàn phản ánh sự suy yếu của hoạt động bán lẻ cốt lõi. Doanh thu vẫn tăng hai chữ số trong quý, trong khi nguyên nhân trực tiếp khiến lợi nhuận đảo chiều chủ yếu đến từ khoản dự phòng phát sinh sau sự kiện mua lại sản phẩm.

Tuy nhiên, chính yếu tố này lại đang trở thành rủi ro lớn nhất đối với PNJ, bởi vấn đề không chỉ nằm ở một khoản chi phí kế toán.

Trong tháng 7, nhu cầu khách hàng bán lại trang sức kim cương tăng đột biến. PNJ cho biết từ ngày 1-20/7, doanh thu đạt khoảng 1.588 tỷ đồng nhưng giá trị hàng mua lại lên tới 5.900 tỷ đồng, cao gần 3,7 lần doanh thu.

Điều này tạo áp lực đáng kể lên dòng tiền, hàng tồn kho và đặc biệt là niềm tin của khách hàng đối với chất lượng sản phẩm, quy trình kiểm định và chính sách mua lại của PNJ.

Do đó, nhà đầu tư sẽ không chỉ quan tâm khoản dự phòng 865 tỷ đồng đã ghi nhận trong quý II mà còn phải theo dõi liệu áp lực mua lại có tiếp tục kéo dài và phát sinh thêm chi phí trong các quý tới hay không.

6 tháng đầu năm, PNJ đạt doanh thu thuần khoảng 25.729 tỷ đồng, tăng gần 49% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 1.184-1.185 tỷ đồng, tăng khoảng 6%.

Như vậy, xét riêng nửa đầu năm, PNJ vẫn duy trì tăng trưởng lợi nhuận. Song tốc độ tăng lợi nhuận thấp hơn nhiều so với doanh thu, cho thấy hiệu quả kinh doanh đã chịu sức ép đáng kể.

Đáng chú ý, PNJ bước vào năm 2026 với kế hoạch doanh thu 48.660 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 3.409 tỷ đồng, lần lượt tăng 37% và 21% so với năm 2025.

Sau cú sốc trong quý II, mục tiêu này nhiều khả năng không còn phù hợp với diễn biến thực tế. PNJ đã triệu tập ĐHĐCĐ bất thường dự kiến tổ chức trong tháng 10/2026, trong đó có nội dung điều chỉnh kế hoạch kinh doanh năm 2026. Ngày đăng ký cuối cùng để lập danh sách cổ đông tham dự là 25/8.

Đây sẽ là một trong những mốc quan trọng nhất đối với PNJ trong thời gian tới. Con số kế hoạch mới sẽ cho thị trường thấy ban lãnh đạo đánh giá tác động của sự cố hiện tại đến kết quả cả năm ở mức nào.

Trên thị trường, cổ phiếu PNJ hiện giao dịch quanh 35.000 đồng/cp, sau khi trải qua cú giảm mạnh trong tháng 7.

So với vùng đỉnh đầu năm mà nhà đầu tư từng kỳ vọng vào triển vọng tăng trưởng mạnh của PNJ, thị giá hiện đã giảm rất sâu. Vốn hóa doanh nghiệp cũng theo đó thu hẹp đáng kể.

Một tháng ác mộng của cổ đông PNJ: Cổ phiếu mất gần 50% thị giá, áp lực bán vẫn chưa dừng lại

Trong bối cảnh này, việc nhóm quỹ ngoại mua thêm 1,63 triệu cổ phiếu và vượt ngưỡng 5% có thể được xem là một tín hiệu đáng chú ý về mặt định giá. Tuy nhiên, không nên đồng nghĩa giao dịch của quỹ với việc PNJ đã tạo đáy.

Điều thị trường cần quan sát lúc này là liệu hoạt động mua lại sản phẩm có tiếp tục gây áp lực lên dòng tiền và lợi nhuận hay không; khoản dự phòng đã ghi nhận có đủ để xử lý rủi ro hay còn phát sinh thêm; đồng thời PNJ sẽ khôi phục niềm tin khách hàng và kiểm soát rủi ro tại các khâu kiểm định, giám định như thế nào.

Đặc biệt, việc nhóm quỹ ngoại mua vào diễn ra ngay trước kỳ họp dự kiến điều chỉnh kế hoạch kinh doanh khiến giao dịch này càng đáng chú ý. Nếu PNJ kiểm soát được các khoản phát sinh, hoạt động bán lẻ cốt lõi tiếp tục tăng trưởng và niềm tin khách hàng được khôi phục, mức giá hiện tại có thể trở thành cơ sở để thị trường định giá lại doanh nghiệp.

Ngược lại, nếu chi phí xử lý sự cố tiếp tục kéo dài, lợi nhuận suy giảm và kế hoạch kinh doanh phải điều chỉnh mạnh, dòng tiền của các quỹ ngoại sẽ chưa đủ để xóa bỏ những rủi ro cơ bản đang hiện hữu tại PNJ.

Châu Anh